Jęczmień na oku – przyczyny, objawy, leczenie

Jęczmień to jedna z najczęstszych dolegliwości okulistycznych, która potrafi pojawić się nagle, powodują zaczerwienienie, bolesny obrzęk powieki czy uczucie ciała obcego w oku. Choć zmiana ta zazwyczaj nie stanowi poważnego zagrożenia dla zdrowia, jej nawracający charakter może świadczyć o osłabionej odporności lub niewłaściwej higienie okolic oczu. Znajomość najczęstszych przyczyn jęczmienia na powiece oraz w skutecznych sposobów łagodzenia objawów może zmniejszyć dyskomfort i przyspieszyć proces gojenia.

Jak wygląda jęczmień na oku?

Jęczmień na oku ma postać niewielkiego, bolesnego guzka zlokalizowanego na brzegu powieki – najczęściej u nasady rzęs lub po wewnętrznej stronie powieki. Zmiana zwykle rozwija się stopniowo, zaczynając od miejscowego zaczerwienienia i obrzęku. Skóra w tym obszarze może być napięta, cieplejsza i wrażliwa na dotyk. W miarę postępu stanu zapalnego w centrum guzka pojawia się charakterystyczny biały lub żółtawy punkt, odpowiadający nagromadzeniu treści ropnej. Towarzyszyć temu może łzawienie oka, uczucie piasku pod powieką, a także dyskomfort podczas mrugania.

Rodzaje jęczmienia

W zależności od lokalizacji oraz gruczołu objętego stanem zapalnym wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje jęczmienia na oku. Różnią się one przebiegiem oraz nasileniem objawów.

• Jęczmień zewnętrzny powstaje na brzegu powieki, najczęściej u nasady rzęs. Jest wynikiem zakażenia mieszków włosowych rzęs lub gruczołów łojowych Zeissa. Zmiana jest zwykle dobrze widoczna, bolesna i szybko przybiera postać niewielkiego guzka z charakterystycznym punktem ropnym.
• Jęczmień wewnętrzny rozwija się po wewnętrznej stronie powieki i dotyczy gruczołów tarczkowych Meiboma. Objawy zewnętrzne mogą być mniej wyraźne, jednak obrzęk powieki i dolegliwości bólowe bywają bardziej nasilone. Ten typ jęczmienia częściej utrzymuje się dłużej i może wymagać bardziej intensywnego leczenia.

Jęczmień na oku przyczyny

Jęczmień na oku jest wynikiem bakteryjnego stanu zapalnego, najczęściej wywołanego przez gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus). Do zakażenia dochodzi w momencie przedostania się bakterii do gruczołów łojowych lub mieszków włosowych rzęs, czemu sprzyjają określone czynniki. Do najczęstszych przyczyn rozwoju jęczmienia zalicza się niedostateczną higienę okolic oczu, w tym dotykanie powiek brudnymi rękami oraz nieprawidłowo wykonany demakijaż. Istotną rolę odgrywa także stosowanie przeterminowanych lub zanieczyszczonych kosmetyków do oczu. Ryzyko wystąpienia jęczmienia wzrasta u osób z obniżoną odpornością, chorujących przewlekle, szczególnie na cukrzycę, a także w stanach przemęczenia i długotrwałego stresu. Częstsze nawroty mogą być również związane z chorobami zapalnymi powiek, takimi jak przewlekłe zapalenie brzegów powiek.

Czy jęczmień jest zaraźliwy?

Jęczmień na oku nie jest uznawany za chorobę wysoce zaraźliwą, jednak ma podłoże bakteryjne, dlatego w określonych sytuacjach może dojść do przeniesienia drobnoustrojów. Ryzyko zakażenia wzrasta zwłaszcza przy bezpośrednim kontakcie z treścią ropną oraz podczas dotykania oka, a następnie innych powierzchni lub okolic skóry bez zachowania zasad higieny. Do rozprzestrzeniania bakterii może dojść także poprzez wspólne używanie ręczników, kosmetyków do makijażu czy akcesoriów do pielęgnacji oczu. Z tego względu istotne znaczenie ma regularne mycie rąk, unikanie pocierania oczu oraz stosowanie wyłącznie własnych kosmetyków i przyborów higienicznych, szczególnie w okresie trwania stanu zapalnego.

