Kolka niemowlęca – dlaczego występuje, od kiedy i jak łagodzić jej objawy?

Kolka niemowlęca to występująca u dzieci między 2. a 16. tygodniem życia dolegliwość objawiająca się nagłymi, pojawiającymi się zazwyczaj wieczorami epizodami płaczu i rozdrażnienia. Choć kolki nie stanowią zagrożenia dla zdrowia malucha, bywają trudne zarówno dla dziecka, jak i dla rodziców, dlatego warto szybko sięgnąć po dostępne na rynku rozwiązania, które pomogą szybko złagodzić uciążliwe dolegliwości.

Kolki u niemowląt – przyczyny

Bolesne, objawiające się intensywnym, niekontrolowanym płaczem dziecka kolki niemowlęce wynikają najczęściej z niedojrzałości układu pokarmowego, nadmiaru powietrza w jelitach, reakcji na pokarm, zaburzeń równowagi flory bakteryjnej i innych czynników zdrowotnych.

• Noworodki i młodsze niemowlęta mają niedojrzały układ pokarmowy, co może prowadzić do problemów z trawieniem. Nieskuteczne rozkładanie pokarmów może powodować bolesne wzdęcia i dyskomfort.
• Podczas karmienia, szczególnie gdy dziecko jest bardzo głodne, połyka powietrze, co może prowadzi do gromadzenia się w jelitach wywołujących ból i dyskomfort gazów.
• Niektóre niemowlęta mogą być wrażliwe na składniki pokarmowe, takie jak białka mleka krowiego lub gluten obecne w mieszankach.
• Zaburzenia w równowadze mikroflory jelitowej, zwłaszcza u niemowląt karmionych sztucznie, mogą prowadzić do problemów trawiennych i wzdęć, co może skutkować kolkami.
• W rzadkich przypadkach kolki mogą być spowodowane innymi schorzeniami, takimi jak refluks żołądkowo-przełykowy, nietolerancje pokarmowe lub infekcje. 

Kolka niemowlęca objawy

Kolki pojawiają się zazwyczaj u dzieci w wieku od kilku tygodni do około 3-4 miesiąca życia. Objawy, które mogą wskazywać na kolkę niemowlęcą to przede wszystkim intensywny, trudny do ukojenia płacz, zmienność nastroju, napinanie ciała i zaczerwienienie twarzy mogące skazywać na wzdęcia i bolesne gazy. 

• Dziecko cierpiące na kolkę sygnalizuje swój ból i dyskomfort nagłym i długotrwałym płaczem.
• Atakom kolki może towarzyszyć widoczne napięcie mięśniowe. Podczas wywołanego kolką płaczu dzieci często napinają ciało, zaciskają rączki, mogą zginąć nogi w kierunku brzucha lub trzymać je sztywno.
• U dzieci z kolką często występują wzdęcia i widoczne trudności z wydaleniem gazów lub wypróżnieniem.
• Objawy kolki mogą występować regularnie, najczęściej o tej samej porze dnia, zazwyczaj wieczorem lub wczesnym wieczorem, a epizody mogą trwać od 30 minut do kilku godzin.

Jeśli płacz dziecka jest wyjątkowo intensywny, towarzyszą mu wymioty i biegunka, wysoka gorączka, objawy odwodnienia lub jakiekolwiek inne niepokojące objawy, należy pilnie skonsultować się z pediatrą, aby wykluczyć inne potencjalne problemy zdrowotne.

Co na kolki?

Najpopularniejszymi sposobami łagodzenia objawów kolki niemowlęcej są zmniejszające wzdęcia kropelki, ułatwiający wydalanie gazów kateter rektalny oraz domowe sposoby, takie jak delikatny, łagodzący napięcie masaż brzuszka oraz ogrzewanie brzuszka, np. za pomocą ciepłej pieluszki czy termoforu z pestkami wiśni.

Kropelki na kolkę

Kropelki to popularny preparat stosowany w celu złagodzenia objawów kolki niemowlęcej, takich jak ból brzucha, wzdęcia czy gazy. Zawierają składniki aktywne, takie jak symetykon, enzym laktazę lub probiotyki. 

• Symetykon działa poprzez zmniejszenie napięcia powierzchniowego pęcherzyków gazu, co ułatwia ich wydalanie.
• Enzym laktaza pomaga w trawieniu laktozy. Jest szczególnie pomocny u dzieci cierpiących na kolki wywołane nietolerancją laktozy.
• Probiotyki pomagają w odbudowie zdrowej flory bakteryjnej w jelitach. Mogą wspierać układ pokarmowy i łagodzić objawy kolki.

