22.04.2025
Witamina C – właściwości, źródła i dawkowanie kwasu l-askorbinowego
Witamina C, znana również jako kwas askorbinowy to jeden ze składników odżywczych niezbędnych dla zachowania zdrowia człowieka. Witamina C odgrywa kluczową rolę w wielu procesach biologicznych, wspierając funkcjonowanie układu odpornościowego, uczestnicząc w syntezie kolagenu, a także działając jako silny przeciwutleniacz, który chroni komórki przed uszkodzeniami wywołanymi przez wolne rodniki. Optymalny poziom witaminy C w organizmie przyczynia się do poprawy ogólnego samopoczucia, wspomaga gojenie ran oraz wzmacnia naczynia krwionośne.
Witamina C właściwości
Witamina C wykazuje szereg korzystnych właściwości zdrowotnych, wspierając odporność, działając antyoksydacyjnie czy zwiększając syntezę kolagenu i wchłanianie żelaza.
- Witamina C odgrywa kluczową rolę we wspieraniu funkcji układu odpornościowego. Jej regularne spożycie może pomóc w zapobieganiu infekcjom, skracać czas ich trwania oraz łagodzić objawy przeziębienia i grypy.
- Kwas askorbinowy neutralizuje wolne rodniki, które mogą powodować uszkodzenia komórek i tkanek. Chroni organizm przed stresem oksydacyjnym, który jest związany z procesem starzenia się, chorobami serca czy nowotworami.
- Witamina C jest niezbędna do syntezy kolagenu, białka strukturalnego, które stanowi podstawowy składnik tkanki łącznej, skóry, kości, chrząstki i naczyń krwionośnych. Dzięki temu wspiera zdrowie skóry, przyspiesza gojenie się ran, poprawia elastyczność skóry, zapobiegając powstawaniu zmarszczek.
- Poprzez utlenianie żelaza do jego bardziej przyswajalnej formy, witamina C pomaga w lepszym wchłanianiu żelaza z pożywienia.
- Witamina C uszczelnia i wzmacnia naczynia krwionośne, poprawia elastyczność tętnic, reguluje ciśnienie krwi oraz obniża poziom złego cholesterolu (LDL), co zmniejsza ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.
Zapotrzebowanie - ile witaminy C dziennie?
Zapotrzebowanie na witaminę C różni się w zależności od czynników, takich jak: wiek, płeć, stan zdrowia. U dorosłego człowieka wynosi ono 1 mg/1 kg masy ciała, a u niemowląt i dzieci 2 mg/1 kg masy ciała. U kobiet ciężarnych oraz karmiących piersią wzrasta do 1,5 mg/1 kg masy ciała.
Średnie dobowe zapotrzebowanie na witaminę C u dzieci i dorosłych prezentuje się następująco:
| Wiek | Dzienne zapotrzebowanie na witaminę C |
| 1–3 lata | 30 mg |
| 4–6 lat | 40 mg |
| 7–9 lat | 40 mg |
| 10–12 lat (chłopcy) | 40 mg |
| 13–15 lat (chłopcy) | 65 mg |
| 16–18 lat (chłopcy) | 65 mg |
| 10–12 lat (dziewczęta) | 40 mg |
| 13–15 lat (dziewczęta) | 55 mg |
| 16–18 lat (dziewczęta) | 55 mg |
| Mężczyźni ≥19 | 75 mg |
| Kobiety ≥19 60 | 75 mg |
| Kobiety ciężarne <19 | 65 mg |
| Kobiety ciężarne ≥19 | 70 mg |
| Kobiety karmiące <19 | 95 mg |
| Kobiety karmiące ≥19 | 100 mg |
Zapotrzebowanie na witaminę C wzrasta u kobiet z ciążą wielopłodową, u osób z nadciśnieniem, cukrzycą, palących papierosy, alkoholików, a także u osób żyjących w stresie. Osoby palące papierosy lub narażone na stres mogą potrzebować przeciętnie nawet o 40 mg witaminy C więcej.
Co ma najwięcej witaminy C?
Najlepszym źródłem naturalnej witaminy C są przede wszystkim warzywa i owoce.
