Ginkgo biloba – właściwości, wskazania i skutki uboczne miłorzębu japońskiego

Ginkgo biloba, czyli miłorząb japoński, to roślina, której liście stanowią źródło substancji aktywnych wykorzystywanych w preparatach wspierających pamięć, koncentrację i prawidłowe krążenie krwi. Szczególne znaczenie mają zawarte w nim flawonoidy i laktony terpenowe, którym przypisuje się właściwości antyoksydacyjne oraz korzystny wpływ na funkcjonowanie naczyń krwionośnych. Ekstrakty z miłorzębu są dostępne w postaci suplementów diety i produktów leczniczych, jednak ich stosowanie wymaga uwzględnienia możliwych przeciwwskazań i działań niepożądanych.

Miłorząb japoński opis

Miłorząb japoński (Ginkgo biloba) to gatunek drzewa liściastego należący do rodziny miłorzębowatych. Wyróżnia się charakterystycznymi, wachlarzowatymi liśćmi o widlastym unerwieniu, które jesienią przybierają intensywnie żółtą barwę. Jest rośliną dwupienną, co oznacza, że kwiaty męskie i żeńskie rozwijają się na oddzielnych osobnikach. Naturalnie występuje w Chinach, natomiast obecnie jest uprawiany również w innych częściach świata jako drzewo ozdobne. W fitoterapii wykorzystuje się przede wszystkim liście miłorzębu, z których pozyskuje się ekstrakty bogate w związki biologicznie czynne. 

Miłorząb japoński właściwości

Liście miłorzębu japońskiego zawierają liczne związki aktywne, wśród których szczególne znaczenie mają flawonoidy oraz laktony terpenowe, takie jak ginkgolidy i bilobalid. Flawonoidy wykazują właściwości antyoksydacyjne, pomagając chronić komórki przed działaniem wolnych rodników. Laktonom terpenowym przypisuje się natomiast wpływ na funkcjonowanie naczyń krwionośnych oraz przepływ krwi. Związki obecne w ekstrakcie z miłorzębu mogą również wpływać na aktywność płytek krwi, ograniczając ich zlepianie się, a tym samym uczestniczyć w regulacji przepływu krwi. Ekstrakt z Ginkgo biloba wykazuje także właściwości neuroprotekcyjne, czyli może pomagać w ochronie komórek nerwowych przed uszkodzeniami związanymi m.in. ze stresem oksydacyjnym i niedostatecznym dopływem tlenu. Skład ekstraktów zależy jednak od ich rodzaju i stopnia standaryzacji, dlatego preparaty zawierające Ginkgo biloba mogą różnić się zarówno zawartością poszczególnych związków, jak i zakresem deklarowanego zastosowania.

Miłorząb japoński na co?

Preparaty z miłorzębu japońskiego znajdują zastosowanie przede wszystkim w celu wspierania funkcji poznawczych oraz prawidłowego krążenia obwodowego. Ekstrakty z liści Ginkgo biloba są wykorzystywane w preparatach przeznaczonych dla osób z zaburzeniami pamięci i koncentracji, a określone standaryzowane ekstrakty mogą być stosowane u dorosłych z łagodną demencją. Ich zastosowanie wiąże się m.in. ze wspomaganiem funkcji poznawczych i jakości życia. Wpływ miłorzębu na przepływ krwi sprawia, że preparaty z jego liści znajdują zastosowanie również przy dolegliwościach związanych z niewielkimi zaburzeniami krążenia, takich jak uczucie ciężkości nóg oraz zimna dłoni i stóp. Ginkgo biloba pozostaje także przedmiotem badań dotyczących jego potencjalnego wpływu na funkcjonowanie układu nerwowego. Analizowano m.in. możliwość wykorzystania właściwości neuroprotekcyjnych i antyoksydacyjnych miłorzębu w łagodzeniu niektórych objawów neurologicznych występujących po przebyciu COVID-19, takich jak zmęczenie, zaburzenia pamięci i koncentracji czy bóle i zawroty głowy.

