Higiena jamy ustnej – jak dbać o zęby krok po kroku?

Właściwa higiena jamy ustnej nie tylko zapobiega powstawaniu próchnicy i chroni przed chorobami dziąseł, ale także wpływa na ogólną kondycję organizmu. Jak skutecznie dbać o higienę jamy ustnej? Za jakie nawyki zęby odwdzięczą się olśniewającym uśmiechem? Dobór odpowiedniej szczoteczki i dostosowanej do indywidualnych potrzeb pasty do zębów to absolutne podstawy. Dołączając do tego systematyczne nitkowanie, stosowanie płynu do płukania jamy ustnej oraz regularne kontrole stomatologiczne zwiększamy maksymalnie szanse na zachowanie zdrowych i mocnych zębów. 

Mycie zębów – podstawowe zasady

Mycie zębów to podstawowy element codziennej higieny jamy ustnej. Dobór odpowiedniej szczoteczki i pasty oraz przestrzeganie kilku podstawowych zasad dotyczących szczotkowania, zapewni skuteczną ochronę przed próchnicą i chorobami przyzębia, przywróci zębom naturalną biel oraz zapewni świeży oddech. 

Ile razy dziennie myć zęby?

Zęby powinny być myte przynajmniej dwa razy dziennie – rano i wieczorem. Poranne szczotkowanie usuwa nagromadzone w nocy bakterie, natomiast wieczorne mycie zębów jest kluczowe zarówno dla usuwania bakterii, jak i resztek jedzenia i nagromadzonych w ciągu dnia osadów.  Dla osób noszących aparaty ortodontyczne lub mających skłonności do chorób przyzębia może być wskazane dodatkowe szczotkowanie po posiłkach. 

Ile czasu powinno się myć zęby?

Mycie zębów powinno trwać co najmniej 2 minuty — taki czas zapewnia dokładne oczyszczenie powierzchni zębów oraz przestrzeni międzyzębowych. Dwuminutowe szczotkowanie pomaga skutecznie usunąć też płytkę nazębną, usuwa resztki jedzenia i bakterie odpowiedzialne za produkcję kwasów uszkadzających szkliwo oraz masuje i oczyszcza dziąsła. Utrzymanie rutyny, w której poświęcamy odpowiedni czas na szczotkowanie, kształtuje zdrowe nawyki higieniczne, które przynoszą długoterminowe korzyści. 

Jak prawidłowo myć zęby? Instrukcja mycia zębów

Proces mycia zębów należy rozpocząć od nałożenia na szczoteczkę odpowiedniej ilości pasty do zębów. Rekomenduje się, by ilość pasty odpowiadała wielkości ziarnka grochu. Podczas szczotkowania należy trzymać szczoteczkę pod kątem 45 stopni w stosunku do linii dziąseł, taka pozycja pozwala na skuteczne usuwanie płytki nazębnej. 

1. Ruchem okrężnym lub wymiatającym szczotkujemy powierzchnię zewnętrzną dolnych i górnych zębów, zaczynając od tylnej części jamy ustnej i przesuwając się ku przodowi.
2. Stosując tę samą technikę, oczyszczamy wewnętrzne powierzchnie zębów.
3. Używając ruchów okrężnych, dokładnie myjemy powierzchnie żujące.
4. Delikatnie szczotkujemy język, aby usunąć bakterie i odświeżyć oddech.
5. Dokładnie płuczemy usta wodą.

Szczoteczka do zębów – jak wybrać odpowiednią?

Wybierając szczoteczkę do zębów, warto wziąć pod uwagę przede wszystkim rodzaj włosia, wielkość główki oraz kształt rączki.  

• Rodzaj włosia: delikatne dla szkliwa i dziąseł szczoteczki z miękkim włosiem będą odpowiednie dla większości osób, również dla osób z wrażliwymi dziąsłami; średnie włosie może być używane przez osoby, które nie mają problemów z dziąsłami, jednak należy uważać, by nie szczotkować zbyt mocno; twarde włosie powinno być stosowane sporadycznie do usuwania nagromadzonego osadu i może służyć wyłącznie osobom dorosłym o mocnym szkliwie i zdrowych dziąsłach.
• Wielkość główki: główka szczoteczki do zębów powinna bez trudu docierać do wszystkich obszarów jamy ustnej, zatem najodpowiedniejsza będzie  główka o średniej lub małej wielkości.
• Kształt rączki: rączka szczoteczki powinna być wygodna do trzymania i dobrze leżeć w dłoni, co ułatwi kontrolowanie ruchów podczas szczotkowania; dobrze gdy powierzchnia rączki pokryta jest materiałem antypoślizgowym, co chroni przed niekontrolowanym wypadaniem szczoteczki z rąk podczas mycia zębów.

Szczoteczka elektryczna, soniczna czy manualna?

