Napięciowy ból głowy – przyczyny, objawy i sposoby ich łagodzenia

Napięciowy ból głowy jest jedną z najczęstszych dolegliwości bólowych. Zwykle ma charakter uciskający lub rozpierający, może obejmować obie strony głowy, a jego pojawieniu się często sprzyjają stres, przemęczenie, brak snu czy długotrwałe napięcie mięśni. Należy również do najczęściej występujących pierwotnych bólów głowy, czyli takich, które nie są związane z inną chorobą lub zmianą organiczną. Wcześniej określano go m.in. jako ból głowy psychogenny, stresowy, zwykły lub związany ze wzmożonym napięciem mięśni. Choć zazwyczaj nie stanowi zagrożenia dla zdrowia, nawracające dolegliwości mogą znacząco wpływać na codzienne funkcjonowanie. Rozpoznanie typowych objawów i czynników sprzyjających ich nasileniu ułatwia dobór odpowiednich sposobów postępowania oraz może pomóc ograniczyć nawroty.

Typy napięciowego bólu głowy

Napięciowe bóle głowy klasyfikuje się przede wszystkim na podstawie częstości występowania objawów. Wyróżnia się trzy podstawowe postacie. 

• Rzadki epizodyczny napięciowy ból głowy występuje nie częściej niż 1 dzień w miesiącu, przez co najmniej 12 miesięcy, czyli przez mniej niż 12 dni w roku.
• Częsty epizodyczny napięciowy ból głowy pojawia się od 1 do 14 dni w miesiącu, przez ponad 3 miesiące, co odpowiada 12–180 dniom z objawami w ciągu roku.
• Przewlekły napięciowy ból głowy codziennie lub przez co najmniej 15 dni w miesiącu, przez ponad 3 miesiące.

Napięciowy ból głowy przyczyny

Dokładna przyczyna tego rodzaju bólu głowy nie została jednoznacznie ustalona. Znaczenie przypisuje się m.in. nadmiernemu napięciu mięśni szyi, karku i głowy oraz zwiększonej wrażliwości układu nerwowego na bodźce bólowe. Objawy mogą pojawiać się lub nasilać pod wpływem różnych czynników związanych ze stylem życia i codziennym funkcjonowaniem.

Do najczęstszych czynników sprzyjających występowaniu tego rodzaju dolegliwości należą:

• stres i obciążenie emocjonalne,
• przemęczenie i niedobór snu,
• długotrwała praca w jednej pozycji, szczególnie przed komputerem,
• przeciążenie mięśni szyi, karku i ramion,
• nieprawidłowa postawa ciała,
• pomijanie posiłków i nieregularne odżywianie,
• odwodnienie,
• nadmierne spożycie kofeiny lub nagłe ograniczenie jej ilości,
• niektóre zaburzenia snu.

Napięciowe bóle głowy objawy

Objawy napięciowego bólu głowy mają zazwyczaj charakterystyczny przebieg. Dolegliwości najczęściej pojawiają się stopniowo i obejmują obie strony głowy. Mogą być odczuwane jako tępy ucisk, rozpieranie lub zaciskanie, niekiedy opisywane jako wrażenie opasania głowy. Zwykle mają łagodne lub umiarkowane nasilenie i nie zwiększają się podczas codziennej aktywności fizycznej.  Często towarzyszy im również tkliwość i wzmożone napięcie mięśni szyi, karku oraz ramion. W niektórych przypadkach pojawiają się łagodne nudności, jednak bez wymiotów. 

Napięciowy ból głowy czy migrena?

Napięciowy ból głowy bywa mylony z migreną, jednak mimo że obie dolegliwości należą do pierwotnych bólów głowy, różnią się charakterem bólu oraz objawami towarzyszącymi.

Diagnozowanie napięciowego bólu głowy

Napięciowy ból głowy rozpoznaje się przede wszystkim na podstawie dokładnego wywiadu lekarskiego dotyczącego charakteru, częstotliwości i czasu trwania objawów oraz badania neurologicznego. Nie istnieje pojedyncze badanie laboratoryjne ani obrazowe, które potwierdzałoby to rozpoznanie. W badaniu przedmiotowym zwykle nie stwierdza się nieprawidłowości ani objawów wskazujących na deficyt neurologiczny. U części osób można natomiast zaobserwować zwiększoną tkliwość określonych punktów na głowie, szczególnie w okolicy skroni. Dodatkowa diagnostyka może być konieczna w przypadku wystąpienia nietypowych lub niepokojących objawów towarzyszących. W takich sytuacjach lekarz może zdecydować o wykonaniu badań obrazowych, laboratoryjnych lub innych badań specjalistycznych, aby wykluczyć inne przyczyny dolegliwości.

