22.04.2025
Witamina C – właściwości, źródła i dawkowanie kwasu l-askorbinowego
Witamina C, znana również jako kwas askorbinowy to jeden ze składników odżywczych niezbędnych dla zachowania zdrowia człowieka. Witamina C odgrywa kluczową rolę w wielu procesach biologicznych, wspierając funkcjonowanie układu odpornościowego, uczestnicząc w syntezie kolagenu, a także działając jako silny przeciwutleniacz, który chroni komórki przed uszkodzeniami wywołanymi przez wolne rodniki. Optymalny poziom witaminy C w organizmie przyczynia się do poprawy ogólnego samopoczucia, wspomaga gojenie ran oraz wzmacnia naczynia krwionośne.
Witamina C właściwości
Witamina C wykazuje szereg korzystnych właściwości zdrowotnych, wspierając odporność, działając antyoksydacyjnie czy zwiększając syntezę kolagenu i wchłanianie żelaza.
- Witamina C odgrywa kluczową rolę we wspieraniu funkcji układu odpornościowego. Jej regularne spożycie może pomóc w zapobieganiu infekcjom, skracać czas ich trwania oraz łagodzić objawy przeziębienia i grypy.
- Kwas askorbinowy neutralizuje wolne rodniki, które mogą powodować uszkodzenia komórek i tkanek. Chroni organizm przed stresem oksydacyjnym, który jest związany z procesem starzenia się, chorobami serca czy nowotworami.
- Witamina C jest niezbędna do syntezy kolagenu, białka strukturalnego, które stanowi podstawowy składnik tkanki łącznej, skóry, kości, chrząstki i naczyń krwionośnych. Dzięki temu wspiera zdrowie skóry, przyspiesza gojenie się ran, poprawia elastyczność skóry, zapobiegając powstawaniu zmarszczek.
- Poprzez utlenianie żelaza do jego bardziej przyswajalnej formy, witamina C pomaga w lepszym wchłanianiu żelaza z pożywienia.
- Witamina C uszczelnia i wzmacnia naczynia krwionośne, poprawia elastyczność tętnic, reguluje ciśnienie krwi oraz obniża poziom złego cholesterolu (LDL), co zmniejsza ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.
Zapotrzebowanie - ile witaminy C dziennie?
Zapotrzebowanie na witaminę C różni się w zależności od czynników, takich jak: wiek, płeć, stan zdrowia. U dorosłego człowieka wynosi ono 1 mg/1 kg masy ciała, a u niemowląt i dzieci 2 mg/1 kg masy ciała. U kobiet ciężarnych oraz karmiących piersią wzrasta do 1,5 mg/1 kg masy ciała.
Średnie dobowe zapotrzebowanie na witaminę C u dzieci i dorosłych prezentuje się następująco:
| Wiek | Dzienne zapotrzebowanie na witaminę C |
| 1–3 lata | 30 mg |
| 4–6 lat | 40 mg |
| 7–9 lat | 40 mg |
| 10–12 lat (chłopcy) | 40 mg |
| 13–15 lat (chłopcy) | 65 mg |
| 16–18 lat (chłopcy) | 65 mg |
| 10–12 lat (dziewczęta) | 40 mg |
| 13–15 lat (dziewczęta) | 55 mg |
| 16–18 lat (dziewczęta) | 55 mg |
| Mężczyźni ≥19 | 75 mg |
| Kobiety ≥19 60 | 75 mg |
| Kobiety ciężarne <19 | 65 mg |
| Kobiety ciężarne ≥19 | 70 mg |
| Kobiety karmiące <19 | 95 mg |
| Kobiety karmiące ≥19 | 100 mg |
Zapotrzebowanie na witaminę C wzrasta u kobiet z ciążą wielopłodową, u osób z nadciśnieniem, cukrzycą, palących papierosy, alkoholików, a także u osób żyjących w stresie. Osoby palące papierosy lub narażone na stres mogą potrzebować przeciętnie nawet o 40 mg witaminy C więcej.
Co ma najwięcej witaminy C?
Najlepszym źródłem naturalnej witaminy C są przede wszystkim warzywa i owoce.
