Poradnik od Apteki Centralnej

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Przytulia czepna (Galium aparine) to roślina, którą łatwo rozpoznać po charakterystycznych, haczykowatych włoskach umożliwiających „czepianie się” ubrań i sierści zwierząt. Choć bywa traktowana jak uciążliwy chwast, w fitoterapii zajmuje ważne miejsce jako surowiec o szerokim spektrum działania. Ziele przytulii czepnej cenione jest przede wszystkim za właściwości wspierające naturalne procesy detoksykacyjne organizmu, pracę układu limfatycznego oraz funkcjonowanie dróg moczowych. Bogactwo związków aktywnych sprawia, że preparaty z przytulii czepnej znajdują zastosowanie zarówno w profilaktyce, jak i wspomagająco w wybranych dolegliwościach. 

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Liszaj płaski to przewlekła choroba zapalna o podłożu immunologicznym, która może obejmować skórę, błony śluzowe, paznokcie, a niekiedy również skórę owłosioną głowy. Zmiany skórne często wiążą się z uporczywym świądem, pieczeniem oraz nadwrażliwością. Charakterystyczne, fioletowawe grudki na skórze czy bolesne nadżerki w jamie ustnej budzą niepokój i skłaniają do poszukiwania skutecznych metod łagodzenia objawów. Dokładne przyczyny rozwoju liszaja płaskiego nie zostały do końca poznane, jednak coraz częściej wskazuje się na związek z nieprawidłową reakcją układu odpornościowego, czynnikami genetycznymi oraz stresem. W niektórych przypadkach zmiany mogą być wywołane przez przyjmowane leki lub współistniejące choroby ogólnoustrojowe. Wczesne rozpoznanie i odpowiednia pielęgnacja skóry pozwalają ograniczyć nasilenie dolegliwości oraz skrócić czas trwania zmian. Współczesna farmakoterapia oferuje zarówno preparaty miejscowe, jak i leczenie ogólne, które pomagają kontrolować stan zapalny i poprawić jakość życia pacjentów.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Włosy pozbawione odpowiedniego nawilżenia tracą elastyczność, stają się matowe, szorstkie w dotyku i bardziej podatne na uszkodzenia. Niekiedy towarzyszy im również nadmierna łamliwość oraz skłonność do rozdwajania końcówek, co negatywnie wpływa nie tylko na wygląd fryzury, ale także na ogólną kondycję kosmyków. Do przesuszenia może prowadzić wiele czynników – od niewłaściwej pielęgnacji i częstej stylizacji z użyciem wysokiej temperatury, przez suche powietrze, działanie promieniowania UV czy wiatru, aż po niedobory składników odżywczych w diecie. Znaczenie mają także uwarunkowania indywidualne, takie jak naturalna struktura włosa czy praca gruczołów łojowych odpowiedzialnych za produkcję sebum, które tworzy na powierzchni włosa ochronny film. Świadoma pielęgnacja, oparta na łagodnym oczyszczaniu, regularnym nawilżaniu oraz odbudowie bariery ochronnej, pomaga przywrócić włosom miękkość i zdrowy wygląd. Odpowiednio dobrane kosmetyki oraz wsparcie organizmu od wewnątrz mogą wyraźnie poprawić kondycję włosów i ograniczyć ich podatność na uszkodzenia.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Prawoślaz lekarski zajmuje ważne miejsce w tradycji zielarskiej i naturalnej profilaktyce zdrowotnej. Ta niepozorna roślina o delikatnych kwiatach kryje w sobie bogactwo substancji aktywnych o działaniu osłaniającym i łagodzącym, przez co jest częstym składnikiem preparatów wspierających drogi oddechowe oraz komfort układu pokarmowego. Największą wartość prawoślazu stanowią śluzy roślinne tworzące na błonach śluzowych ochronną warstwę, pomagającą zmniejszyć podrażnienia i uczucie suchości. Wszechstronne właściwości prawoślazu oraz dobra tolerancja sprawiają, że chętnie sięgają po niego osoby poszukujące sprawdzonych, roślinnych rozwiązań wspierających dbanie o zdrowie.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

