Pogorszenie wzroku związane z wiekiem – przyczyny, objawy i sposoby leczenia starczowzroczności

Coraz więcej osób po 40. roku życia zauważa, że czytanie drobnego druku wymaga większego wysiłku, a ostrość widzenia z bliska stopniowo się pogarsza. To naturalny proces, znany jako prezbiopia – czyli starczowzroczność. Choć objawy mogą początkowo wydawać się niegroźne, często wyraźnie wpływają na komfort codziennego funkcjonowania. Znajomość objawów prezbiopii i świadomość nowoczesnych rozwiązań pozwoli dłużej cieszyć się dobrym widzeniem.

Prezbiopia co to?

Prezbiopia, nazywana także starczowzrocznością, to naturalny proces związany ze starzeniem się oka. Zazwyczaj pojawia się po 40. roku życia i wynika z utraty elastyczności soczewki oraz osłabienia mięśni odpowiadających za akomodację. Oznacza to, że oko stopniowo traci zdolność ostrego widzenia przedmiotów z bliska – trudniejsze staje się czytanie drobnego druku, korzystanie ze smartfona czy wykonywanie precyzyjnych czynności. W przeciwieństwie do innych wad wzroku prezbiopia nie jest chorobą, lecz fizjologicznym etapem starzenia się. Objawy mogą pojawiać się stopniowo i często są mylone ze zmęczeniem oczu.

Starczowzroczność objawy

Pierwsze oznaki prezbiopii pojawiają się zwykle stopniowo i łatwo je przeoczyć, przypisując je zmęczeniu oczu. Najczęściej osoby po 40. roku życia zaczynają zauważać, że:

• aby przeczytać książkę, gazetę czy etykietę, muszą odsuwać tekst coraz dalej od oczu,
• litery czytane z bliska wydają się rozmazane lub niewyraźne,
• po dłuższym czytaniu czy pracy przy komputerze pojawia się ból głowy, uczucie ciężkości oczu i szybkie zmęczenie wzroku,
• widoczna jest trudność w wykonywaniu precyzyjnych czynności, takich jak szycie czy korzystanie ze smartfona.

Warto podkreślić, że prezbiopia nie pojawia się nagle, ale postępuje z czasem, dlatego, aby zachować komfort widzenia, należy dbać o regularne badania wzroku i szybko reagować na pierwsze symptomy.

Pogorszenie ostrości widzenia z bliska po 40. roku życia – przyczyny

Główną przyczyną pogorszenia wyraźnego widzenia z bliska jest utrata elastyczności soczewki oka. Drugim czynnikiem jest osłabienie mięśni rzęskowych, które z wiekiem pracują mniej efektywnie, w efekcie oko ma trudności z dostosowaniem ostrości. Na pogłębianie się objawów mogą wpływać również dodatkowe elementy, takie jak:

• długotrwała praca przy komputerze i ekspozycja na światło niebieskie,
• przewlekłe zmęczenie oczu,
• choroby ogólnoustrojowe (np. cukrzyca, nadciśnienie),
• niedostateczne oświetlenie podczas czytania czy pracy.

Choć zmiany te są nieuniknione i dotyczą każdego, istnieją nowoczesne rozwiązania, które pozwalają złagodzić skutki prezbiopii – od tradycyjnych okularów, po innowacyjne krople do oczu poprawiające akomodację i komfort widzenia z bliska.

Problemy z widzeniem, jak sobie z tym radzić?

Pogorszenie wzroku związane z wiekiem nie musi oznaczać rezygnacji z codziennego komfortu. Współczesna okulistyka oferuje wiele rozwiązań, które pozwalają radzić sobie z objawami prezbiopii i cieszyć się wyraźnym widzeniem na co dzień. Najczęściej stosowanym sposobem są okulary do czytania, które szybko poprawiają ostrość widzenia z bliska. Alternatywą mogą być również soczewki kontaktowe multifokalne, dające większą swobodę w codziennym funkcjonowaniu. Coraz większe zainteresowanie wzbudzają także nowoczesne krople do oczu, które mogą poprawiać zdolność akomodacji i w wielu przypadkach ograniczyć konieczność noszenia okularów. To innowacyjne rozwiązanie jest szczególnie cenione przez osoby aktywne, które poszukują wygodnych i dyskretnych metod radzenia sobie ze starczowzrocznością. Niezależnie od wybranej metody, najważniejsze znaczenie ma regularna kontrola wzroku u okulisty, odpowiednia higiena pracy (np. przerwy podczas korzystania z komputera) oraz dbanie o właściwe oświetlenie. Wczesne reagowanie na pierwsze symptomy prezbiopii pozwala nie tylko zachować komfort widzenia, ale także zapobiega dalszym dolegliwościom, takim jak bóle głowy czy nadmierne zmęczenie oczu.