Natka pietruszki – 269 mg wit. C/100 g
Papryka czerwona – 125-200 mg wit. C/100 g
Brukselka 65-145 mg wit. C/100 g
Brokuły – 65-150 mg wit. C/100 g
Szpinak – 40 – 84 mg wit.C/100 g
Owoc dzikiej róży – 250-800 mg wit. C/100 g
Czarna porzeczka – 150-300 mg wit. C/100 g
Truskawka – 46-90 mg wit. C/100 g
Kiwi - 84 mg wit. C/100 g
Cytryny - 40-60 mg wit. C/100 g
Zawartość kwasu askorbinowego zależy jednak od warunków przechowywania i przygotowywania żywności. Zaleca się spożywanie nieprzetworzonych warzyw i owoców, ponieważ obróbka termiczna przyspiesza rozkład witaminy C, a straty mogą sięgać od 20% aż do 50%. W celu zachowania jak największej ilości witaminy C w żywności zalecane jest jej gotowanie na parze bądź utrwalanie poprzez mrożenie lub kiszenie.
Przedawkowanie witaminy C
Przedawkowanie witaminy C, choć rzadkie, może wystąpić w przypadku nadmiernego spożycia suplementów lub dużych ilości zawierających ją pokarmów. Kwas askorbinowy w dużych dawkach może zadziałać jak środek przeczyszczający, prowadząc do biegunek lub luźnych stolców. Ponadto nadmiar witaminy C może powodować podrażnienie błony śluzowej żołądka, co może prowadzić do zgagi, refluksu żołądkowego i ogólnego dyskomfortu ze strony układu pokarmowego. U osób cierpiących na kamicę nerkową nadmiar witaminy C może zwiększać ryzyko powstawania kamieni, natomiast u osób przyjmujących leki przeciwkrzepliwe, wysokie dawki tego składnika mogą zwiększać ryzyko krwawienia. Pamiętać należy również, że nadmiar witaminy C może interferować z wchłanianiem innych składników odżywczych.
Witamina C w kosmetykach
Ze względu na liczne korzyści dla skóry witamina C jest również cennym składnikiem preparatów kosmetycznych takich jak kremy do twarzy, maseczki, toniki i płyny micelarne czy odmładzające serum. Witamina C zastosowana w produktach pielęgnacyjnych oferuje szerokie spektrum korzyści, od ochrony antyoksydacyjnej po poprawę struktury i kolorytu skóry.
- Jest silnym przeciwutleniaczem, który neutralizuje wolne rodniki, chroniąc skórę przed uszkodzeniami spowodowanymi przez promieniowanie UV i zanieczyszczenia środowiskowe.
- Hamuje produkcję melaniny, co pomaga w redukcji przebarwień, plam pigmentacyjnych i poprawia ogólny koloryt skóry, nadając jej jaśniejszy i bardziej jednolity wygląd.
- Stymuluje syntezę kolagenu, białka kluczowego dla jędrności i elastyczności skóry, co pomaga w redukcji zmarszczek i linii mimicznych.
- Może redukować stan zapalny i zaczerwienienie skóry, towarzyszące trądzikowi czy różnego rodzaju podrażnieniom.
Źródła:
- Janda K., Kasprzak M., Wolska J., Witamina C – budowa, właściwości, funkcje i występowanie, Pomeranian Journal Life Sciences, 2015
- Wawer I. Suplementy dla Ciebie. Wydawnictwo Wektor , Warszawa 2009, 78-79
- https://www.umw.edu.pl/sites/default/files/files/Witaminy.pdf | 27.05.2024
Ewa Rutkowska-Król
Redaktor naczelna
Ewa Rutkowska-Król
Redaktor naczelna
Ewa Rutkowska-Król – redaktor naczelna z ponad 10-letnim doświadczeniem, specjalizująca się w tworzeniu treści produktowych oraz artykułów o tematyce medycznej. Przez lata miała okazję współpracować z różnymi firmami z branży zdrowia i farmacji, dostarczając merytoryczne i angażujące teksty. Jej pasją jest przekształcanie skomplikowanych zagadnień medycznych w przystępne treści, które pomagają czytelnikom lepiej zrozumieć świat zdrowia i dbania o siebie.
PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
Ewa Rutkowska-Król
Redaktor naczelna
Hiperhomocysteinemia – co to jest, jak się objawia i czym grozi wysoki poziom homocysteiny?
Hiperhomocysteinemia to stan związany z podwyższonym poziomem homocysteiny we krwi – aminokwasu powstającego naturalnie w organizmie podczas przemian metabolicznych. Choć przez długi czas nadmiar homocysteiny może nie dawać wyraźnych objawów, bywa uznawany za istotny czynnik ryzyka wielu schorzeń, zwłaszcza dotyczących układu sercowo-naczyniowego. Coraz częściej zwraca się również uwagę na związek wysokiego poziomu homocysteiny z zaburzeniami neurologicznymi, problemami z płodnością czy niedoborami witamin z grupy B. Wczesne rozpoznanie nieprawidłowości oraz ustalenie ich przyczyny mają duże znaczenie dla profilaktyki zdrowotnej i ograniczenia ryzyka powikłań.
czytaj
Ewa Rutkowska-Król
Redaktor naczelna
28 maja - Światowy Dzień Higieny Menstruacyjnej
28 maja obchodzony jest Światowy Dzień Higieny Menstruacyjnej – data nieprzypadkowa, nawiązująca do typowej długości cyklu menstruacyjnego (28 dni) oraz średniej długości krwawienia (5 dni). Symbolika 28/5 ma podkreślać naturalny charakter miesiączki oraz potrzebę normalizacji rozmów na jej temat w przestrzeni publicznej. Inicjatywa ta została zapoczątkowana w 2013 roku przez organizacje działające na rzecz zdrowia kobiet i dziewcząt, aby zwrócić uwagę na wciąż istniejące bariery w dostępie do środków higieny menstruacyjnej, edukacji oraz opieki zdrowotnej. Znajomość zasad higieny menstruacyjnej ma istotne znaczenie zarówno dla zdrowia intymnego, jak i dla codziennego komfortu. Właściwy dobór środków oraz ich odpowiednie użytkowanie wspierają utrzymanie higieny, a także mogą zmniejszać ryzyko wystąpienia podrażnień i infekcji.
czytaj
Ewa Rutkowska-Król
Redaktor naczelna
Przygotowania do porodu - torba do szpitala dla mamy
Końcówka ciąży to czas intensywnych przygotowań do pobytu w szpitalu, wśród których szczególne miejsce zajmuje kompletowanie torby dla mamy i noworodka. Odpowiednio spakowana wyprawka pozwoli lepiej zadbać o komfort, wygodę i higienę podczas porodu i w pierwszych dobach po narodzinach dziecka. W torbie do szpitala nie powinno zabraknąć najważniejszych dokumentów, wyników badań czy leków przyjmowanych na stałe. Istotne są również produkty codziennego użytku — delikatne kosmetyki, środki higieniczne oraz wygodna bielizna poporodowa. Dobrze przygotowana torba pozwoli skupić się na tym, co najważniejsze — pierwszych chwilach z dzieckiem i regeneracji po trudach porodu.
czytaj
Ewa Rutkowska-Król
Redaktor naczelna
Hiperinsulinemia – co powoduje i jak objawia się wysoki poziom insuliny?
Hiperinsulinemia to stan, w którym organizm produkuje zbyt duże ilości insuliny. Choć przez długi czas może nie dawać wyraźnych objawów, zaburzenie to często wiąże się z rozwojem insulinooporności, problemami metabolicznymi oraz zwiększonym ryzykiem cukrzycy typu 2. Wysoki poziom insuliny może wpływać nie tylko na gospodarkę cukrową, ale również na masę ciała, samopoczucie, poziom energii czy funkcjonowanie układu hormonalnego. Z tego względu coraz częściej zwraca się uwagę na wczesne rozpoznanie charakterystycznych objawów oraz wdrożenie odpowiednich zmian w stylu życia i sposobie odżywiania.
czytaj