RSV (Respiratory Syncytial Virus), czyli syncytialny wirus oddechowy,  należy do najczęstszych przyczyn infekcji dróg oddechowych – szczególnie w sezonie jesienno-zimowym. Choć kojarzony jest głównie z zachorowaniami u niemowląt i małych dzieci, może stanowić zagrożenie także dla osób starszych oraz pacjentów z obniżoną odpornością. Wczesne rozpoznanie symptomów oraz odpowiednie postępowanie wspierające leczenie mają duże znaczenie dla ograniczenia rozwoju choroby i jej następstw.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Guarana to roślina ceniona przede wszystkim za swoje wyjątkowe właściwości pobudzające. Jej nasiona zawierają naturalnie wysokie stężenie kofeiny, dlatego często stanowi składnik suplementów diety wspierających koncentrację, redukcję zmęczenia oraz wydolność organizmu. W ostatnich latach guarana pojawia się nie tylko w preparatach energetyzujących, lecz także w produktach wspomagających odchudzanie i poprawę samopoczucia. Rosnące zainteresowanie guaraną budzi jednak pytania o bezpieczeństwo jej stosowania. Choć uznawana jest za naturalne źródło energii, nadmierna suplementacja może wiązać się z działaniami niepożądanymi, szczególnie u osób wrażliwych na kofeinę. 

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Inkontynencja kałowa, określana również jako nietrzymanie stolca, to dolegliwość polegająca na niekontrolowanym oddawaniu gazów lub treści jelitowej. Choć problem ten wciąż bywa tematem tabu, dotyka osób w różnym wieku i może znacząco obniżać komfort codziennego funkcjonowania oraz poczucie bezpieczeństwa. Często wiąże się z chorobami przewodu pokarmowego, zaburzeniami neurologicznymi, powikłaniami po porodzie lub osłabieniem mięśni dna miednicy, jednak jego podłoże nie zawsze jest oczywiste. Współczesna medycyna oferuje wiele możliwości diagnostycznych i terapeutycznych, które pomagają ograniczyć objawy oraz poprawić jakość życia. Istotną rolę odgrywa także odpowiednio dobrana dieta, rehabilitacja oraz wsparcie w postaci wyrobów chłonnych i innych rozwiązań zwiększających komfort. Zrozumienie przyczyn problemu stanowi pierwszy krok do wdrożenia skutecznego postępowania i odzyskania większej kontroli nad organizmem.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Spirulina to mikroskopijna alga o intensywnie zielononiebieskiej barwie, która budzi zainteresowanie zarówno naukowców, jak i osób dbających o zbilansowaną dietę. Uznawana jest za jedno z najbardziej skoncentrowanych źródeł składników odżywczych - zawiera m.in. pełnowartościowe białko, witaminy z grupy B, żelazo oraz cenne przeciwutleniacze. Dzięki temu coraz częściej pojawia się w zestawieniach tzw. superfoods i stanowi popularny składnik suplementów diety. Rosnąca popularność spiruliny wynika przede wszystkim z jej potencjalnego wpływu na odporność, poziom energii oraz ogólną kondycję organizmu. Jednocześnie, jak każdy produkt o wysokiej aktywności biologicznej, nie jest odpowiednia dla wszystkich. Warto więc poznać jej właściwości, możliwe zastosowania oraz sytuacje, w których należy zachować szczególną ostrożność przed włączeniem jej do codziennej suplementacji.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Sepsa, inaczej posocznica,  to stan bezpośredniego zagrożenia życia, który rozwija się w wyniku nieprawidłowej i nadmiernej reakcji organizmu na zakażenie. Choć może rozpocząć się od pozornie niegroźnej infekcji bakteryjnej, wirusowej lub grzybiczej, w krótkim czasie prowadzi do poważnych zaburzeń pracy narządów i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Świadomość przyczyn oraz pierwszych objawów sepsy ma ogromne znaczenie dla szybkiego rozpoznania zagrożenia. Wczesna diagnoza znacząco zwiększa szanse na skuteczne leczenie i ograniczenie groźnych powikłań. 

