Zapalenie strun głosowych – przyczyny, objawy, leczenie

Struny głosowe (fałdy głosowe) to delikatne struktury w krtani, które odpowiadają za powstawanie głosu. Nawet ich niewielkie podrażnienie powoduje wyraźne zmiany w brzmieniu mowy – od lekkiej chrypki po całkowitą utratę głosu. Jedną z najczęstszych przyczyn takich dolegliwości jest stan zapalny, który zwykle rozwija się w przebiegu infekcji wirusowych, choć może wynikać również z przeciążenia głosu, refluksu żołądkowo-przełykowego lub działania czynników drażniących, takich jak dym papierosowy czy suche powietrze. W przebiegu stanu zapalnego dochodzi do obrzęku i podrażnienia błony śluzowej fałdów głosowych, co utrudnia ich prawidłowe drgania i sprawia, że głos staje się ochrypły, matowy lub osłabiony.

Gdzie są struny głosowe?

Struny głosowe znajdują się w krtani, czyli w górnym odcinku układu oddechowego, umiejscowionym w przedniej części szyi. Rozciągają się poziomo wewnątrz krtani i tworzą dwie elastyczne fałdy błony śluzowej. W trakcie mówienia zbliżają się do siebie i drgają pod wpływem przepływającego powietrza z płuc. To właśnie te drgania odpowiadają za powstawanie głosu. Gdy są rozchylone, powietrze swobodnie przepływa do tchawicy i płuc, co umożliwia oddychanie. Ze względu na swoje położenie i delikatną budowę struny głosowe są szczególnie wrażliwe na podrażnienia, infekcje oraz przeciążenie, co łatwo prowadzi do zaburzeń głosu.

Przyczyny zapalenia strun głosowych

Zapalenie strun głosowych najczęściej rozwija się w wyniku infekcji wirusowych, które obejmują górne drogi oddechowe i prowadzą do podrażnienia oraz obrzęku błony śluzowej krtani. W takich przypadkach objawy często pojawiają się po wcześniejszym przeziębieniu lub infekcji gardła. Istotną grupę przyczyn stanowi również przeciążenie głosu, czyli jego nadmierne lub nieprawidłowe używanie. Długie mówienie, krzyk, śpiew lub praca głosem bez odpowiedniej regeneracji mogą prowadzić do mikrourazów fałdów głosowych i rozwoju stanu zapalnego. Do czynników sprzyjających należą także podrażnienia chemiczne i środowiskowe, takie jak dym papierosowy, zanieczyszczone powietrze czy suche, klimatyzowane pomieszczenia. Dodatkowo znaczenie ma refluks żołądkowo-przełykowy, w którym cofająca się treść żołądkowa może drażnić błonę śluzową krtani, nasilając stan zapalny i chrypkę.

• Infekcje wirusowe górnych dróg oddechowych.
• Przeciążenie głosu (krzyk, długie mówienie, śpiew).
• Refluks żołądkowo-przełykowy i krtaniowo-gardłowy.
• Palenie papierosów.
• Suche i klimatyzowane powietrze.
• Zanieczyszczenia powietrza (smog, pyły, opary chemiczne).
• Infekcje bakteryjne (rzadziej).
• Alergie i przewlekłe podrażnienie błony śluzowej krtani.

Zapalenie strun głosowych – kto choruje najczęściej?

Zapalenie strun głosowych może wystąpić w każdym wieku, jednak niektóre osoby są na nie narażone bardziej. Szczególnie często dotyczy osób intensywnie korzystających z głosu, takich jak nauczyciele, lektorzy, wokaliści, trenerzy czy pracownicy infolinii. Długotrwałe mówienie, krzyk lub śpiew bez odpowiedniej regeneracji zwiększają ryzyko przeciążenia fałdów głosowych i rozwoju stanu zapalnego. Częściej chorują również osoby palące papierosy, narażone na zanieczyszczone lub suche powietrze oraz cierpiące na refluks żołądkowo-przełykowy lub krtaniowo-gardłowy. Dodatkowym czynnikiem ryzyka są nawracające infekcje górnych dróg oddechowych. Zapalenie strun głosowych często występuje także u dzieci, zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym oraz wczesną wiosną, kiedy częściej dochodzi do infekcji wirusowych. U najmłodszych stan zapalny krtani może przebiegać z większym obrzękiem niż u dorosłych, dlatego w przypadku nasilonej chrypki, trudności z oddychaniem lub charakterystycznego szczekającego kaszlu konieczna jest pilna konsultacja lekarska.

Zapalenie strun głosowych objawy

Objawy zapalenia strun głosowych zależą od przyczyny oraz nasilenia stanu zapalnego. Najbardziej charakterystycznym symptomem jest chrypka, która może mieć różne nasilenie – od niewielkiej zmiany barwy głosu po jego całkowitą utratę (afonię). Dolegliwości zwykle pojawiają się nagle, zwłaszcza gdy zapalenie jest związane z infekcją wirusową.