Koper włoski – herbatka koperkowa dla niemowląt

Koper włoski znany jest ze swoich właściwości przeciwskurczowych, rozkurczowych i wspomagających pracę układu pokarmowego. Herbata z kopru działa łagodząco na wzdęcia, pomaga w usuwaniu nadmiaru gazów i może zmniejszać dyskomfort. Przy wyborze herbatki koperkowej należy jednak zachować ostrożność i sięgać wyłącznie po specjalne preparaty dedykowane niemowlętom, które mają odpowiednio dobrane składniki i dawkowanie.

Kateter rektalny

Kateter rektalny to wyrób medyczny dla niemowląt ułatwiający wydalanie gazów lub wypróżnianie. To cienka, elastyczna rurka antykolkowa, która po wprowadzeniu do odbytu ułatwia wydalanie nagromadzonego w jelitach powietrza, łagodząc ból i dyskomfort związany z kolką. Kateter rektalny powinien być stosowany ostrożnie i tylko w przypadku, gdy inne metody nie przynoszą ulgi. Przed zastosowaniem rurki antykolkowej warto wykonać masaż brzuszka, który pomoże przesunąć gazy w okolice odbytu oraz posmarować odbyt oliwką – odpowiednie natłuszczenie ułatwi wprowadzenie rurki bez ryzyka podrażnienia skóry.

Jak uspokoić dziecko podczas kolki? Masaż antykolkowy i termofor z pestek wiśni

Masaż i ogrzanie brzuszka to sprawdzone domowe metody na uspokojenie dziecka podczas kolki. Masaż antykolkowy rozluźnia mięśnie brzucha oraz wspomaga perystaltykę jelit, a położony na brzuszku ciepły termofor z pestkami wiśni ukoi ból i zrelaksuje malucha.

• Jak masować brzuszek noworodka i niemowlaka? Przed przystąpieniem do masażu należy zadbać o komfort dziecka, kładąc je w wygodnej pozycji, na czystym kocyku lub poduszce oraz ogrzewając swoje dłonie. Opuszkami palców wykonujemy łagodne, okrężne ruchy wokół pępka, zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Można także delikatnie naciskać na brzuch, aby pomóc w usunięciu gazów. Masaż powinien trwać około 5-10 minut. 
• Zastosowanie termoforu z pestkami wiśni to kolejna skuteczna metoda na złagodzenie objawów kolki. Ciepło może pomóc w rozluźnieniu napiętych mięśni oraz złagodzeniu bólu brzucha. Ogrzany do odpowiedniej temperatury termofor umieszczamy na brzuszku dziecka. Można dodatkowo owinąć go w cienką pieluszkę, aby zabezpieczyć skórę dziecka przed bezpośrednim kontaktem z gorącym materiałem.

Butelka antykolkowa 

Kolki mogą pojawiać się również na skutek połykania nadmiernej ilość powietrza podczas picia mleka z butelki. Prowadzi to do gromadzenia się gazów w jelitach i powoduje dyskomfort. Sposobem zapobiegania kolkom mogą być butelki antykolkowe wyposażone we specjalne mechanizmy, które redukują ilość połykanego powietrza. Systemy wentylacyjne zastosowane w butelkach antykolkowych to najczęściej specjalne zawory, rurki lub otwory, które regulują przepływ powietrza i zapobiegają tworzeniu się próżni w butelce. Smoczki antykolkowe często mają dodatkowe otwory wentylacyjne i odpowiednio zaprojektowane kształty, które sprzyjają lepszemu ssaniu i zmniejszają ilość połykanego powietrza. Butelki antykolkowe mają również ergonomiczny kształt, który pomaga w wygodnym trzymaniu i utrzymaniu odpowiedniej pozycji podczas karmienia, co dodatkowo zmniejsza ryzyko bolesnych dolegliwości.

Bibliografia:

1. Bałanda A. Opieka nad noworodkiem, PZWL, Warszawa; 2009
2. Fyderek K., Refluks żołądkow-przełykowy i powiązane z nim zaburzenia u dzieci- aktualne zalecenia diagnostyczne i terapeutyczne, Klinika Pediatrii Gastroenterologii i Żywienia, Instytut Pediatrii, Uniwersytet Jagielloński Colegium Medicum 30.09.2022 r., online:  https://journals.indexcopernicus.com/api/file/viewByFileId/1773215, dostęp: 13.03.2025.
3. Rurarz A., Ratajczak K., Feleszko W., Kolki niemowlęce, Klinika Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego, Warszawski Uniwersytet Medyczny 30.12.2016, online: https://pimr.pl/assets/pdf/artykuly/413-418_Paediatrics_&_Family_Medicine_4.2016_Rurarz_1.pdf, dostęp: 13.03.2025.
4. Szajewska H., Kolka niemowlęca – skuteczność różnych metod leczenia, Nowa Pediatria 2002