Co na jęczmień na oku? 

Postępowanie w przypadku jęczmienia na oku ma na celu złagodzenie objawów, przyspieszenie gojenia oraz ograniczenie rozprzestrzeniania się infekcji. W większości przypadków zmiana ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni, jednak odpowiednia pielęgnacja może znacząco poprawić komfort. Podstawą jest zachowanie właściwej higieny okolic oczu. Zaleca się delikatne oczyszczanie powiek oraz unikanie dotykania i uciskania zmiany, co mogłoby doprowadzić do nasilenia stanu zapalnego. Pomocne bywają ciepłe okłady, które sprzyjają samoistnemu opróżnieniu jęczmienia i zmniejszeniu obrzęku. Dostępne są również preparaty na jęczmień przeznaczone do stosowania miejscowego, takie jak krople lub maści o działaniu łagodzącym i antybakteryjnym, które wspierają proces gojenia. W przypadku nasilonych dolegliwości, nawracających jęczmieni lub braku poprawy wskazana jest konsultacja z lekarzem, który może zalecić specjalistyczne leczenie farmakologiczne.

Maść na jęczmień

Maści stosowane przy jęczmieniu działają miejscowo, łagodząc podrażnienie, zmniejszając obrzęk i wspierając proces gojenia powieki. W aptekach dostępne są preparaty bez recepty, które łączą właściwości nawilżające, łagodzące i antyseptyczne.

• Składniki roślinne, np. olejek manuka czy cynamonowiec mają działanie antybakteryjne i wspierają naturalną ochronę skóry.
• Aloes i panthenol łagodzą podrażnienia, wspomagają regenerację i zmniejszają dyskomfort.
• Olejek herbaciany (tea tree oil) działa delikatnie antyseptycznie, ograniczając rozwój bakterii w obrębie zmiany.
• Kwas hialuronowy i Fucogel nawilżają i tworzą ochronną warstwę, poprawiając komfort powieki i wspierając gojenie.

Maść nakłada się cienką warstwą na oczyszczoną powiekę, unikając bezpośredniego kontaktu z powierzchnią oka. Regularne stosowanie kilka razy dziennie może przyspieszyć gojenie jęczmienia i złagodzić dolegliwości.

Domowe sposoby na jęczmień

Domowe metody na jęczmień mają przede wszystkim charakter wspomagający – łagodzą objawy, zmniejszają obrzęk i przyspieszają gojenie.

• Ciepłe okłady – ciepły kompres żelowy przyłożony do powieki pomaga rozluźnić zablokowany gruczoł i sprzyja samoistnemu opróżnieniu jęczmienia.
• Higiena powiek – regularne mycie powiek łagodnym płynem lub specjalnym preparatem do higieny oczu zmniejsza ryzyko rozprzestrzenienia infekcji i nawrotów.
• Unikanie dotykania i pocierania oka – minimalizuje ryzyko przeniesienia bakterii na zdrową skórę i inne osoby.
• Naturalne składniki łagodzące – stosowanie np. rumianku czy aloesu może wspierać regenerację skóry i zmniejszać podrażnienie.
• Odpoczynek i wzmocnienie odporności – odpowiednia ilość snu, nawodnienie organizmu i zdrowa dieta wspierają naturalną odporność i mogą skrócić czas trwania stanu zapalnego.

Bibliografia:

1. Antoniak K., Farmakoterapia zakażeń bakteryjnych narządu wzroku, Postępy Farmakoterapii, Tom 65, nr 2, 2009
2. Kubicka-Trząska A., et al., Farmakoterapia bakteryjnych schorzeń narządu wzroku, Okulistyka po Dyplomie, 03, 2028, online: https://podyplomie.pl/okulistyka/30668,farmakoterapia-bakteryjnych-schorzen-narzadu-wzroku?srsltid=AfmBOoqLx1zSplcaRI2Q8GHKXwPBrD2psG634t04MFkKly4t-5vwERy6 [dostęp: 29.01.2026]
3. Porady Lekarza Rodzinnego, Zdrowe oczy, Wydawnictwo Literat, online: https://www.sw.gov.pl/assets/47/21/18/6c75491fac70f59e15c4d5d5e43040552aa9b396.pdf [dostęp: 29.01.2026]