Ból zęba objawy i przyczyny. Jak sobie poradzić w oczekiwaniu na dentystę?

Dlaczego bolą zęby? Niestety ta uciążliwa dolegliwość często jest wynikiem niewłaściwej higieny jamy ustnej. Ponadto może być spowodowana urazem czy nadwrażliwością na niektóre pokarmy. Po jakie tabletki warto sięgnąć w oczekiwaniu na specjalistę i jak złagodzić ból domowymi sposobami oraz dostępnymi bez recepty preparatami?

Dlaczego zęby bolą?

Ból zęba może mieć różne przyczyny — od próchnicy, przez infekcję, uszkodzenie zęba, nadwrażliwość, zapalenie dziąseł, po nadmierne napięcie mięśni żuchwy.

• Próchnica to choroba zębów, która polega na destrukcji twardych tkanek zęba w wyniku działania kwasów produkowanych przez bakterie. Bakterie te rozwijają się na powierzchni zębów w wyniku spożywania pokarmów zawierających cukry i skrobię. Próchnica zębów prowadzi do powstawania ubytków. Zaawansowana próchnica, która zdołała przeniknąć głęboko do zębiny, może spowodować uszkodzenie nerwów w korzeniu zęba, co może wywołać ból.
• Ból powodować może infekcja zęba lub okolicznych tkanek. Bakterie mogą przedostać się do wnętrza zęba, w rezultacie prowadząc do bolesnego stanu zapalnego.
• Urazy czy gryzienie twardych pokarmów może uszkodzić zęby. Uszkodzenie zęba bywa przyczyną wymagającego niezwłocznej interwencji stomatologicznej bólu.
• Ból może być spowodowany wrażliwością zębów na zimno, ciepło, słodkie lub kwaśne substancje. Powodem nadwrażliwości może być odsłonięcie korzenia zęba lub zbyt cienka warstwa szkliwa.
• Wyrzynające się zęby (zarówno mleczne i stałe zęby u dzieci, jak i zęby mądrości u dorosłych) mogą powodować ból, szczególnie jeśli nie mają one wystarczająco miejsca w łuku zębowym.
• Zapalenie dziąseł (gingiwitis) może obejmować okoliczne tkanki, w tym korzeń zęba, powodując ból nie tylko dziąseł, ale i zębów.
• Przyczyną bólu zębów może być także zgrzytanie zębami lub nadmierne napięcie mięśni żuchwy (bruksizm). Dodatkowo może to powodować ścieranie się szkliwa, co w konsekwencji prowadzi do nadwrażliwości zębów.

Objawy bólu zęba

Objawy bólu zęba mogą się różnić w zależności od przyczyny i stopnia zaawansowania problemu, mogą mieć też różny charakter – od stałego, przez pulsujący, tępy ból, po ostry, trudny do złagodzenia. Bólem może być objęty konkretny ząb lub obszar w jamie ustnej. W przypadku zęba znajdującego się w okolicy żuchwy ból może promieniować, atakując szczękę, zatoki przynosowe czy ucho. Może mu towarzyszyć również obrzęk i zaczerwienienie dziąseł będące wynikiem wyrzynania się zębów bądź infekcji jego korzenia. Niewątpliwie powodem bólu zębów bywa nienależyta higiena jamy ustnej; w efekcie złego czyszczenia następuje nagromadzenie się płytki bakteryjnej i rozwój próchnicy, zęby mogą zmienić kolor (biały lub żółty nalot), może też pojawić się nieprzyjemny zapach z ust. Stały, nieleczony ból zębów może prowadzić do problemów ze snem, co z kolei może wpływać na pogorszenie ogólnego nastroju i wywoływać drażliwość.

Co na ból zębów poza tabletką? Jak sobie radzić, zanim dotrzemy do dentysty?

Jest wiele sposobów, aby uśmierzyć ból. Poza tabletkami przeciwbólowymi ból zęba złagodzić mogą miejscowo znieczulające i przeciwbólowe leki w postaci sprayu oraz płynów do płukania jamy ustnej. Jednak gdy spowodowany jest on próchnicą czy stanem zapalnym, żaden z preparatów dostępnych w aptece nie zastąpi wizyty u dentysty. 

