Infekcje pochwy – rodzaje, diagnostyka i leczenie

Infekcje intymne dotykają kobiet w różnym wieku. Mogą być spowodowane przez różne czynniki, w tym przez drożdżaki, bakterie, wirusy oraz inne mikroorganizmy. Każdy rodzaj infekcji charakteryzuje się unikalnymi objawami i wymaga specyficznego podejścia terapeutycznego. Znajomość przyczyn infekcji pochwy może uchronić przed ich nawrotami, a umiejętność szybkiego rozpoznawania objawów pozwoli niezwłocznie wdrożyć odpowiednie postępowanie i skuteczne leczenie.

Rodzaje i objawy kobiecych infekcji intymnych

Infekcje intymne u kobiet mogą być spowodowane różnymi czynnikami, w tym drożdżakami, bakteriami lub wirusami. 

Grzybica pochwy

Grzybica pochwy, znana również jako kandydoza lub drożdżyca pochwy, jest bardzo częstym schorzeniem spowodowanym nadmiernym wzrostem grzybów z rodzaju Candida, najczęściej Candida albicans. Objawy grzybicy pochwy obejmują białe, gęste, serowate upławy, świąd i pieczenie w okolicy pochwy, łechtaczki oraz warg sromowych, a także zaczerwienienie i bolesny obrzęk wokół narządów płciowych.

Bakteryjne zapalenie pochwy – waginoza bakteryjna

Bakteryjne zapalenie pochwy to stan zapalny spowodowany zaburzeniem naturalnej równowagi bakteryjnej w pochwie. W przypadku waginozy bakteryjnej dochodzi do wzrostu liczby szkodliwych bakterii względem korzystnych bakterii głównie Lactobacillus, co prowadzi do infekcji.  Objawy bakteryjnego zapalenia pochwy mogą obejmować obfite, rzadkie upławy o szarej, białawej lub zielonkawej barwie, często o charakterystycznym rybim zapachu, świąd i pieczenie, szczególnie także podczas oddawania moczu, a także zaczerwienienie i obrzęk okolic narządów płciowych.

Wirusowe infekcje pochwy

Wirusowe infekcje pochwy to rodzaj infekcji przenoszonych drogą płciową, do których należą między innymi opryszczka genitalna (herpes genitalis) i wirus brodawczaka ludzkiego (HPV).

• Objawami opryszczki genitalnej są najczęściej pęcherzyki i owrzodzenia w okolicy genitaliów, ból, świąd, pieczenie lub mrowienie w obszarze zainfekowanym. Mogą wystąpić także objawy ogólne, takie jak gorączka, bóle mięśniowe i zmęczenie.
• Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) natomiast objawia się występowaniem małych, miękkich grudek lub narośli w okolicy genitaliów lub odbytu, czasami mogą pojawić się krwawienia podczas stosunku płciowego. 

Wirusowe infekcje pochwy mogą prowadzić do poważnych komplikacji, dlatego ważne jest stosowanie odpowiednich metod zapobiegania, takich jak unikanie przypadkowych kontaktów seksualnych, korzystanie z prezerwatyw podczas stosunku płciowego i regularne badania kontrolne.

Infekcja pochwy — sposoby diagnozowania 

Diagnoza infekcji pochwy oparta jest przede wszystkim na badaniu fizykalnym i testach laboratoryjnych zleconych na podstawie informacji zebranych podczas wywiadu medycznego, który może dostarczyć istotnych informacji dotyczących zdrowia i historii seksualnej pacjentki. 

• Podczas badania fizykalnego lekarz dokonuje oceny wyglądu narządów płciowych, obecności wydzieliny, zaczerwienienia, obrzęku czy bólu. Pozwala to na wstępną ocenę stanu zdrowia pacjentki.
• Badanie mikroskopowe pobranej z pochwy próbki pozwala stwierdzić obecność i określić rodzaj mikroorganizmów, takich jak drożdżaki, bakterie czy komórki wirusowe.
• Testy laboratoryjne pozwolą na identyfikację konkretnych patogenów, jak również ich ilości.
• W przypadku podejrzenia powikłań będących następstwem infekcji intymnych mogą zostać wykonane badania obrazowe, takie jak ultrasonografia, aby ocenić stan narządów płciowych.

Po przeprowadzeniu badań lekarz może zalecić dobrane do konkretnego przypadku leczenie, które będzie skuteczne w zwalczaniu zdiagnozowanej infekcji pochwy. 

Leczenie infekcji kobiecych

Leczenie infekcji kobiecych zależy od ich rodzaju oraz przyczyny. Efekt leczenia poza odpowiednio dobranymi lekami zależy także od skrupulatnego stosowania się do zaleceń lekarza i wszelkich instrukcji dotyczących przyjmowania leków oraz zachowań higienicznych. Ponadto, w przypadku infekcji przenoszonych drogą płciową, ważne jest poinformowanie partnera seksualnego oraz poddanie się odpowiednim badaniom i testom w celu wykluczenia dalszego zakażenia. 

