Problemy ze skupieniem. Sposoby na poprawę pamięci i koncentracji u dzieci

W świecie gier elektronicznych, ekranów i natłoku informacji młodym umysłom coraz trudniej utrzymać uwagę. Problemy z koncentracją nie zawsze wynikają jednak z lenistwa czy braku chęci – często są sygnałem, że warto przyjrzeć się codziennym nawykom, rytmowi dnia czy nawet diecie dziecka. Proste ćwiczenia, odpowiednia aktywność fizyczna i drobne zmiany w codziennym funkcjonowaniu sprawią, że nauka staje się łatwiejsza, a dziecko odzyskuje pewność siebie i radość z odkrywania świata.

Skupienie – co to takiego? 

Skupienie to zdolność świadomego kierowania uwagi na jedno zadanie lub bodziec, bez ulegania rozproszeniom. To właśnie ono pozwala dziecku przeczytać tekst do końca, rozwiązać zadanie matematyczne czy wysłuchać nauczyciela na lekcji. W praktyce oznacza umiejętność „odcięcia się” od tego, co dzieje się w tle – hałasu, myśli, czy pokus płynących z otoczenia – i zaangażowania się w jedno konkretne działanie. Dla dzieci koncentracja jest fundamentem efektywnej nauki i rozwoju. Bez niej trudno przyswajać nowe informacje, zapamiętywać i łączyć fakty. Co ważne, skupienie nie jest cechą wrodzoną daną „raz na zawsze”, dlatego należy je stale trenować i wzmacniać.

Problemy z koncentracją – przyczyny

Trudności ze skupieniem u dzieci najczęściej są wynikiem połączenia wielu czynników – zarówno tych związanych ze stylem życia, jak i indywidualnymi predyspozycjami. Dużą rolę odgrywa nadmiar bodźców: telewizja, gry komputerowe czy media społecznościowe nieustannie konkurują o uwagę najmłodszych. Do tego dochodzi niewyspanie i brak regularnego rytmu dnia, co osłabia zdolność mózgu do efektywnej pracy. Nie bez znaczenia jest także dieta – niedobory witamin i minerałów, zbyt duża ilość cukru czy przetworzonej żywności mogą negatywnie wpływać na pamięć i koncentrację. Ważne są również emocje: stres szkolny, presja ocen, a czasem także problemy w relacjach z rówieśnikami mogą powodować, że dziecku trudno skupić się na zadaniach. W niektórych przypadkach źródłem kłopotów mogą być też zaburzenia uwagi, takie jak ADHD, które wymagają profesjonalnej diagnozy i wsparcia.

• Nadmiar bodźców (ekrany, gry, hałas)
• Niedobór snu i nieregularny rytm dnia
• Niezdrowa dieta, niedobory witamin i minerałów
• Stres szkolny i presja ocen
• Trudności emocjonalne i relacyjne
• Zaburzenia uwagi (np. ADHD)

Świadomość, skąd biorą się trudności z koncentracją, pozwala lepiej dobrać metody, które pomogą dziecku odzyskać równowagę i czerpać satysfakcję z nauki.

Sposoby na pamięć i koncentrację

Wzmacnianie pamięci i koncentracji u dzieci to proces, który wymaga wielopłaszczyznowego podejścia. Ogromne znaczenie mają codzienne nawyki – regularny sen, zbilansowana dieta i aktywność fizyczna to fundament sprawnego funkcjonowania mózgu. Równie ważne jest środowisko, w którym dziecko się uczy: uporządkowana przestrzeń, ograniczenie rozpraszaczy i odpowiednie warunki do nauki potrafią zdziałać więcej niż długie godziny spędzone nad książkami. Oprócz tego warto sięgnąć po dodatkowe formy wsparcia - dobrze dobrane suplementy na pamięć i koncentrację mogą uzupełnić niedobory składników odżywczych niezbędnych dla prawidłowej pracy układu nerwowego, a proste ćwiczenia i treningi koncentracji nauczą dziecko, jak skuteczniej skupiać uwagę i rozwijać pamięć. Dzięki temu nauka stanie się nie tylko efektywniejsza, ale też mniej stresująca i bardziej satysfakcjonująca.

Suplementy na koncentrację u dzieci

Aby mózg młodego człowieka mógł pracować na pełnych obrotach, poza snem i regularną aktywnością fizyczną, potrzebuje również wielu składników odżywczych. Kwasy tłuszczowe omega-3, witaminy z grupy B oraz magnez czy cynk będą wspierać rozwój układu nerwowego, prawidłowe przewodnictwo nerwowe i odporność na stres. 