Co na napięciowy ból głowy?

Postępowanie w przypadku napięciowego bólu głowy zależy przede wszystkim od częstotliwości i nasilenia objawów. Przy sporadycznie występujących dolegliwościach pomocny może być odpoczynek w spokojnym miejscu i rozluźnienie mięśni szyi i karku. Znaczenie ma również odpowiednie nawodnienie, regularne spożywanie posiłków i zadbanie o odpowiednią ilość snu. W razie potrzeby można sięgnąć po dostępne bez recepty leki przeciwbólowe, takie jak paracetamol, ibuprofen, ketoprofen lub kwas acetylosalicylowy. Należy stosować je zgodnie z informacjami zawartymi w ulotce i nie przekraczać zalecanych dawek. Zbyt częste przyjmowanie leków przeciwbólowych może bowiem prowadzić do rozwoju bólu głowy związanego z nadużywaniem leków, dlatego nawracające objawy wymagają konsultacji z lekarzem. W przypadku przewlekłych napięciowych bólów głowy konieczna może być szersza diagnostyka oraz indywidualnie dobrane leczenie. Pomocne mogą okazać się również działania ukierunkowane na ograniczenie stresu, poprawę jakości snu, ergonomię pracy oraz zmniejszenie przeciążenia mięśni szyi i obręczy barkowej.

Domowe sposoby na napięciowy ból głowy

W łagodzeniu napięciowego bólu głowy może pomóc ciepły lub zimny okład, np. w postaci kompresu żelowego. Ciepło sprzyja rozluźnieniu napiętych mięśni karku i szyi, natomiast chłodny kompres przyłożony do czoła lub skroni może przynieść uczucie ulgi. Warto również zadbać o odpoczynek i wyciszenie. Pomocna może być ciepła herbata ziołowa, np. z melisy lub rumianku, szczególnie gdy dolegliwościom towarzyszy stres lub trudności z odprężeniem. Uzupełnieniem domowych metod może być delikatny masaż skroni, karku i szyi oraz proste ćwiczenia rozluźniające.

Profilaktyka napięciowego bólu głowy

Profilaktyczne leczenie napięciowego bólu głowy rozważa się przede wszystkim wtedy, gdy dolegliwości występują często, nasilają się lub znacząco wpływają na codzienne funkcjonowanie. Profilaktyka polega na regularnym przyjmowaniu odpowiednio dobranego leku, niezależnie od tego, czy danego dnia występują objawy. Jej celem jest zmniejszenie częstotliwości i nasilenia epizodów. W terapii wykorzystuje się m.in. leki przeciwdepresyjne lub leki zmniejszające napięcie mięśniowe. Skuteczność profilaktyki ocenia się na podstawie częstości i nasilenia objawów, dlatego pomocne może być prowadzenie dzienniczka bólu głowy, w którym odnotowuje się występowanie i nasilenie poszczególnych epizodów.

Bibliografia:

1. Chochowska M., Klonowska J., Ogrodowczyk R., Marcinkowski J.T., Napięciowe bóle głowy a zespół bólu mięśniowopowięziowego. Część I. Klasyfikacja, etiopatogeneza, kryteria diagnostyczne, Hygeia Public Health 2015, 50(2): 283-287
2. Kożuch K., Kozłowski P., Kozłowska M., Ławnicka I., Ocena częstości występowania bólu głowy oraz objawów mu towarzyszących, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Journal of Education, Health and Sport. 2016;6(5):11-20
3. Siemiński M., Napięciowe bóle głowy w praktyce lekarza rodzinnego, Forum Medycyny Rodzinnej 2017, tom 11, nr 6, 255–262 257
4. Tabak J., Kopański Z., Kulesa-Mrowiecka M., Rowiński J., Furmanik F., Liniarski M., Pierwotne bóle głowy, Journal of Clinical Healthcare 2/2018, online: http://www.jchc.eu/numery/2018_2/201826.pdf [dostęp: 19.08.2026]