Natka pietruszki – 269 mg wit. C/100 g
Papryka czerwona – 125-200 mg wit. C/100 g
Brukselka 65-145 mg wit. C/100 g
Brokuły – 65-150 mg wit. C/100 g
Szpinak – 40 – 84 mg wit.C/100 g
Owoc dzikiej róży – 250-800 mg wit. C/100 g
Czarna porzeczka – 150-300 mg wit. C/100 g
Truskawka – 46-90 mg wit. C/100 g
Kiwi - 84 mg wit. C/100 g
Cytryny - 40-60 mg wit. C/100 g
Zawartość kwasu askorbinowego zależy jednak od warunków przechowywania i przygotowywania żywności. Zaleca się spożywanie nieprzetworzonych warzyw i owoców, ponieważ obróbka termiczna przyspiesza rozkład witaminy C, a straty mogą sięgać od 20% aż do 50%. W celu zachowania jak największej ilości witaminy C w żywności zalecane jest jej gotowanie na parze bądź utrwalanie poprzez mrożenie lub kiszenie.
Przedawkowanie witaminy C
Przedawkowanie witaminy C, choć rzadkie, może wystąpić w przypadku nadmiernego spożycia suplementów lub dużych ilości zawierających ją pokarmów. Kwas askorbinowy w dużych dawkach może zadziałać jak środek przeczyszczający, prowadząc do biegunek lub luźnych stolców. Ponadto nadmiar witaminy C może powodować podrażnienie błony śluzowej żołądka, co może prowadzić do zgagi, refluksu żołądkowego i ogólnego dyskomfortu ze strony układu pokarmowego. U osób cierpiących na kamicę nerkową nadmiar witaminy C może zwiększać ryzyko powstawania kamieni, natomiast u osób przyjmujących leki przeciwkrzepliwe, wysokie dawki tego składnika mogą zwiększać ryzyko krwawienia. Pamiętać należy również, że nadmiar witaminy C może interferować z wchłanianiem innych składników odżywczych.
Witamina C w kosmetykach
Ze względu na liczne korzyści dla skóry witamina C jest również cennym składnikiem preparatów kosmetycznych takich jak kremy do twarzy, maseczki, toniki i płyny micelarne czy odmładzające serum. Witamina C zastosowana w produktach pielęgnacyjnych oferuje szerokie spektrum korzyści, od ochrony antyoksydacyjnej po poprawę struktury i kolorytu skóry.
- Jest silnym przeciwutleniaczem, który neutralizuje wolne rodniki, chroniąc skórę przed uszkodzeniami spowodowanymi przez promieniowanie UV i zanieczyszczenia środowiskowe.
- Hamuje produkcję melaniny, co pomaga w redukcji przebarwień, plam pigmentacyjnych i poprawia ogólny koloryt skóry, nadając jej jaśniejszy i bardziej jednolity wygląd.
- Stymuluje syntezę kolagenu, białka kluczowego dla jędrności i elastyczności skóry, co pomaga w redukcji zmarszczek i linii mimicznych.
- Może redukować stan zapalny i zaczerwienienie skóry, towarzyszące trądzikowi czy różnego rodzaju podrażnieniom.
Źródła:
- Janda K., Kasprzak M., Wolska J., Witamina C – budowa, właściwości, funkcje i występowanie, Pomeranian Journal Life Sciences, 2015
- Wawer I. Suplementy dla Ciebie. Wydawnictwo Wektor , Warszawa 2009, 78-79
- https://www.umw.edu.pl/sites/default/files/files/Witaminy.pdf | 27.05.2024
Ewa Rutkowska-Król
Redaktor naczelna
Ewa Rutkowska-Król
Redaktor naczelna
Ewa Rutkowska-Król – redaktor naczelna z ponad 10-letnim doświadczeniem, specjalizująca się w tworzeniu treści produktowych oraz artykułów o tematyce medycznej. Przez lata miała okazję współpracować z różnymi firmami z branży zdrowia i farmacji, dostarczając merytoryczne i angażujące teksty. Jej pasją jest przekształcanie skomplikowanych zagadnień medycznych w przystępne treści, które pomagają czytelnikom lepiej zrozumieć świat zdrowia i dbania o siebie.
PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
Ewa Rutkowska-Król
Redaktor naczelna
Guarana – co to, jakie ma właściwości i czy jest szkodliwa?
Guarana to roślina ceniona przede wszystkim za swoje wyjątkowe właściwości pobudzające. Jej nasiona zawierają naturalnie wysokie stężenie kofeiny, dlatego często stanowi składnik suplementów diety wspierających koncentrację, redukcję zmęczenia oraz wydolność organizmu. W ostatnich latach guarana pojawia się nie tylko w preparatach energetyzujących, lecz także w produktach wspomagających odchudzanie i poprawę samopoczucia. Rosnące zainteresowanie guaraną budzi jednak pytania o bezpieczeństwo jej stosowania. Choć uznawana jest za naturalne źródło energii, nadmierna suplementacja może wiązać się z działaniami niepożądanymi, szczególnie u osób wrażliwych na kofeinę.
czytaj
Ewa Rutkowska-Król
Redaktor naczelna
Inkontynencja kałowa – przyczyny, leczenie i domowe sposoby na nietrzymanie stolca
Inkontynencja kałowa, określana również jako nietrzymanie stolca, to dolegliwość polegająca na niekontrolowanym oddawaniu gazów lub treści jelitowej. Choć problem ten wciąż bywa tematem tabu, dotyka osób w różnym wieku i może znacząco obniżać komfort codziennego funkcjonowania oraz poczucie bezpieczeństwa. Często wiąże się z chorobami przewodu pokarmowego, zaburzeniami neurologicznymi, powikłaniami po porodzie lub osłabieniem mięśni dna miednicy, jednak jego podłoże nie zawsze jest oczywiste. Współczesna medycyna oferuje wiele możliwości diagnostycznych i terapeutycznych, które pomagają ograniczyć objawy oraz poprawić jakość życia. Istotną rolę odgrywa także odpowiednio dobrana dieta, rehabilitacja oraz wsparcie w postaci wyrobów chłonnych i innych rozwiązań zwiększających komfort. Zrozumienie przyczyn problemu stanowi pierwszy krok do wdrożenia skutecznego postępowania i odzyskania większej kontroli nad organizmem.
czytaj
Ewa Rutkowska-Król
Redaktor naczelna
Spirulina – właściwości, wskazania i przeciwwskazania
Spirulina to mikroskopijna alga o intensywnie zielononiebieskiej barwie, która budzi zainteresowanie zarówno naukowców, jak i osób dbających o zbilansowaną dietę. Uznawana jest za jedno z najbardziej skoncentrowanych źródeł składników odżywczych - zawiera m.in. pełnowartościowe białko, witaminy z grupy B, żelazo oraz cenne przeciwutleniacze. Dzięki temu coraz częściej pojawia się w zestawieniach tzw. superfoods i stanowi popularny składnik suplementów diety. Rosnąca popularność spiruliny wynika przede wszystkim z jej potencjalnego wpływu na odporność, poziom energii oraz ogólną kondycję organizmu. Jednocześnie, jak każdy produkt o wysokiej aktywności biologicznej, nie jest odpowiednia dla wszystkich. Warto więc poznać jej właściwości, możliwe zastosowania oraz sytuacje, w których należy zachować szczególną ostrożność przed włączeniem jej do codziennej suplementacji.
czytaj
Ewa Rutkowska-Król
Redaktor naczelna
Sepsa – przyczyny, objawy i sposoby leczenia
Sepsa, inaczej posocznica, to stan bezpośredniego zagrożenia życia, który rozwija się w wyniku nieprawidłowej i nadmiernej reakcji organizmu na zakażenie. Choć może rozpocząć się od pozornie niegroźnej infekcji bakteryjnej, wirusowej lub grzybiczej, w krótkim czasie prowadzi do poważnych zaburzeń pracy narządów i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Świadomość przyczyn oraz pierwszych objawów sepsy ma ogromne znaczenie dla szybkiego rozpoznania zagrożenia. Wczesna diagnoza znacząco zwiększa szanse na skuteczne leczenie i ograniczenie groźnych powikłań.
czytaj