Mpox – jak wygląda małpia ospa i jak ją skutecznie leczyć?

Małpia ospa, znana również jako Mpox, to choroba wirusowa znana w Afryce od lat. W ostatnim czasie przypadki małpiej ospy zaczęły pojawiać się również w innych częściach świata. Objawy Mpox mogą być mylone z innymi schorzeniami skórnymi i ogólnoustrojowymi, dlatego warto poznać jej charakterystyczne cechy, by niezwłocznie podjąć właściwe sposoby leczenia i zapobiegania jej rozprzestrzenianiu się.

Skąd się wzięła małpia ospa?

Małpia ospa wywoływana jest przez wirus z rodziny ospy prawdziwej. Po raz pierwszy zidentyfikowana została w 1958 roku u małp laboratoryjnych w Danii. Choć wirus pierwotnie występował głównie w zachodniej i środkowej Afryce, przypadki zakażeń były stosunkowo rzadkie. W ostatnich latach obserwuje się wzrost liczby przypadków również na innych kontynentach, w tym w Europie i Ameryce Północnej, co wzbudza niepokój i zainteresowanie tym schorzeniem. Przyczyną rozprzestrzeniania się Mpox są przede wszystkim bliskie kontakty z zakażonymi zwierzętami, głównie gryzoniami, które pełnią rolę rezerwuaru wirusa. Jednak, co istotne, wirus może również przenosić się z człowieka na człowieka, zwłaszcza przez kontakt ze zmianami skórnymi, pochodzącą z dróg oddechowych wydzieliną czy zainfekowanymi przedmiotami. 

Małpia ospa objawy

Objawy małpiej ospy mogą być początkowo mylone z innymi chorobami wirusowymi, takimi jak ospa wietrzna czy grypa. Zazwyczaj choroba rozpoczyna się od ogólnych symptomów, takich jak gorączka, bóle głowy, bóle mięśni i zmęczenie. W ciągu kilku dni od wystąpienia tych symptomów pojawiają się charakterystyczne zmiany skórne. Okres wylęgania się małpiej ospy wynosi od 5 do 21 dni.

Typowe objawy małpiej ospy:

• Plamisto-grudkowata lub pęcherzykowo-krostkowa wysypka pojawiająca się po 1-3 dniach od początku zachorowania. Pierwsze zmiany skórne pojawiają się zazwyczaj na twarzy, a następnie rozprzestrzeniająca się na stopy i dłonie, śluzówki, spojówki, genitalia.
• Wysoka gorączka ( powyżej 38,5°C).
• Ból głowy.
• Ból pleców.
• Zmęczenie.
• Powiększenie węzłów chłonnych.

Jak wygląda małpia ospa?

Choroba zaczyna się od gorączki, która trwa około 3 dni i zwykle towarzyszą jej silne bóle głowy, pleców i mięśni oraz obrzęk węzłów chłonnych. Następnie na skórze pojawiają się zmiany skórne, które znikają w przeciągu  2 - 4 tygodni. Wysypka będąca objawem małpiej ospy z początku przypomina plamki, a następnie przekształca się w pęcherze wypełnione płynem. Wysypka pojawia się najczęściej na twarzy, rękach i nogach, a w miarę rozwoju choroby może rozprzestrzenić się na inne części ciała. Zmiany skórne mają tendencję do przekształcania się w strupy, które z czasem odpadają. 

Diagnozowanie małpiej ospy

Diagnostyka małpiej ospy opiera się na ocenie objawów klinicznych oraz potwierdzeniu zakażenia przez odpowiednie testy laboratoryjne. Pierwszym krokiem jest rozpoznanie charakterystycznej wysypki, która pojawia się po kilku dniach gorączki i objawów ogólnych, takich jak bóle głowy, zmęczenie czy bóle mięśni. W przypadku podejrzenia zakażenia obecność wirusa potwierdzić mogą  testy laboratoryjne, takie jak PCR (reakcja łańcuchowa polimerazy) wykonane z wykwitów skórnych lub wydzieliny z dróg oddechowych. Dokładna diagnoza pozwala na odpowiednie wdrożenie leczenia oraz podjęcie działań zapobiegających rozprzestrzenianiu się wirusa, zarówno wśród najbliższych, jak i w szerszym otoczeniu.

