Poradnik od Apteki Centralnej

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Emolienty to preparaty stosowane przede wszystkim w pielęgnacji skóry suchej, wrażliwej i skłonnej do podrażnień. Pomagają ograniczyć utratę wody z naskórka, uzupełniają jego warstwę lipidową i wspierają funkcję bariery ochronnej skóry. Z tego względu znajdują zastosowanie zarówno w codziennej pielęgnacji, jak i jako element wspomagający przy niektórych problemach dermatologicznych. Ich działanie zależy od zawartych w nich składników oraz postaci preparatu. Emolienty mogą występować m.in. jako kremy, emulsje, balsamy, maści czy preparaty do kąpieli. Różnią się również składem, dlatego dobór odpowiedniego produktu powinien uwzględniać aktualny stan skóry i jej potrzeby.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Jesień przynosi niższe temperatury, a wraz z nimi częstsze odczuwanie zimna w obrębie dłoni i stóp. Zimne stopy w tym okresie są czymś naturalnym, jednak nie zawsze są wynikiem wyłącznie temperatury otoczenia. Do marznięcia stóp mogą przyczyniać się również zaburzenia krążenia, stres, niektóre choroby oraz stosowane leki. Jeśli uczucie chłodu pojawia się często, utrzymuje się niezależnie od warunków zewnętrznych albo towarzyszą mu takie objawy jak drętwienie, mrowienie, ból czy zmiana zabarwienia skóry, warto skonsultować się z lekarzem. Odpowiednia diagnostyka pozwoli ustalić przyczynę dolegliwości i wdrożyć właściwe postępowanie.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Pica, określana również jako łaknienie spaczone, to zaburzenie odżywiania polegające na utrzymującym się spożywaniu substancji, które nie są żywnością i nie dostarczają wartości odżywczych. Mogą to być m.in. ziemia, glina, kreda, papier czy włosy. Zachowanie to może występować zarówno u dzieci, jak i u dorosłych, a jego przyczyny bywają związane m.in. z niedoborami składników odżywczych, zaburzeniami psychicznymi lub czynnikami rozwojowymi. Pica może prowadzić do powikłań zdrowotnych, dlatego ważne jest rozpoznanie zaburzenia i ustalenie jego przyczyny.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Bor jest pierwiastkiem obecnym naturalnie m.in. w owocach, warzywach, orzechach i produktach zbożowych. Choć występuje w organizmie w niewielkich ilościach, przypisuje mu się udział w wielu zachodzących w nim procesach. Zainteresowanie suplementacją borem wynika przede wszystkim z jego potencjalnego znaczenia dla zdrowia kości, gospodarki wapniowej oraz prawidłowego przebiegu procesów metabolicznych. Nadmierne spożycie boru może jednak prowadzić do działań niepożądanych, dlatego preparaty zawierające ten pierwiastek powinny być stosowane wyłącznie zgodnie z zaleceniami dotyczącymi dawkowania.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Uczucie suchości w ustach, trudności z przełykaniem czy pieczenie języka mogą być objawami kserostomii, czyli dolegliwości związanej ze zmniejszonym wydzielaniem śliny lub zmianą jej składu. Problem ten może pojawiać się przejściowo, np. podczas odwodnienia, ale bywa również następstwem chorób przewlekłych lub przyjmowania niektórych leków. Kserostomia wpływa nie tylko na codzienny komfort, lecz także na stan błony śluzowej i zdrowie jamy ustnej, a nieleczona może zwiększać ryzyko próchnicy, stanów zapalnych oraz infekcji.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Ginkgo biloba, czyli miłorząb japoński, to roślina, której liście stanowią źródło substancji aktywnych wykorzystywanych w preparatach wspierających pamięć, koncentrację i prawidłowe krążenie krwi. Szczególne znaczenie mają zawarte w nim flawonoidy i laktony terpenowe, którym przypisuje się właściwości antyoksydacyjne oraz korzystny wpływ na funkcjonowanie naczyń krwionośnych. Ekstrakty z miłorzębu są dostępne w postaci suplementów diety i produktów leczniczych, jednak ich stosowanie wymaga uwzględnienia możliwych przeciwwskazań i działań niepożądanych.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Demencja, określana również jako otępienie starcze, to zespół objawów związanych z postępującym pogorszeniem funkcji poznawczych. Problemy z pamięcią, trudności z koncentracją, dezorientacja czy zmiany zachowania mogą utrudniać wykonywanie nawet dobrze znanych czynności. Choć ryzyko wystąpienia demencji wzrasta wraz z wiekiem, nie jest ona naturalnym elementem starzenia się organizmu. Jej przyczyny mogą być różne, a przebieg zależy m.in. od rodzaju otępienia i stopnia zaawansowania zmian. Wczesne rozpoznanie objawów i odpowiednia opieka mogą pomóc osobie chorej dłużej zachować samodzielność oraz poprawić jakość jej życia.