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Chmiel zwyczajny, choć najczęściej kojarzony jest jako składnik nadający charakterystyczną goryczkę piwu, od dawna zajmuje ważne miejsce w ziołolecznictwie. Roślina ta wyróżnia się bogactwem substancji biologicznie aktywnych, w tym olejków eterycznych, flawonoidów oraz żywic, które odpowiadają za jej szerokie zastosowanie w profilaktyce zdrowotnej i wsparciu organizmu. Współczesna fitoterapia docenia chmiel przede wszystkim za jego właściwości uspokajające i wspomagające naturalne procesy regeneracyjne. Preparaty zawierające ekstrakt z szyszek chmielu wykorzystywane są m.in. w łagodzeniu napięcia nerwowego, trudnościach z zasypianiem oraz w stanach nadmiernej pobudliwości. Roślina bywa również składnikiem produktów wspierających prawidłowe funkcjonowanie układu trawiennego. Mimo naturalnego pochodzenia chmiel nie pozostaje jednak obojętny dla organizmu — jego stosowanie powinno uwzględniać możliwe przeciwwskazania i ryzyko działań niepożądanych.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Grypa to jedna z najczęściej występujących chorób wirusowych, która każdego roku dotyka miliony osób – szczególnie w sezonie jesienno-zimowym. Choć bywa bagatelizowana i mylona z przeziębieniem jej przebieg jest zwykle gwałtowny i może prowadzić do groźnych powikłań, zwłaszcza u dzieci, seniorów oraz osób z obniżoną odpornością. Świadomość przyczyn zakażenia, typowych objawów oraz dostępnych metod leczenia może pomóc w ograniczaniu rozprzestrzeniania się wirusa. Odpowiednio dobrana farmakoterapia, wsparcie odporności oraz działania profilaktyczne mogą znacząco zmniejszyć ryzyko infekcji i pomóc organizmowi szybciej wrócić do równowagi. 

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Witamina B1, znana również jako tiamina, należy do podstawowych składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Odgrywa istotną rolę w procesach metabolicznych, wspiera pracę układu nerwowego oraz pomaga w utrzymaniu właściwej wydolności mięśni. Jako witamina rozpuszczalna w wodzie nie jest magazynowana w dużych ilościach, dlatego jej regularne dostarczanie wraz z dietą ma szczególne znaczenie dla zachowania dobrego samopoczucia i energii. Niedostateczna podaż tiaminy może prowadzić do szeregu niekorzystnych konsekwencji zdrowotnych — od przewlekłego zmęczenia i problemów z koncentracją po poważniejsze zaburzenia pracy układu nerwowego oraz sercowo-naczyniowego. Świadomość roli witaminy B1, znajomość jej źródeł oraz czynników zwiększających zapotrzebowanie pozwala lepiej zadbać o zbilansowaną dietę i uniknąć niedoborów.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Obgryzanie paznokci, określane również jako onychofagia, to nawyk, który dotyka zarówno dzieci, jak i dorosłych. Choć może wydawać się jedynie nieestetycznym zwyczajem, niesie ze sobą szereg konsekwencji zdrowotnych, od uszkodzeń paznokci po zwiększone ryzyko infekcji. Przyczyny tego zachowania bywają różnorodne – od stresu i napięcia emocjonalnego, po czysto behawioralne wzorce utrwalone w dzieciństwie. Zrozumienie mechanizmów leżących u podstaw onychofagii oraz skutków, jakie może powodować, jest pierwszym krokiem do wprowadzenia skutecznych strategii jej ograniczenia.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Buraki czerwone od lat zajmują ważne miejsce w tradycyjnej kuchni, ale ich popularność nie wynika wyłącznie z charakterystycznego smaku i intensywnego koloru. To warzywa cenione za bogactwo składników odżywczych, które mogą wspierać prawidłowe funkcjonowanie organizmu na wielu poziomach. Zawierają witaminy, minerały oraz naturalne związki roślinne, którym przypisuje się działanie prozdrowotne. Regularne włączanie buraków do jadłospisu może wzmacniać odporność, wspierać zdrowie układu krążenia i utrzymanie dobrej kondycji organizmu. Ponadto buraki są też silnym antyoksydantem, dzięki czemu wracają do łask nie tylko w domowej kuchni, lecz także w nowoczesnych planach żywieniowych nastawionych na zdrowie i profilaktykę.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Wraz z początkiem roku wiele osób zdecydowało się na zmianę nawyków żywieniowych i podjęło próbę redukcji masy ciała. Pierwsze efekty pojawiły się zapewne stosunkowo szybko, co dodatkowo wzmocniło zaangażowanie w proces odchudzania. Z czasem tempo spadku masy ciała mogło jednak wyraźnie zwolnić lub całkowicie się zatrzymać. Taki moment bywa źródłem frustracji, choć w praktyce jest zjawiskiem powszechnym i fizjologicznie uzasadnionym. Efekt plateau stanowi naturalny etap redukcji, wynikający z adaptacji organizmu do wprowadzonych zmian. Jego właściwe zrozumienie pozwala lepiej ocenić przebieg odchudzania i podejmować decyzje sprzyjające zarówno skuteczności, jak i bezpieczeństwu całego procesu.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Szałwia od dawna zajmuje ważne miejsce w tradycyjnej fitoterapii i do dziś pozostaje jedną z najczęściej wykorzystywanych roślin zielarskich. Jej charakterystyczny aromat i bogaty skład sprawiają, że znajduje zastosowanie zarówno w domowej apteczce, jak i w nowoczesnych preparatach dostępnych w aptekach i drogeriach. Liście szałwii są źródłem cennych olejków eterycznych, flawonoidów oraz garbników, które odpowiadają za jej szerokie spektrum działania. Roślina ta jest ceniona przede wszystkim ze względu na właściwości wspierające funkcjonowanie jamy ustnej, gardła oraz układu pokarmowego, a także pomocniczą rolę w regulacji nadmiernej potliwości. Jednak, jak każda substancja aktywna, szałwia nie jest pozbawiona ograniczeń w stosowaniu. Odpowiednia wiedza na temat jej działania i możliwych przeciwwskazań pozwala korzystać z jej potencjału w sposób świadomy i bezpieczny.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Jęczmień to jedna z najczęstszych dolegliwości okulistycznych, która potrafi pojawić się nagle, powodują zaczerwienienie, bolesny obrzęk powieki czy uczucie ciała obcego w oku. Choć zmiana ta zazwyczaj nie stanowi poważnego zagrożenia dla zdrowia, jej nawracający charakter może świadczyć o osłabionej odporności lub niewłaściwej higienie okolic oczu. Znajomość najczęstszych przyczyn jęczmienia na powiece oraz w skutecznych sposobów łagodzenia objawów może zmniejszyć dyskomfort i przyspieszyć proces gojenia.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Szkarlatyna, inaczej płonica, choć występuje rzadziej niż w przeszłości, wciąż stanowi istotne zagrożenie dla zdrowia dzieci i dorosłych. Wywoływana przez bakterie paciorkowca grupy A choroba objawia się charakterystyczną wysypką, gorączką oraz bólem gardła. Jej wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie pomogą uniknąć powikłań i pozwolą na podjęcie skutecznych działań przyspieszających powrót do zdrowia.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Kaszaki to jedne z najczęściej występujących zmian skórnych, które – choć zwykle nie stanowią zagrożenia dla zdrowia – potrafią budzić niepokój i wątpliwości. Pojawiają się zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, najczęściej na twarzy, skórze głowy, plecach czy w okolicach intymnych. Mają postać niewielkich, wyczuwalnych pod palcami guzków i mogą przez długi czas nie dawać żadnych dolegliwości. Warto jednak wiedzieć, czym dokładnie są kaszaki, jakie są ich charakterystyczne cechy oraz w jakich sytuacjach wymagają obserwacji lub odpowiedniego leczenia. 