Małpia ospa leczenie

Ponieważ nie ma specyficznego leku, który całkowicie wyleczyłby małpią ospę, leczenie tej choroby ogranicza się zazwyczaj do łagodzenia objawów, takich jak gorączka, bóle głowy i bóle mięśni. W tym celu stosuje się leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe, takie jak paracetamol czy ibuprofen. W przypadku nasilonych objawów skórnych i powikłań, takich jak infekcje bakteryjne wtórne w miejscach zmian skórnych, lekarz może zalecić stosowanie antybiotyków lub innych preparatów wspomagających gojenie. W cięższych przypadkach i u osób z osłabionym układem odpornościowym mogą zostać zastosowane leki przeciwwirusowe. Ważnym jest również izolacja osoby zakażonej, co pomoże zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się wirusa. Należy także pamiętać, że okres wylęgania się choroby trwa zwykle od 5 do 21 dni, a zakażony zaraża do momentu ustąpienia wszystkich zmian skórnych.

Powikłania po małpiej ospie

Małpia ospa (Mpox) ma zazwyczaj łagodny przebieg, ale u osób narażonych na rozwój cięższych postaci choroby (np. osoby z osłabionym układem odpornościowym, dzieci oraz kobiety w ciąży) mogą wystąpić powikłania. Powikłania mogą obejmować infekcje wtórne skóry, zwłaszcza w miejscach, gdzie występują pęcherze, co może prowadzić do blizn lub rozprzestrzenienia się bakterii. W rzadkich przypadkach Mpox może prowadzić do zapalenia płuc, zapalenia mózgu lub zakażeń oczu, które wymagają specjalistycznego leczenia. Ponadto towarzyszący małpiej ospie powiększenie węzłów chłonnych może utrzymywać się przez dłuższy czas, co może powodować ból lub obrzęk w okolicach szyi, pachwin czy pod pachami. Wczesne wykrycie i zgodne z zaleceniami leczenie może znacznie zmniejszyć ryzyko długotrwałych konsekwencji zdrowotnych.

Profilaktyka - jak zapobiec zakażeniu małpią ospą?

Podstawowym środkiem zapobiegania małpiej ospie jest unikanie kontaktu z potencjalnymi źródłami zakażenia, czyli dzikimi zwierzętami, w tym gryzoniami, które są głównymi nosicielami wirusa. Osoby podróżujące do rejonów, w których występuje małpia ospa, powinny zachować szczególną ostrożność i przestrzegać zaleceń sanitarno-epidemiologicznych. Ważną rolę w profilaktyce odgrywa również unikanie kontaktu z osobami zakażonymi, szczególnie w czasie, gdy występują u nich zmiany skórne i objawy choroby. Izolacja chorych oraz przestrzeganie zasad higieny, takich jak częste mycie rąk i stosowanie maseczek ochronnych, zmniejsza ryzyko przenoszenia wirusa. Chociaż na rynku nie ma jeszcze szeroko dostępnych szczepionek przeciwko mpox, w niektórych przypadkach, szczególnie w grupach podwyższonego ryzyka, lekarz może rozważyć podanie szczepionki przeciw ospie prawdziwej, która wykazuje pewną skuteczność w ochronie przed zakażeniem małpią ospą. Dzięki przestrzeganiu zasad higieny, unikanie kontaktu z chorymi oraz zachowanie ostrożności w podróżach, można znacznie zmniejszyć ryzyko zakażenia małpią ospą.

Bibliografia:

1. https://www.gov.pl/attachment/fcbd76fe-16f2-4b3c-904a-b40d8b78e94a
2. https://szczepienia.pzh.gov.pl/faq/co-wiemy-na-temat-szczepionek-przeciw-ospie-malpiej/
3. Małpia ospa – kluczowe fakty, online: https://www.nj.gov/health/monkeypox/documents/Polish/monkeypox_key_facts_POL.pdf [30.03.2025]
4. Lachowicz M., Ospa małpia – czy grozi nam niebezpieczeństwo? Aptekarz Polski, 190 (168e), 7-11, 2022.
5. Żmuda A, Gliński Z, Ospa małpia potencjalnym zagrożeniem, Życie Weterynaryjne, 2022.