Bezpieczne opalanie - ochrona przeciwsłoneczna skóry

Opalanie to nieodłączny element letniego relaksu na świeżym powietrzu, jednak promienie słoneczne, choć niezbędne do produkcji witaminy D i korzystnie wpływające na nasz nastrój i wygląd mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia skóry. Zbyt długa i nieodpowiedzialna ekspozycja na słońce może prowadzić do oparzeń słonecznych, przyspiesza starzenia się skóry oraz zwiększa ryzyko raka skóry. Jak zatem opalać się bezpiecznie? Poza unikaniem zbyt długiego wylegiwania się na słońcu oraz korzystania z promieni słonecznych poza godzinami największego promieniowania (10-16) pamiętać należy o niezbędnej ochronie w postaci filtrów przeciwsłonecznych. Wybór odpowiedniego filtra i umiejętne stosowanie kosmetyków przeciwsłonecznych zapewni właściwą ochronę oraz pozwoli cieszyć się piękną, a przede wszystkim zdrową opalenizną.

Filtry przeciwsłoneczne – rodzaje filtrów SPF

Filtry przeciwsłoneczne są kluczowym elementem ochrony skóry przed szkodliwym działaniem promieniowania ultrafioletowego (UV). Różnią się one między sobą mechanizmem działania, składem oraz poziomem ochrony, który określany jest współczynnikiem ochrony przeciwsłonecznej (SPF). Wśród dostępnych na rynku filtrów SPF znajdziemy filtry fizyczne, chemiczne, hybrydowe oraz filtry naturalne.

Filtry mineralne (fizyczne)

Filtry mineralne, znane również jako fizyczne, działają na zasadzie odbijania i rozpraszania promieniowania UV. Są to najczęściej tlenek cynku (ZnO) i dwutlenek tytanu (TiO2).

• Tlenek cynku (ZnO): zapewnia ochronę przed promieniowaniem UVA i UVB. Jest szczególnie polecany dla osób o wrażliwej skórze.
• Dwutlenek tytanu (TiO2): chroni głównie przed promieniowaniem UVB i częściowo przed UVA. Jest powszechnie stosowany w kosmetykach przeciwsłonecznych.

Filtry chemiczne (organiczne)

Filtry chemiczne, zwane również organicznymi, działają poprzez absorpcję promieniowania UV i przekształcanie go w ciepło, które jest następnie uwalniane z powierzchni skóry. Do filtrów chemicznych zawartych w dostępnych na rynku kosmetyczkach przeciwsłonecznych należą między innymi: oktokrylen, oksybenzon czy octinoxate.

Filtry hybrydowe

Filtry hybrydowe łączą w sobie właściwości filtrów mineralnych i chemicznych, oferując wszechstronną ochronę przed promieniowaniem UV. Dzięki tej kombinacji mogą oferować zalety obu typów filtrów zapewniając szersze spektrum ochrony i lepszą stabilność.

Filtry naturalne

Niektóre kosmetyki przeciwsłoneczne zawierają składniki pochodzenia naturalnego, takie jak np. olej z nasion malin, marchwi, masło shea lub inne substancje naturalne, które mają właściwości chroniące przed UV. Choć ich skuteczność może być niższa w porównaniu do filtrów chemicznych lub mineralnych, są one często wybierane przez osoby preferujące naturalne kosmetyki.

Krem z filtrem – jaki poziom ochrony wybrać?

Wybór odpowiedniego poziomu ochrony przeciwsłonecznej, oznaczonego jako SPF (Sun Protection Factor), zależy od kilku czynników, takich jak typ skóry, planowane aktywności na świeżym powietrzu, długość ekspozycji na słońce oraz indywidualne preferencje. SPF określa, jak długo krem z filtrem przeciwsłonecznym chroni skórę przed oparzeniem w porównaniu do skóry niechronionej. Na przykład zastosowanie kremu z SPF 30 teoretycznie zapewnia 30-krotnie wyższą ochronę przed oparzeniem słonecznym w porównaniu do ekspozycji na słońce bez użycia filtra. Osoby o bardzo jasnej skórze, które łatwo ulegają oparzeniom słonecznym i rzadko się opalają, powinny wybierać kremy z wysokim poziomem ochrony, czyli SPF 30-50+, osoby o średniej i ciemnej karnacji mogą wybierać kremy z SPF 15-30. Planując odpowiednią ochronę przeciwsłoneczną, pamiętać należy o szczególnych potrzebach najmłodszych. Skóra maluchów jest delikatniejsza i bardziej podatna na uszkodzenia słoneczne, dlatego zaleca się stosowanie odpowiednich kosmetyków przeciwsłonecznych dla dzieci, czyli delikatnych kremów z wysokim poziomem ochrony, najlepiej SPF 50+, oraz unikanie bezpośredniego nasłonecznienia.