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Trichodynia, określana potocznie jako „ból włosów”, to dolegliwość, która choć bywa bagatelizowana, może znacząco obniżać  komfort życia. Objawia się nieprzyjemnym uczuciem bólu, pieczenia lub nadwrażliwości skóry głowy, nasilającym się przy dotyku, czesaniu czy nawet lekkim poruszaniu włosami. Choć same włosy nie posiadają zakończeń nerwowych, to właśnie skóra głowy staje się źródłem tych dolegliwości. Problem trichodynii często towarzyszy łysieniu i nadmiernemu wypadaniu włosów, przewlekłemu stresowi, zaburzeniom hormonalnym lub schorzeniom dermatologicznym. Coraz więcej uwagi poświęca się także roli niedoborów składników odżywczych oraz nieprawidłowej pielęgnacji skóry głowy. Zrozumienie mechanizmów stojących za tym schorzeniem stanowi ważny krok w kierunku skutecznego łagodzenia objawów i poprawy kondycji włosów oraz skóry głowy.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Morwa biała to roślina wywodząca się z Azji, która zajmuje istotne miejsce w fitoterapii i naturalnym wspieraniu zdrowia. Jej popularność wynika z bogactwa składników aktywnych oraz szerokiego spektrum zastosowań, szczególnie w kontekście metabolizmu i utrzymania równowagi organizmu. W celach prozdrowotnych wykorzystywane są zarówno liście, jak i owoce morwy białej, cenione za swoje właściwości oraz naturalne pochodzenie. Liście morwy białej stanowią wartościowy surowiec zielarski, często spotykany w postaci herbat, ekstraktów i suplementów diety. Owoce natomiast wyróżniają się delikatnym smakiem i zawartością naturalnych cukrów, witamin oraz antyoksydantów, dzięki czemu znajdują zastosowanie nie tylko w suplementacji, ale także jako element diety. Preparaty na bazie morwy białej są chętnie wybierane przez osoby prowadzące zdrowy tryb życia i poszukujące roślinnych składników wspierających prawidłowe funkcjonowanie organizmu.