Przerost prostaty – objawy, przyczyny i leczenie rozrostu gruczołu krokowego u mężczyzn

Uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza, częste wizyty w toalecie – także w nocy – czy osłabiony strumień moczu to sygnały, które mogą świadczyć o przeroście prostaty. Łagodny rozrost gruczołu krokowego (BPH) nie jest chorobą nowotworową, ale nieleczony może znacząco obniżyć komfort życia i prowadzić do powikłań. Schorzenie to rozwija się stopniowo i przez długi czas może pozostawać niezauważone, dlatego tak istotna jest świadomość czynników sprzyjających jego rozwojowi oraz dostępnych możliwości diagnostyki i leczenia. Odpowiednio dobrane postępowanie terapeutyczne, obejmujące zarówno leczenie farmakologiczne, jak i wsparcie w postaci suplementów diety oraz zmian stylu życia, pozwala skutecznie łagodzić dolegliwości i poprawiać jakość codziennego funkcjonowania.

Jak wygląda prostata?

Prostata, nazywana także gruczołem krokowym, jest niewielkim narządem należącym do męskiego układu rozrodczego. U zdrowego, dorosłego mężczyzny ma wielkość i kształt zbliżone do orzecha włoskiego oraz waży około 20–30 gramów. Zlokalizowana jest bezpośrednio pod pęcherzem moczowym i otacza początkowy odcinek cewki moczowej, co tłumaczy ścisły związek jej funkcjonowania z oddawaniem moczu. Prostata odpowiada za produkcję części płynu nasiennego, który chroni i wspomaga ruchliwość plemników. Wraz z wiekiem gruczoł krokowy może stopniowo się powiększać, zmieniając swoją strukturę i wywierając nacisk na cewkę moczową, co prowadzi do charakterystycznych objawów ze strony układu moczowego.

Objawy prostaty

Objawy związane z powiększającą się prostatą najczęściej dotyczą dolnych dróg moczowych i nasilają się stopniowo wraz z rozwojem schorzenia. Do najbardziej charakterystycznych dolegliwości należy częste oddawanie moczu, zwłaszcza w godzinach nocnych (nykturia), a także naglące parcie na pęcherz. Wielu mężczyzn obserwuje osłabienie strumienia moczu, jego przerywanie lub trudności z rozpoczęciem mikcji. Często pojawia się również uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza oraz konieczność ponownego oddawania moczu krótko po wcześniejszej wizycie w toalecie. W bardziej zaawansowanych przypadkach mogą występować dolegliwości bólowe w podbrzuszu lub kroczu, pieczenie podczas oddawania moczu, a także nawracające infekcje dróg moczowych. Objawy te są wynikiem ucisku powiększonego gruczołu krokowego na cewkę moczową i nie powinny być ignorowane, ponieważ nieleczone zaburzenia mogą prowadzić do zatrzymania moczu, uszkodzenia pęcherza lub nerek.

• Częste oddawanie moczu, szczególnie w nocy (nykturia)
• Naglące parcie na pęcherz
• Osłabiony, przerywany strumień moczu
• Trudności z rozpoczęciem oddawania moczu
• Uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza
• Konieczność częstego oddawania moczu małymi porcjami
• Pieczenie lub dyskomfort podczas mikcji
• Ból w podbrzuszu lub okolicy krocza

Przerost prostaty – przyczyny

Uważa się, że istotną rolę w rozwoju przerostu prostaty odgrywają zmiany hormonalne, zwłaszcza zaburzenia równowagi pomiędzy testosteronem a dihydrotestosteronem (DHT), który stymuluje rozrost komórek prostaty. Istotnym czynnikiem ryzyka jest wiek – przerost prostaty znacznie częściej występuje u mężczyzn po 50. roku życia. Znaczenie mają również predyspozycje genetyczne, a także styl życia, w tym nadwaga, brak aktywności fizycznej oraz dieta bogata w tłuszcze nasycone. Na rozwój rozrostu gruczołu krokowego mogą wpływać także choroby współistniejące, takie jak cukrzyca czy zaburzenia metaboliczne.

Badanie prostaty

Badanie prostaty jest podstawowym elementem diagnostyki dolegliwości ze strony dolnych dróg moczowych u mężczyzn. Pozwala ocenić wielkość, kształt i konsystencję gruczołu krokowego oraz wykryć ewentualne nieprawidłowości. Najczęściej stanowi pierwszy krok w dalszej diagnostyce, która może być rozszerzana o dodatkowe badania laboratoryjne i obrazowe w zależności od zgłaszanych objawów.

Jaki lekarz bada prostatę?

Badaniem prostaty zajmuje się przede wszystkim urolog – specjalista diagnozujący i leczący choroby układu moczowo-płciowego u mężczyzn. W przypadku pierwszych objawów ze strony prostaty konsultacja urologiczna pozwala na przeprowadzenie odpowiednich badań, postawienie rozpoznania oraz zaplanowanie dalszego postępowania diagnostycznego i leczniczego.