Kosmetyki przeciwsłoneczne

Kosmetyki przeciwsłoneczne to szeroka gama produktów o różnej formule, zaprojektowanych do ochrony skóry przed szkodliwym działaniem promieniowania ultrafioletowego (UV) przy jednoczesnej pielęgnacji skóry.

• Kremy nawilżające z SPF łączą ochronę przeciwsłoneczną z właściwościami nawilżającymi; idealne do codziennego użytku na skórę twarzy.
• Mleczka i balsamy do opalania mają lżejszą konsystencję niż kremy, łatwo się rozprowadzają, dlatego są preferowane do codziennej aplikacji na całe ciało.
• Spraye przeciwsłoneczne to łatwe w aplikacji kosmetyki, szczególnie przydatne do szybkiego nakładania na duże powierzchnie ciała lub trudno dostępne miejsca.
• Żele sprawdzą się u osób o tłustej skórze lub dla sportowców, ponieważ szybko się wchłaniają i nie pozostawiają tłustego filmu.
• Olejki do opalania oferują ochronę przeciwsłoneczną, nawilżenie, natłuszczenie i odżywienie. Często preferowane przez osoby z suchą skórą.
• Wodoodporne kosmetyki przeciwsłoneczne opracowane tak, aby zapewniać ochronę nawet podczas kontaktu z wodą i intensywnego pocenia się. Idealne na plażę czy podczas uprawiania sportów wodnych

Niezależnie od rodzaju kosmetyku przeciwsłonecznego, jego skuteczność zapewni wyłącznie regularne stosowanie oraz systematyczna reaplikacja gwarantująca nieprzerwaną ochronę skóry przed promieniowaniem UV.

Jak nakładać kremy z filtrem?

Odpowiednia aplikacja kremu z filtrem przeciwsłonecznym jest kluczowa dla zapewnienia właściwej ochrony przed szkodliwym działaniem promieni UV. Kosmetyk powinien być nakładany na czystą i suchą skórę, a w przypadku filtrów fizycznych (mineralnych) należy dodatkowo pilnować kolejności nakładania kosmetyków - inne produkty do pielęgnacji skóry, takie jak serum czy kremy nawilżające, należy nałożyć przed kremem z filtrem. Nie bez znaczenia jest również ilość aplikowanego kosmetyku. Na odsłoniętą skórę twarzy, szyi i dekoltu zaleca się stosowanie około 2 mg/cm² skóry. Pierwsza aplikacja kremu powinna odbywać się 20-30 minut przed ekspozycją na słońce, aby dać mu czas na wchłonięcie. Krem należy nałożyć równomiernie na wszystkie odsłonięte części ciała, upewniając się, że nie zostały pominięte uszy, kark, grzbiety dłoni i stóp, a także obszary pod ramiączkami biustonosza lub kostiumu kąpielowego. Aplikację kremu przeciwsłonecznego należy ponawiać co dwie godziny oraz każdorazowo po pływaniu, intensywnym poceniu się lub osuszaniu się ręcznikiem, nawet jeśli krem jest wodoodporny.

Regularne stosowanie odpowiednich produktów do opalania pozwoli zapobiegać oparzeniom, przedwczesnemu starzeniu się skóry oraz zredukuje ryzyko wystąpienia nowotworów skóry. Świadoma, całoroczna ochrona przeciwsłoneczna i odpowiednia pielęgnacja po opalaniu pozwoli cieszyć się zdrową skórą i długotrwałą, piękną opalenizną. 

Bibliografia:

1. Bojarowicz H, Bartnikowska N., Kosmetyki ochrony przeciwsłonecznej. Część I. Filtry UV oraz ich właściwości, Probl Hig Epidemiol 2014, 95(3): 596-601.
2. Bojarowicz H, Bartnikowska N. Kosmetyki ochrony przeciwsłonecznej. Cz. II. Wybór optymalnego preparatu, Probl Hig Epidemiol 2014, 95(3): 602-608.
3. Durok A, Klasik-Ciszewska S, Rogalska M. Substancje czynne pochodzenia naturalnego o działaniu fotoprotekcyjnym, Aesth Cosmetol Med. 2023;12(2):65-72.
4. Kołodziejczak A., Kosmetologia cz.1. Warszawa: Wyd. PZWL; 2019.
5. Węgłowska J., Milewska A., Pozytywne i negatywne skutki promieniowania słonecznego. Postępy Kosmetologii. 2011; 2(2): 93-97.
6. Zalewska A., Cyklowska-Nowak M., Zdrowa skóra a słońce – próba diagnozy wiedzy oraz wybranych postaw. Nowiny Lekarskie. 2012; 81(3): 214-218.