Leki na infekcje intymne

• Leczenie grzybicy pochwy (kandydoza) obejmuje przede wszystkim miejscowe stosowanie kremów, maści lub czopków dopochwowych zawierających leki przeciwgrzybicze, takie jak klotrimazol, mikonazol czy terbinafina. W niektórych przypadkach, gdy infekcja jest ciężka lub nawracająca, może być konieczne stosowanie leków przeciwgrzybiczych w postaci tabletek doustnych, takich jak flukonazol czy itrakonazol.
• Bakteryjne zapalenie pochwy (waginoza bakteryjna) leczone jest antybiotykami. Najczęściej stosowanymi lekami są metronidazol lub klindamycyna w postaci tabletek doustnych, kremów lub żeli dopochwowych. Czasami stosuje się również probiotyki ginekologiczne, które pomagają przywrócić naturalną florę bakteryjną pochwy.
• W leczeniu infekcji wirusowych, takich jak opryszczka genitalna czy HPV stosuje się leki przeciwwirusowe, takie jak acyklowir, famcyklowir czy walacyklowir, aby zmniejszyć nasilenie objawów i przyspieszyć gojenie.

Domowe sposoby na infekcje intymne

Infekcje intymne wymagają zazwyczaj odpowiedniego leczenia farmakologicznego, jednak istnieją również pewne domowe sposoby, które mogą pomóc w łagodzeniu objawów i wspomagać proces leczenia. 

• Higiena intymna - regularne mycie okolic intymnych tylko wodą lub łagodnym mydłem, nieperfumowane produkty do higieny intymnej oraz noszenie bawełnianej bielizny mogą pomóc w utrzymaniu odpowiedniej higieny i zapobieganiu infekcjom.
• Zimne okłady - stosowanie zimnych kompresów może pomóc w łagodzeniu obrzęku i dyskomfortu związanego z niektórymi infekcjami intymnymi, zwłaszcza w przypadku stanów zapalnych.
• Ziołowe nasiadówki – nasiadówki z rumianku, szałwii czy kory dębu mogą być pomocne w łagodzeniu objawów infekcji intymnych, łagodząc stany zapalne i podrażnienia oraz działając ściągająco i przeciwbakteryjnie.
• Olejek z drzewa herbacianego – stosowanie roztworu olejku z drzewa herbacianego może wykazywać działanie przeciwdrobnoustrojowe i przeciwzapalne, a przy tym łagodzące objawy infekcji intymnych. 
• Dieta – sposób odżywiania może odgrywać pewną rolę w zapobieganiu infekcjom intymnym. Cukier może sprzyjać wzrostowi drożdżycy, która jest jedną z częstych przyczyn infekcji grzybiczych, dlatego warto ograniczyć spożycie cukru i produktów wysoko przetworzonych. Produkty bogate w probiotyki, takie jak jogurt naturalny, kefir, kwaszonki, mogą pomóc w utrzymaniu zdrowej mikroflory bakteryjnej w organizmie, a zdrowa flora bakteryjna może przeciwdziałać infekcjom intymnym. Dietę warto wzbogacić także o zdrowe kwasy tłuszczowe (obecne np. w oleju lnianym, rybach oraz orzechach), które mogą wspierać układ odpornościowy i pomóc w łagodzeniu stanów zapalnych.

Należy jednak pamiętać, że przed zastosowaniem jakichkolwiek domowych metod warto skonsultować się z lekarzem, zwłaszcza jeśli objawy infekcji są nasilone lub nie ustępują po kilku dniach. Niektóre infekcje mogą wymagać leczenia farmakologicznego, a stosowanie domowych sposobów może opóźnić uzyskanie właściwej opieki medycznej.

Bibliografia:

1. Dulska A., Drosdzol-Cop A., Fuchs A., Kałuska A., Bodziony J., Kubiak B., Metody leczenia zakażeń okolic intymnych o etiologii bakteryjnej i grzybiczej, „Forum Położnictwa i Ginekologii”, nr 47 (sierpień 2019). Online: https://www.forumginekologii.pl/artykul/metody-leczenia-zakazen-okolic-intymnych-o-etiologii-bakteryjnej-i-grzybiczej. [24.03.2025].
2. Gałęcka M., Szachta P., Nawrotowe grzybice i bakteryjne zapalenia pochwy – charakterystyka przyczyn oraz możliwości terapeutycznych i profilaktycznych, Praca poglądowa, Forum Zakażeń 2013.
3. Jabłońska S., Majewski S., Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005.
4. Niemiec T., Kajdy A., Zastosowanie flukonazolu w leczeniu nawracających zapaleń drożdżakowych pochwy i sromu – przegląd piśmiennictwa. Przegląd Menopauzalny 2009; 1
5. Peterek J., Ekosystem pochwy, Med Wieku Rozwojowego. 2002, VI, 3 Supp.1.