Ginkgo biloba jaki wybrać?

Wybierając preparat z Ginkgo biloba, warto zwrócić uwagę przede wszystkim na rodzaj zastosowanego ekstraktu, jego standaryzację oraz zawartość substancji aktywnych. Standaryzacja oznacza, że ekstrakt ma określoną, powtarzalną zawartość najważniejszych substancji czynnych. Sama ilość ekstraktu podana na opakowaniu nie mówi bowiem, ile substancji aktywnych rzeczywiście dostarcza preparat. W przypadku Ginkgo biloba warto sprawdzić, czy producent podaje zawartość glikozydów flawonowych oraz laktonów terpenowych, czyli najważniejszych grup związków obecnych w ekstrakcie z liści miłorzębu. Znaczenie ma także forma preparatu. Tabletki i kapsułki pozwalają łatwo przyjąć określoną porcję ekstraktu, natomiast krople mogą być wygodniejszą formą dla osób, które mają trudności z połykaniem stałych postaci preparatów.

Miłorząb japoński przeciwwskazania

Ekstrakty z Ginkgo biloba zawierają liczne substancje o właściwościach prozdrowotnych, jednak ich stosowanie wiąże się również z pewnymi ograniczeniami. Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość wpływu miłorzębu na krzepliwość krwi oraz jego interakcje z niektórymi lekami.
      
Do najważniejszych przeciwwskazań i sytuacji wymagających ostrożności należą:

• uczulenie na Ginkgo biloba lub którykolwiek składnik preparatu,
• ciąża – stosowanie preparatów z Ginkgo biloba nie jest zalecane ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa,
• wiek poniżej 18 lat – lecznicze preparaty zawierające określone ekstrakty z miłorzębu są przeznaczone dla osób dorosłych,
• zaburzenia krzepnięcia i zwiększona skłonność do krwawień,
• przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych i przeciwpłytkowych, m.in. warfaryny, klopidogrelu i kwasu acetylosalicylowego,
• planowany zabieg chirurgiczny,
• padaczka.

Ginkgo biloba skutki uboczne

Ginkgo biloba jest na ogół dobrze tolerowany, jednak jego stosowanie może wiązać się z działaniami niepożądanymi. Do najczęściej zgłaszanych należą bóle i zawroty głowy oraz dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, bóle brzucha, biegunka i wymioty. Mogą pojawić się również reakcje nadwrażliwości, w tym świąd, wysypka czy zaczerwienienie skóry. Szczególną uwagę zwraca się na możliwość zwiększenia ryzyka krwawień, m.in. z nosa i przewodu pokarmowego, a także krwawień wewnątrzczaszkowych. Ryzyko może być większe przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwzakrzepowych i przeciwpłytkowych, ponieważ Ginkgo biloba może wpływać na ich działanie. Dotyczy to m.in. warfaryny, klopidogrelu, kwasu acetylosalicylowego oraz niektórych niesteroidowych leków przeciwzapalnych. W przypadku pojawienia się działań niepożądanych należy skonsultować dalsze stosowanie preparatu z lekarzem lub farmaceutą.

Bibliografia:

1. Kalisz O., Wolski T., Gerkowicz M., Miłorząb japoski (Ginkgo biloba) i jego preparaty w terapii zaburzeń krążenia mózgowego i obwodowego, Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, Sectio DD. VOL. LXI, 2, 2006.
2. Łach A., Skorupa M., Marczyk Ł., Cytlau B., Medyczne zastosowanie preparatów Ginkgo biloba – wskazania, zagrożenia i regulacje, Herbalism nr 1(10)/2024
3. Matławska I., Ginkgo biloba w łagodzeniu objawów neurologicznych po przebyciu COVID-19, Postępy Fitoterapii 1/2022, online: https://www.postepyfitoterapii.pl/wp-content/uploads/2022/06/pf_2022_023-032.pdf