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Nawłoć to roślina tradycyjnie wykorzystywana w ziołolecznictwie. Jej ziele zawiera m.in. flawonoidy, saponiny i związki fenolowe. Może być stosowana jako składnik herbatek, mieszanek ziołowych i preparatów doustnych, a także wykorzystywana do przygotowywania syropów i nalewek. Dzięki działaniu moczopędnemu nawłoć znajduje zastosowanie przede wszystkim we wspieraniu prawidłowego funkcjonowania dróg moczowych. Przypisuje się jej również właściwości przeciwzapalne, antyoksydacyjne i wspierające naturalne mechanizmy obronne organizmu.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Zapalenie okołoustne to stan zapalny skóry, który, jak nazwa wskazuje, najczęściej pojawia się w okolicy ust, ale zmiany mogą obejmować również skórę wokół nosa i oczu. Charakterystyczne są drobne grudki, krostki, zaczerwienienie, pieczenie oraz uczucie suchości i napięcia skóry. Do najczęstszych czynników sprzyjających należą stosowane miejscowo glikokortykosteroidy, niektóre kosmetyki oraz zaburzenia bariery ochronnej. Sposób pielęgnacji i leczenie zależą od nasilenia oraz przyczyny zmian.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Tryptany to grupa leków stosowanych przede wszystkim w leczeniu napadów migreny. Działają na określone receptory serotoninowe, dzięki czemu mogą łagodzić ból głowy oraz towarzyszące mu objawy, takie jak nudności, nadwrażliwość na światło czy dźwięki. W odróżnieniu od leków przeciwbólowych nie są przeznaczone do stosowania przy każdym rodzaju bólu głowy. Ich zastosowanie wiąże się z określonymi wskazaniami oraz przeciwwskazaniami. Znajomość mechanizmu działania tryptanów, zasad ich stosowania i możliwych działań niepożądanych pomaga właściwie ocenić ich miejsce w terapii migreny.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Problemy z przełykaniem, czyli dysfagia to objaw, który może towarzyszyć wielu schorzeniom. Jej przyczyną bywają zarówno zaburzenia funkcjonowania mięśni i nerwów uczestniczących w procesie połykania, jak i choroby przewodu pokarmowego, układu nerwowego czy zmiany w obrębie gardła i przełyku.  W zależności od przyczyny dysfagii mogą towarzyszyć jej dyskomfort, ból lub uczucie zalegania kęsa w gardle albo przełyku, a także krztuszenie się lub kaszel podczas jedzenia. Charakter oraz czas trwania objawów mogą dostarczać istotnych informacji o ich podłożu i wskazywać na potrzebę dalszej diagnostyki.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica) jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych roślin zielnych w Polsce. Choć często kojarzy się przede wszystkim z parzącymi liśćmi, od wieków znajduje zastosowanie w zielarstwie i tradycyjnej medycynie ludowej. Surowcem zielarskim są przede wszystkim liście pokrzywy, a także jej korzeń, które różnią się składem i zakresem przypisywanych właściwości. Roślina zawiera m.in. związki mineralne, flawonoidy, kwasy organiczne i związki fenolowe. Pokrzywa może być stosowana m.in. jako składnik naparów i preparatów roślinnych wspierających prawidłowe funkcjonowanie układu moczowego, a także w pielęgnacji włosów i skóry głowy.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Trądzik grzybiczy to potoczna nazwa zapalenia mieszków włosowych związanego z nadmiernym namnażaniem drożdżaków z rodzaju Malassezia. Choć może przypominać klasyczne pryszcze, nie jest odmianą trądziku pospolitego i wymaga odmiennego postępowania. Dla trądziku grzybiczego charakterystyczne są drobne, dość jednolite krostki i grudki, którym często towarzyszy świąd. Zmiany najczęściej pojawiają się na czole, w okolicy linii włosów, na policzkach, klatce piersiowej i plecach. Postępowanie zależy od nasilenia zmian, a w niektórych przypadkach konieczne może być zastosowanie leczenia przeciwgrzybiczego.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Kurkuma to przyprawa pozyskiwana z kłącza ostryżu długiego (Curcuma longa), ceniona nie tylko za charakterystyczny żółtopomarańczowy kolor i intensywny smak, ale również za zawartość substancji biologicznie czynnych. Szczególne zainteresowanie wzbudza kurkumina – główny składnik aktywny kurkumy, któremu przypisuje się m.in. właściwości przeciwutleniające, przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. Kurkuma od wieków znajduje zastosowanie w tradycyjnej medycynie wschodniej, a współcześnie jest wykorzystywana zarówno jako przyprawa, jak i składnik suplementów diety. 