Witaminy na poprawę wzroku

Odpowiednia dieta i suplementacja mają ogromne znaczenie dla zdrowia oczu. Dostarczanie organizmowi właściwych witamin i mikroelementów może wspierać prawidłowe funkcjonowanie siatkówki, soczewki oraz chronić oczy przed stresem oksydacyjnym.

Najważniejsze składniki wspierające wzrok to: witamina A, witaminy z grupy B oraz witaminy C i E, a także luteina i zeaksantyna, selen i cynk.

• Witamina A – odpowiada za prawidłowe widzenie po zmroku i wspiera funkcjonowanie siatkówki. Jej niedobór może prowadzić do tzw. „kurzej ślepoty”.
• Witaminy z grupy B (zwłaszcza B2 i B12) – pomagają w ochronie nerwu wzrokowego i zmniejszają ryzyko zmęczenia oczu.
• Witamina C i E – działają jako silne antyoksydanty, które neutralizują wolne rodniki uszkadzające komórki oka i spowalniają procesy starzenia się wzroku.
• Luteina i zeaksantyna – to naturalne barwniki roślinne gromadzące się w plamce żółtej, chroniące siatkówkę przed szkodliwym promieniowaniem UV i światłem niebieskim.
• Cynk i selen – to mikroelementy wspomagające przyswajanie witaminy A oraz wpływające na prawidłowe funkcjonowanie siatkówki.

Włączenie do diety warzyw liściastych, ryb morskich, marchewki, jagód czy orzechów, a w razie potrzeby sięgnięcie po witaminy na wzrok w formie leków lub suplementów może pomóc w utrzymaniu dobrego widzenia, spowalniając procesy związane z prezbiopią i chroniąc wzrok przed dalszym pogorszeniem.

Krople poprawiające ostrość widzenia

W połowie 2025 roku amerykańska Agencja FDA zatwierdziła przełomowe krople do oczu o nazwie VIZZ® (zawierające aceklidynę, 1,44%), które już za kilka miesięcy mają trafić do sprzedaży w USA. Aceklidyna to środek zwężający źrenicę, działający głównie wybiórczo na tęczówkę, z minimalną stymulacją mięśnia rzęskowego. VIZZ kurczy mięsień zwieracza tęczówki, wywołując efekt „dziurki” i w unikalny sposób zwęża źrenicę poniżej 2 mm, co zwiększa głębię ostrości i znacząco poprawia widzenie z bliska bez powodowania krótkowzroczności. Aceklidyna, jedyny składnik aktywny VIZZ, jest nową substancją chemiczną w Stanach Zjednoczonych, a jej zatwierdzenie przez FDA oznacza pierwsze na świecie zastosowanie w leczeniu prezbiopii. Pierwsze próbki preparatu VIZZ mają pojawić się w aptekach już w październiku 2025 r., a szeroka dostępność planowana jest na drugą połowę czwartego kwartału 2025. 

Bibliografia:

1. Błoch W., Stępniewski P., Rzeszewska-Zamiara J., Seredyka-Burduk M., Prezbiopia - globalny problem starzejącego się społeczeństwa. Aspekt optyczny korekcji starczowzroczności, Magazyn Lekarza Okulisty, 2020.
2. Grzybowski A., Mimier M., Misiuk-Hojło M., Farmakologiczne metody leczenia starczowzroczności,  Medical Education, Vol. 4/Nr 4(16)/2017 (s. 237-240).
3. Kotwas J., Składniki pokarmowe wpływające na stan narządu wzroku, J Medical Education, Vol. 4/Nr 2(14)/2017 (s. 117-120).
4. Kraśnicki P., Chomańska U., Proniewska-Skrętek E., Mariak Z., Klinika Okulistyki UM w Białymstoku, Starczowzroczność w kontekście nowoczesnych, możliwości terapeutycznych, Magazyn Lekarza Okulisty 4 (4) 2010;
5. LENZ Therapeutics Announces US FDA Approval of VIZZ™ for the Treatment of Presbyopia, Lenz Therapeutics, [online] https://ir.lenz-tx.com/news-events/press-releases/detail/39/lenz-therapeutics-announces-us-fda-approval-of-vizz-for-the-treatment-of-presbyopia [dostęp: 21.08.2025].
6. Mullard A., FDA grants first US approval for decades-old eye drug, Nature, [online] https://www.nature.com/articles/d41573-025-00138-3 [dostęp: 21.08.2025].
7. Vizz, U.S. Food & Drug Administration, [online] https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2025/218585s000lbl.pdf [dostęp: 21.08.2025].