Do najczęstszych objawów zapalenia strun głosowych należą:

• chrypka lub zmiana barwy głosu,
• osłabienie głosu lub jego całkowita utrata,
• ból, drapanie lub pieczenie w gardle,
• uczucie suchości w gardle,
• ból podczas mówienia lub śpiewania,
• potrzeba częstego odchrząkiwania,
• suchy, drażniący kaszel,
• uczucie obecności ciała obcego w gardle,
• trudność z wydobywaniem głośniejszych dźwięków.

Jeżeli zapalenie strun głosowych rozwija się w przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych, mogą występować również objawy ogólne, takie jak katar, ból gardła, gorączka, osłabienie czy bóle mięśni. Natomiast w przypadku refluksu krtaniowo-gardłowego dolegliwości często nasilają się rano i mogą współwystępować z przewlekłym chrząkaniem, uczuciem zalegania wydzieliny oraz pieczeniem za mostkiem.

Zapalenie strun głosowych leczenie

W większości przypadków stan zapalny ma podłoże wirusowe, dlatego stosuje się leczenie objawowe, którego celem jest złagodzenie dolegliwości i stworzenie odpowiednich warunków do regeneracji błony śluzowej krtani. Chrypka zwykle ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni, choć pełny powrót prawidłowej barwy głosu może potrwać nieco dłużej. Podstawowym elementem terapii jest oszczędzanie głosu. Wbrew powszechnemu przekonaniu nie należy również szeptać, ponieważ taki sposób mówienia może dodatkowo obciążać fałdy głosowe i opóźniać ich regenerację. Istotne znaczenie ma także odpowiednie nawodnienie organizmu oraz utrzymywanie właściwej wilgotności powietrza w pomieszczeniach. Pomocne mogą być inhalacje z soli fizjologicznej, a także preparaty łagodzące podrażnienie gardła i krtani, takie jak tabletki do ssania, spraye czy syropy o działaniu nawilżającym i osłaniającym. W okresie leczenia warto również unikać dymu tytoniowego oraz innych czynników drażniących błonę śluzową. Jeżeli zapalenie strun głosowych jest związane z refluksem żołądkowo-przełykowym lub krtaniowo-gardłowym, konieczne może być wdrożenie odpowiedniego leczenia oraz modyfikacja diety i codziennych nawyków. Jeżeli chrypka utrzymuje się dłużej niż 2–3 tygodnie, nawraca lub towarzyszą jej duszność, trudności w połykaniu, silny ból gardła czy odkrztuszanie krwi, konieczna jest konsultacja lekarska. Przedłużające się zaburzenia głosu wymagają diagnostyki laryngologicznej, ponieważ mogą być objawem innych schorzeń krtani wymagających specjalistycznego leczenia.

Powikłania zapalenia strun głosowych

W większości przypadków zapalenie strun głosowych ma łagodny przebieg i ustępuje samoistnie bez trwałych następstw. Jednak w sytuacji, gdy stan zapalny się przedłuża, nawraca lub nie jest odpowiednio leczony, mogą pojawić się powikłania związane z przewlekłym podrażnieniem i przeciążeniem fałdów głosowych. Jednym z najczęstszych następstw jest przewlekła chrypka, utrzymująca się przez wiele tygodni lub miesięcy. Długotrwały stan zapalny może prowadzić do zmian w strukturze błony śluzowej krtani, co skutkuje trwałym pogorszeniem jakości głosu i łatwiejszym męczeniem się podczas mówienia. U osób, które nadal nadmiernie obciążają głos mimo trwającego stanu zapalnego, mogą rozwinąć się zmiany przeciążeniowe fałdów głosowych, takie jak guzki głosowe czy polipy. Z kolei przewlekłe drażnienie krtani, na przykład przez refluks lub dym tytoniowy, może sprzyjać utrwaleniu stanu zapalnego i wydłużeniu procesu leczenia. W rzadkich przypadkach, szczególnie przy utrzymujących się objawach, konieczna jest diagnostyka laryngologiczna w celu wykluczenia innych chorób krtani, które mogą dawać podobne objawy, takich jak zmiany przerostowe czy nowotworowe. Dlatego przedłużająca się chrypka zawsze wymaga kontroli lekarskiej, nawet jeśli początkowo wydaje się niegroźna.

Bibliografia:

1. Godycki-Ćwirko M., et al., Choroby uszu nosa jamy ustnej gardła i krtani, PZWL, 2008.
2. Janczewski G. (red.), Otorynolaryngologia praktyczna. Tom I–II, Via Medica, Gdańsk 2005.
3. Tworkowska M., Kowalczuk K., Choroby narządu głosowego wśród osób pracujących głosem, online: https://ppm.umb.edu.pl/docstore/download.seam?entityType=article&entityId=UMB426389d5c1424739b0433a5204c28503&fileId=UMBb9d4749dd01a4ec3885e3857d767fa99 [dostęp: 01.07.2026]
4. Wiercińska M., Chrypka u dorosłego: przyczyny, objawy i leczenie. Co na chrypkę? Online: https://www.mp.pl/pacjent/objawy/175417,chrypka [dostęp: 01.07.2026]
5. Szyfter W., Laryngologia - wybrane zagadnienia z patologii jamy ustnej, gardła, krtani i okolic, Termedia, Poznań, 2016.