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Stopniowe pogorszenie ostrości widzenia, zamglony obraz czy większa wrażliwość na światło mogą być związane ze zmianami zachodzącymi w soczewce oka. Jedną z najczęstszych przyczyn takich zaburzeń jest jej postępujące zmętnienie, czyli zaćma. Początkowe objawy zaćmy bywają łagodne i łatwo przypisać je naturalnemu pogorszeniu wzroku związanemu z wiekiem. Choć ryzyko jej rozwoju zwiększa się wraz z wiekiem, znaczenie mogą mieć również niektóre choroby przewlekłe, urazy oka, stosowanie określonych leków czy predyspozycje indywidualne. Rozpoznanie charakterystycznych objawów i odpowiednio wczesna konsultacja okulistyczna pozwalają ocenić zmiany w soczewce oraz ustalić dalsze postępowanie dostosowane do stopnia zaawansowania choroby.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Dzika róża to roślina ceniona w ziołolecznictwie ze względu na zawartość licznych składników aktywnych. Jej kwiaty i owoce wykorzystywane są zarówno w tradycyjnych recepturach, jak i do produkcji herbat, soków, syropów oraz suplementów diety. Szczególne znaczenie mają owoce, będące źródłem m.in. witaminy C, karotenoidów, flawonoidów i kwasów organicznych. Dzika róża jest kojarzona przede wszystkim ze wsparciem odporności i ochroną komórek przed stresem oksydacyjnym, ale jej zastosowanie jest szersze. Preparaty zawierające ekstrakty z tej rośliny wykorzystywane są również jako uzupełnienie diety w składniki wspierające kondycję skóry oraz prawidłowe funkcjonowanie stawów. Właściwości dzikiej róży zależą od części rośliny, jej składu oraz postaci zastosowanego preparatu.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Mononukleoza zakaźna to choroba wirusowa wywoływana najczęściej przez wirusa Epsteina-Barr (EBV). Ze względu na możliwość przenoszenia zakażenia wraz ze śliną bywa nazywana „chorobą pocałunków”. Jej objawy często przypominają infekcję gardła przebiegającą z gorączką, osłabieniem i powiększeniem węzłów chłonnych. U części chorych występuje także powiększenie wątroby lub śledziony. Mononukleoza najczęściej występuje u dzieci powyżej 4. roku życia, młodzieży i młodych dorosłych, natomiast rzadziej dotyczy niemowląt oraz osób po 40. roku życia. Leczenie  ma przede wszystkim charakter objawowy, a ważną częścią postępowania jest odpoczynek oraz czasowe ograniczenie aktywności fizycznej.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Rutyna to naturalny flawonoid występujący m.in. w kwiatach perełkowca japońskiego oraz gryce. Jest związkiem roślinnym, który od lat znajduje zastosowanie w preparatach wspierających prawidłowe funkcjonowanie naczyń krwionośnych. Rutyna wykazuje również właściwości antyoksydacyjne i może wspomagać ochronę komórek przed działaniem wolnych rodników. Ze względu na swoje właściwości często występuje w połączeniu z witaminą C, szczególnie w preparatach stosowanych w okresie zwiększonego zapotrzebowania na tę witaminę.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Kurza ślepota to zaburzenie widzenia, które ujawnia się przede wszystkim po zapadnięciu zmroku i w słabo oświetlonych miejscach. Osoba dotknięta tym problemem może mieć trudności z dostrzeganiem przedmiotów i szczegółów w ciemniejszym otoczeniu, a także z szybkim przystosowaniem wzroku po przejściu z jasnego do słabo oświetlonego miejsca. Ślepota zmierzchowa (nyktalopia) nie jest odrębną chorobą, lecz objawem, który może towarzyszyć m.in. niedoborowi witaminy A, chorobom siatkówki czy innym schorzeniom oczu.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Chlorella to mikroskopijna alga słodkowodna, która cieszy się zainteresowaniem jako naturalne źródło cennych składników odżywczych. Jej właściwości wynikają przede wszystkim z bogatego składu, a szczególną uwagę zwraca wysoka zawartość chlorofilu. Poza nim chlorella zawiera również białko, witaminy, składniki mineralne oraz związki o właściwościach antyoksydacyjnych. Jest dostępna w postaci tabletek, proszku i kapsułek, a sposób jej stosowania zależy od rodzaju preparatu oraz zawartości składników aktywnych.

Ewa Rutkowska-Król

Redaktor naczelna

Ból głowy to dolegliwość, która dotyczy również najmłodszych. Może pojawić się zarówno w przebiegu infekcji, jak i pod wpływem zmęczenia, stresu, odwodnienia czy niewystarczającej ilości snu. U młodszych dzieci rozpoznanie przyczyny bywa trudniejsze, ponieważ nie zawsze potrafią one dokładnie opisać charakter, nasilenie i lokalizację bólu. Istotne są więc również towarzyszące objawy oraz zmiany w codziennym zachowaniu dziecka. W wielu przypadkach w łagodzeniu bólu głowy pomaga odpoczynek, odpowiednie nawodnienie i regularne posiłki. Jeśli dolegliwości nawracają, są szczególnie silne lub towarzyszą im niepokojące symptomy, konieczna może być konsultacja z lekarzem i odpowiednia diagnostyka.