Badanie PSA

Badanie PSA polega na oznaczeniu poziomu swoistego antygenu sterczowego we krwi, białka produkowanego przez komórki prostaty. Podwyższone stężenie PSA może wskazywać na przerost gruczołu krokowego, stan zapalny lub inne nieprawidłowości, dlatego wynik zawsze powinien być interpretowany w odniesieniu do wieku pacjenta i objawów klinicznych. Badanie polega na jednorazowym pobraniu niewielkiej ilości krwi z żyły, podobnie jak przy standardowych badaniach kontrolnych. Cała procedura trwa zaledwie kilka minut i nie wiąże się z bólem ani dyskomfortem, co czyni PSA wygodnym sposobem na wczesną ocenę stanu prostaty i wychwycenie niepokojących zmian, zanim pojawią się nasilone objawy.

USG prostaty

USG to nieinwazyjne badanie obrazowe, które pozwala dokładnie ocenić wielkość, kształt oraz strukturę gruczołu krokowego. Może być wykonane przez powłoki brzuszne lub przez odbyt (USG transrektalne). USG przezbrzuszne jest mniej dokładne, ale całkowicie bezbolesne i najczęściej stosowane jako badanie wstępne – wymaga wypełnionego pęcherza, aby lepiej uwidocznić gruczoł. USG transrektalne daje precyzyjniejszy obraz prostaty i jest szczególnie wskazane przy podejrzeniu przerostu, zmian guzowatych lub stanów zapalnych, pozwalając ocenić także wewnętrzną strukturę gruczołu. Badanie jest bezpieczne, trwa kilkanaście minut i jest dobrze tolerowane przez pacjentów.

Leczenie przerostu prostaty

Leczenie prostaty zależy od stopnia zaawansowania objawów, wielkości gruczołu oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta. W łagodniejszych przypadkach stosuje się leczenie zachowawcze, obejmujące zmiany stylu życia, takie jak ograniczenie płynów wieczorem, unikanie alkoholu i kofeiny oraz regularną aktywność fizyczną, które mogą łagodzić dolegliwości. W terapii farmakologicznej najczęściej wykorzystuje się leki zmniejszające napięcie mięśni gładkich w okolicy cewki moczowej lub hamujące dalszy rozrost prostaty poprzez wpływ na hormony. W przypadkach nasilonych, gdy objawy znacząco obniżają komfort życia lub pojawiają się powikłania (np. zatrzymanie moczu), konieczne może być leczenie operacyjne – od mniej inwazyjnych procedur endoskopowych po klasyczne zabiegi chirurgiczne. Dodatkowo dostępne są suplementy diety i preparaty roślinne, które wspomagają funkcjonowanie prostaty i mogą łagodzić drobne dolegliwości układu moczowego, stanowiąc uzupełnienie podstawowego leczenia.

Tabletki na prostatę – suplementy dla mężczyzn

Suplementy diety to popularna forma wsparcia układu moczowego, często wybierana przez panów, którzy chcą zadbać o zdrowie gruczołu krokowego lub łagodzić łagodne dolegliwości ze strony prostaty. Dostępne w aptekach preparaty dla mężczyzn zawierają składniki o udokumentowanych właściwościach pro‑zdrowotnych, które działają na różnych poziomach.

• Palma sabałowa (Serenoa repens) to jeden z najczęściej stosowanych składników stosowanych w suplementach na prostatę; działa przeciwzapalnie i może zmniejszać napięcie mięśni gładkich wokół cewki moczowej, co przyczynia się do poprawy przepływu moczu.
• Pestki dyni i fitosterole – wspierają prawidłowe funkcjonowanie prostaty i wpływają na obniżenie stanu zapalnego, poprawiając komfort oddawania moczu.
• Likopen – silny antyoksydant, który może wspomagać zdrowie prostaty poprzez neutralizowanie wolnych rodników i ogólne wsparcie komórek gruczołu.
• Pokrzywa – znana z działania wspomagającego odpływ moczu i zmniejszającego dolegliwości związane z przerośniętym gruczołem.
• Składniki przeciwzapalne i przeciwutleniające – np. wyciągi z soi, zielonej herbaty czy korzenia kurkumy mogą uzupełniać codzienną pielęgnację zdrowia prostaty.

Dostępne bez recepty leki isuplementy diety na prostatę działają w sposób łagodny i stopniowy. Należy również pamiętać, że nie zastępują leczenia zaleconego przez lekarza, ale mogą być jego wartościowym uzupełnieniem.

Bibliografia:

1. Gryszczyńska A., Opala B., Palma sabalowa (Sabal palmetto Lodd., Saw palmetto) w łagodnym rozroście gruczołu krokowego, Postępy Fitoterapii 1/2011.
2. Kujawski R., Wpływ wyciągów z Epilobium angustifolium i Serenoa repens na ekspresję genów
   związanych z patogenezą łagodnego przerostu gruczołu krokowego, Instytut Włókien Naturalnych  i Roślin Zielarskich, Poznań, 2014.
3. Szczęch R., Narkiewicz K., Łagodny rozrost prostaty, Choroby Serca i Naczyń, tom 6, nr 1, 2009.