Leki na ból zębów

Ból zębów wywołuje dyskomfort, zaburza koncentrację i wpływa negatywnie na funkcjonowanie i ogólną jakość życia. Pierwsza pomoc, niezależnie od przyczyny, polega na łagodzeniu dolegliwości  przy użyciu ogólnodostępnych leków przeciwbólowych, takich jak paracetamol czy ibuprofen. Jeśli ból nie ustępuje, można sięgnąć po silniejsze środki, takie jak dostępne bez recepty leki z grupy NLPZ np. naproksen, deksketoprofen, ketoprofen. Preparaty te, podobnie jak należący do niesteroidowych leków przeciwzapalnych ibuprom pomogą złagodzić ból oraz przyspieszą leczenie stanu zapalnego. Należy jednak pamiętać, że leki na ból zęba mogą jedynie złagodzić objawy, nie mogą być stosowane dłużej niż kilka dni i nie rozwiązują przyczyny bólu zęba. Wizyta u dentysty jest konieczna, aby zidentyfikować przyczynę problemu i podjąć odpowiednie leczenie. Jeśli ból jest intensywny, utrzymuje się pomimo sięgania po coraz silniejsze środki, nie należy zwlekać z wizytą u specjalisty

Spray na ból zęba

Spray na ból zęba to produkt przeciwbólowy do stosowania miejscowego w celu złagodzenia objawów. Najczęściej zawiera benzokainę czy lidokainę, które stosowane na błony śluzowe w jamie ustnej znieczulają obszar wokół bolesnego zęba. Spray na ból zęba często zawiera także substancje przeciwbólowe, takie jak kwas acetylosalicylowy lub ibuprofen oraz działającą antybakteryjnie chlorheksydynę. Ta ostatnia substancja chroni przed postaniem stanów zapalnych. Na rynku farmaceutycznym dostępne są także spraye zawierające składniki chłodzące (np. mentol), które delikatnie znieczulają i łagodzą ból zęba.

Płyn na ból zęba

Dostępne na rynku płyny do łagodzenia bólu zęba zawierają zazwyczaj kompozycję składników znieczulających, antybakteryjnych i ściągających.

• Benzokaina lub lidokaina działają znieczulająco.
• Chlorheksydyna łagodzi stany zapalne w obrębie jamy ustnej i ogranicza odkładanie się płytki nazębne.
• Wciągi ziołowe z szałwii czy rumianku działają ściągająco i odkażająco.

Domowe sposoby na ból zębów

Domowe sposoby, choć nie zastąpią profesjonalnej opieki stomatologicznej, mogą czasowo złagodzić ból zębów.

• Zawarty w olejku goździkowym eugenol to substancja o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwbólowym. Olejek goździkowy to częsty składnik kompresów łagodzących ból zęba (wacik nasączony olejkiem goździkowym) oraz roztworów do płukania ust.
• Płukanka na ból zęba może pomóc w złagodzeniu objawów, zwłaszcza jeśli jest ona przygotowana ze składników o właściwościach przeciwbólowych, przeciwbakteryjnych lub przeciwzapalnych. Płukanka solna to jedno z najprostszych i najłatwiej dostępnych domowych środków, które mogą pomóc w łagodzeniu bólu zęba. Sól ma właściwości antyseptyczne, co oznacza, że może pomóc w redukcji bakterii i stanu zapalnego. Płukanka z sody oczyszczonej może pomóc w zmniejszeniu populacji bakterii i stanu zapalnego w jamie ustnej. Płukanka ziołowa z szałwii, melisy, rumianku czy mięty pieprzowej będzie miała działanie ściągające, przeciwbólowe, łagodnie znieczulające i odświeżające.
• Zimny okład w okolicy bolącego zęba może pomóc w złagodzeniu bólu, zmniejszeniu stanu zapalnego, tymczasowym znieczuleniu oraz zmniejszeniu obrzęku.

Zarówno leki przeciwbólowe, znieczulające preparaty do stosowania miejscowego czy domowe sposoby to jedynie tymczasowe rozwiązanie i nie zastępują wizyty u dentysty. Jeśli ból zęba utrzymuje się dłuższy czas lub jest intensywny i uciążliwy, konieczna jest konsultacja stomatologiczna, podczas której dentysta zidentyfikuje przyczynę problemu i podejmie odpowiednie leczenie.