• Kwasy omega 3 są niezbędne dla prawidłowego rozwoju mózgu i układu nerwowego. Wspierają procesy uczenia się, poprawiają pamięć i koncentrację, a także mają korzystny wpływ na nastrój dziecka. Najlepszym źródłem są ryby morskie (łosoś, makrela, sardynki), ale w diecie dzieci często ich brakuje – dlatego suplementy z olejem rybim lub olejem z alg mogą stanowić cenne uzupełnienie niedoborów.
• Magnez dla dzieci – magnez to pierwiastek, który odgrywa ważną rolę w przewodnictwie nerwowym i pracy mięśni. Jego niedobór może objawiać się nadpobudliwością, rozdrażnieniem czy problemami z koncentracją. Suplementacja magnezem pomaga w redukcji napięcia nerwowego, wspiera pamięć i ułatwia skupienie, zwłaszcza w okresach wzmożonego wysiłku szkolnego.
• Witaminy na pamięć – witaminy z grupy B wspierają prawidłowe funkcjonowanie mózgu i układu nerwowego. Szczególnie istotne są witaminy B6, B9 (kwas foliowy) i B12, które wpływają na procesy poznawcze, pamięć i koncentrację. Pomagają także w przetwarzaniu energii z pożywienia na działanie mózgu, dzięki czemu dzieci mają więcej energii do nauki i łatwiej utrzymują uwagę podczas codziennych obowiązków szkolnych. Regularne dostarczanie tych witamin – zarówno w diecie, jak i w razie potrzeby w formie suplementów – może znacząco wspierać zdolności intelektualne i rozwój poznawczy najmłodszych.

Jak się skupić? Trening koncentracji uwagi

Skupienie to umiejętność, którą można trenować tak samo jak mięśnie – im częściej dziecko ćwiczy uwagę, tym łatwiej przychodzi mu utrzymanie koncentracji podczas nauki czy zabawy. Podstawą jest wprowadzenie prostych, regularnych ćwiczeń, które angażują zarówno umysł, jak i ciało. Nawet kilka minut dziennie poświęconych na gry pamięciowe, układanki czy zadania wymagające sekwencyjnego myślenia może znacząco poprawić zdolność koncentracji.

Aby ułatwić wprowadzenie treningu koncentracji w codziennym życiu dziecka, warto sięgnąć po konkretne ćwiczenia i zabawy, które stopniowo rozwijają zdolność skupienia:

• gry pamięciowe: memory, domino czy „co zniknęło?” – ćwiczą uwagę, spostrzegawczość i pamięć krótkotrwałą;
• układanki i puzzle - zajęcia wymagające logicznego myślenia i planowania krok po kroku wspierają umiejętność skupienia na zadaniu;
• zadania sekwencyjne - rytmiczne gry muzyczne czy układanie klocków według wzoru uczą koncentracji i precyzji;
• ćwiczenia oddechowe i uważność - kilkuminutowe techniki świadomego oddychania, czy proste medytacje dla dzieci pomagają w kontrolowaniu rozproszeń i stresu;
• ruch i aktywność fizyczna - krótkie przerwy na zabawy na świeżym powietrzu lub sporty zespołowe poprawiają przepływ krwi do mózgu, wspierając koncentrację i energię do nauki;
• czytanie krótkich tekstów, a następnie opowiadanie ich własnymi słowami rozwija pamięć, uwagę i kreatywność;
• zabawy wymagające cierpliwości - gry strategiczne, eksperymenty naukowe czy origami uczą wytrwałości i skupienia na jednym zadaniu przez dłuższy czas.

Bibliografia:

1. Chłopicka J., Czy dieta i suplementy mogą wspomóc pracę mózgu? Wszechświat, t. 121, nr 1–3/2020.
2. Dieta na dobrą pamięć. Co zrobić, żeby poprawić pracę mózgu? Online: https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2021/03/6-infografika_dieta-na-dobra-pamiec526.pdf [dostęp: 30.08.2025]
3. Jakimowicz-Klein B., Dieta na pamięć i koncentrację, Astrum, 2013.
   Janiszewska B., Uwaga. Wspomaganie koncentracji i nie tylko. Ćwiczenia i zabawy dla dzieci od 4 do 9 lat, Seventh Sea, Warszawa 2007.
4. Lis M., Wpływ żywienia na funkcje poznawcze, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, Tom 27, Nr 4, 2021.
5. Pac-Kożuchowska E., Kwasy tłuszczowe omega-3 a stan zdrowia dzieci, Endokrynologia Pediatryczna, Tom 7, Nr 4(25), Lublin, 2008.
6. Weyhreter H., Trudności z koncentracją uwagi, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004.
7. Wiciński M., Kościński B., Malinowski B., Długi K., Ozorowski M., Pawlak-Osińska K., Wpływ doustnej suplementacji magnezu na kondycję psychofizyczną, Forum Medycyny Rodzinnej, tom 13, nr 1, 2019.