Wybór między szczoteczką manualną, elektryczną i soniczną zależy od indywidualnych potrzeb, preferencji i możliwości. Szczoteczka manualna to tradycyjne narzędzie, które wymaga użycia siły i precyzyjnych ruchów ręką. Są to łatwe w użyciu i niedrogie szczoteczki, których skuteczność zależy przede wszystkim od techniki szczotkowania. Szczoteczki elektryczne działają na zasadzie oscylacyjno-rotacyjnych ruchów główki, co ułatwia dokładniejsze usunięcie płytki nazębnej. Są szczególnie polecane dla osób z ograniczoną sprawnością manualną lub dla dzieci, które mogą mieć trudności z prawidłową techniką. Szczoteczki soniczne natomiast wykorzystują szybkie drgania, które wytwarzają fale dźwiękowe, pomagając w usuwaniu osadów nawet z trudno dostępnych miejsc. Ich intensywne wibracje są skuteczne w usuwaniu bakterii i mogą poprawiać zdrowie dziąseł. Wybierając szczoteczkę, warto rozważyć indywidualne potrzeby — dla osób o zdrowych zębach i dziąsłach, preferujących prostotę i niedrogie rozwiązania, szczoteczka manualna może być wystarczająca, dla tych, którzy potrzebują dodatkowego wsparcia w dokładnym czyszczeniu, lepszym wyborem będzie szczoteczka elektryczna lub soniczna. 

Pasta do zębów dostosowana do indywidualnych potrzeb

Na rynku dostępne są różne rodzaje past do zębów, które można dobierać w zależności od konkretnych wymagań zdrowotnych i estetycznych oraz preferencji smakowych.

• Pasta przeciw próchnicy: pasta z fluorem jest podstawowym wyborem dla ochrony przed próchnicą. Fluor wzmacnia szkliwo i pomaga zapobiegać ubytkom.
• Pasta do zębów bez fluoru: pozbawione fluoru pasty do zębów przeznaczone są zazwyczaj dla małych dzieci i osób, które z różnych powodów chcą lub muszą unikać tego pierwiastka. W pastach bez fluoru stosuje się składniki alternatywne, które pomagają w utrzymaniu zdrowia jamy ustnej, takie jak: ksylitol, który redukuje ilość bakterii powodujących próchnicę i wspiera remineralizację szkliwa, hydroksyapatyt — składnik mineralny, który jest naturalną częścią szkliwa zębów i pomaga w jego odbudowie oraz wzmocnieniu, a także  węglan wapnia i krzemionkę — delikatne środki ścierne, które pomagają w usuwaniu płytki nazębnej i osadów bez uszkadzania szkliwa.
• Wybielająca pasta do zębów: pasta wybielająca to produkt dla osób chcących poprawić estetykę uśmiechu; zawierają nadtlenki lub delikatne środki ścierne, które usuwają powierzchniowe przebarwienia.
• Pasta na nadwrażliwość zębów: osoby z wrażliwymi zębami powinny wybierać pasty zawierające składniki takie jak azotan potasu czy chlorek strontu, które pomagają łagodzić nadwrażliwość poprzez blokowanie kanałów prowadzących do nerwów zębowych.
• Pasta na krwawiące dziąsła: pasty do zębów z dodatkowymi składnikami przeciwbakteryjnymi, takimi jak triclosan czy chlorheksydyna, pomagają w walce z zapaleniem dziąseł i są odpowiednie dla osób z problemami periodontologicznymi.

W przypadku specyficznych problemów zdrowotnych zawsze warto skonsultować się z dentystą, który pomoże wybrać najbardziej odpowiedni produkt. Regularne stosowanie pasty dostosowanej do własnych potrzeb przyczyni się do lepszej ochrony jamy ustnej i ogólnego zdrowia zębów.

Nitkowanie zębów. Jak używać nici dentystycznej?

Staranne nitkowanie zębów pomaga w usuwaniu resztek jedzenia i płytki nazębnej z przestrzeni międzyzębowych. Aby nitkowanie było wykonane prawidłowo, warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych praktyk, takich jak wybór odpowiedniej nici dentystycznej, wystarczająca długość, prawidłowe trzymanie oraz odpowiedni ruch. Istnieją różne rodzaje nici: woskowane, niewoskowane, z fluorem, a także specjalne nici dla osób z aparatami ortodontycznymi. Wybierając nici dentystyczne, należy sięgnąć po produkt dostosowany do indywidualnych potrzeb i preferencji. Do nitkowania potrzeba około 45-centymetrowego odcinka nici, którego końce owijamy wokół środkowych palców obu rąk, zostawiając około 3-5 cm nici pomiędzy palcami. Wsuwając ostrożnie napiętą nić między zęby, należy uformować ją w kształt litery "C" a następnie delikatnie przesuwać nić w górę i w dół po powierzchni zęba i wzdłuż linii dziąseł. Ruch ten należy powtórzyć przy każdym zębie, używając każdorazowo czystego kawałka nici.

Płyn do płukania jamy ustnej

Płyn do płukania jamy ustnej to końcowy element procesu mycia zębów i higieny jamy ustnej, wspomagający usuwanie bakterii i odświeżający oddech. Podobnie jak w przypadku wyboru pasty, należy sięgać po produkty dostosowane do indywidualnych potrzeb i preferencji, wybierając spośród płynów antybakteryjnych, z fluorem lub bez fluoru, bez alkoholu, do wrażliwych dziąseł oraz preparatów opartych na składnikach naturalnych i mieszankach ziołowych. Aby działanie płynu było efektywne, należy przede wszystkim stosować się do zaleceń producenta zamieszczonych na etykiecie, które określają odpowiednią ilość płynu i wymagany czas płukania jamy ustnej. Płucząc usta, należy starać się dotrzeć do wszystkich obszarów jamy ustnej, warto też powstrzymać się przez 20-30 minut od jedzenia i picia, co pozwoli składnikom aktywnym zadziałać bardziej efektywnie. Regularne stosowanie odpowiedniego płynu jest doskonałym uzupełnieniem codziennej higieny zębów oraz może przyczynić się do poprawy zdrowia jamy ustnej i zapewnić długotrwałą świeżość oddechu.