Spirulina – właściwości, wskazania i przeciwwskazania

Spirulina to mikroskopijna alga o intensywnie zielononiebieskiej barwie, która budzi zainteresowanie zarówno naukowców, jak i osób dbających o zbilansowaną dietę. Uznawana jest za jedno z najbardziej skoncentrowanych źródeł składników odżywczych - zawiera m.in. pełnowartościowe białko, witaminy z grupy B, żelazo oraz cenne przeciwutleniacze. Dzięki temu coraz częściej pojawia się w zestawieniach tzw. superfoods i stanowi popularny składnik suplementów diety. Rosnąca popularność spiruliny wynika przede wszystkim z jej potencjalnego wpływu na odporność, poziom energii oraz ogólną kondycję organizmu. Jednocześnie, jak każdy produkt o wysokiej aktywności biologicznej, nie jest odpowiednia dla wszystkich. Warto więc poznać jej właściwości, możliwe zastosowania oraz sytuacje, w których należy zachować szczególną ostrożność przed włączeniem jej do codziennej suplementacji.

Spirulina co to?

Spirulina to nazwa handlowa jadalnych mikroalg należących do rodzaju Arthrospira, które naturalnie występują w ciepłych, alkalicznych wodach jezior w rejonach tropikalnych i subtropikalnych. Ze względu na wysoką zawartość składników odżywczych od wieków była wykorzystywana jako element diety przez niektóre społeczności, m.in. w Ameryce Środkowej oraz Afryce. Charakterystyczny niebieskozielony kolor spirulina zawdzięcza obecności chlorofilu oraz fikocyjaniny – barwnika zaliczanego do silnych przeciwutleniaczy. Mikroalga ta wyróżnia się dużą koncentracją białka, a także obecnością witamin, minerałów i niezbędnych aminokwasów. Najczęściej dostępna jest w formie proszku lub tabletek, co ułatwia jej włączenie do codziennej diety.

Spirulina właściwości

Spirulina wyróżnia się niezwykle bogatym profilem odżywczym, co przekłada się na szerokie spektrum potencjalnych korzyści dla organizmu. 

• Wysoka zawartość białka – spirulina składa się w około 55–70% z pełnowartościowego białka, zawierającego wszystkie niezbędne aminokwasy, co czyni ją wartościowym wsparciem dla osób na diecie roślinnej.
• Źródło witamin i minerałów – dostarcza m.in. witaminy z grupy B, witaminę K, żelazo, magnez, cynk i potas, które wspierają prawidłowe funkcjonowanie układu krążenia, nerwowego oraz odpornościowego.
• Działanie antyoksydacyjne – obecna w spirulinie fikocyjanina oraz chlorofil neutralizują wolne rodniki, przyczyniając się do ochrony komórek przed stresem oksydacyjnym i wspierając procesy regeneracyjne organizmu.
• Wspomaganie odporności – regularne spożycie spiruliny może wspierać naturalną odporność dzięki stymulacji produkcji przeciwciał i poprawie aktywności komórek odpornościowych.
• Wsparcie dla wątroby i detoksykacji – dzięki zawartości chlorofilu spirulina może pomagać w usuwaniu toksyn i metali ciężkich z organizmu oraz wspierać prawidłowe funkcjonowanie wątroby.

Wskazania - dla kogo spirulina?

Stosowanie spiruliny może przynosić korzyści praktycznie każdemu, kto dąży do wsparcia swojej diety w naturalne źródło witamin, minerałów i białka. Stanowi szczególnie wartościowe wsparcie dla osób na diecie roślinnej, sportowców, osób z obniżoną odpornością, cierpiących na anemię, narażonych na stres oksydacyjny oraz dbających o detoksykację organizmu.

• Wegetarianie i weganie – dzięki wysokiej zawartości pełnowartościowego białka oraz żelaza, spirulina jest pomocna w uzupełnianiu składników trudnych do pozyskania z samej diety roślinnej.
• Sportowcy i osoby aktywne fizycznie – spirulina wspomaga regenerację mięśni, zwiększa wytrzymałość i redukuje uczucie zmęczenia po intensywnym wysiłku.
• Osoby z obniżoną odpornością – właściwości immunostymulujące spiruliny mogą wspierać organizm w walce z infekcjami oraz przyspieszać powrót do zdrowia.
• Osoby ze skłonnością do niedoborów żelaza – mikroalga ta jest bogatym źródłem łatwo przyswajalnego żelaza, co może wspomagać produkcję hemoglobiny i utrzymanie prawidłowego poziomu energii.
• Osoby dbające o detoksykację organizmu – chlorofil zawarty w spirulinie wspiera oczyszczanie organizmu z toksyn i metali ciężkich, a także wspomaga funkcje wątroby.
• Osoby narażone na stres oksydacyjny – dzięki silnym właściwościom antyoksydacyjnym spirulina pomaga chronić komórki przed szkodliwym działaniem wolnych rodników.

Gatunki spiruliny

Wyróżnia się kilka podstawowych gatunków, spiruliny z których każdy może różnić się zawartością składników odżywczych:

• Arthrospira platensis – najczęściej stosowany gatunek w suplementach diety; charakteryzuje się wysoką zawartością białka, chlorofilu i fikocyjaniny.
• Arthrospira maxima – również popularna odmiana, ceniona za bogaty profil witamin i minerałów; bywa preferowana w produktach o zwiększonej zawartości żelaza.
• Arthrospira fusiformis – występuje naturalnie w niektórych ciepłych jeziorach i rzadziej trafia do suplementów, ale również wyróżnia się wartościowym składem odżywczym.

Która spirulina jest najlepsza?

Wybór “najlepszej” spiruliny nie powinien opierać się wyłącznie na nazwie gatunku, ale przede wszystkim na jakości i procesie produkcji. Warto zwrócić uwagę na: atesty potwierdzające brak zanieczyszczeń, metodę uprawy, formę produktu oraz zawartość składników odżywczych.

• Certyfikaty i standardy jakości potwierdzają brak zanieczyszczeń, metali ciężkich i toksyn.
• Metody uprawy – spirulina z kontrolowanych hodowli ekologicznych ma większe szanse na zachowanie optymalnego profilu składników odżywczych.
• Forma suplementu – proszek, tabletki czy kapsułki – każdy ma swoje zalety w zależności od preferencji użytkownika.
• Zawartość składników aktywnych – im wyższy poziom białka, fikocyjaniny i chlorofilu, tym większy potencjał prozdrowotny produktu.

Suplementacja spiruliny

Suplementacja spiruliny może być wartościowym elementem uzupełniania codziennej diety, szczególnie w kontekście zwiększenia spożycia białka, witamin i minerałów. Najczęściej spirulina dostępna jest w postaci proszku, tabletek lub kapsułek, co pozwala dobrać formę dopasowaną do indywidualnych preferencji:

• Spirulina w proszku – łatwa do dodania do smoothie, soków czy jogurtów.
• Spirulina w tabletkach i kapsułkach – wygodna w dawkowaniu i przechowywaniu.

Zalecana dzienna porcja spiruliny może się różnić w zależności od producenta i specyfiki preparatu, dlatego warto stosować się do wskazań zamieszczonych na etykiecie lub konsultować dawkowanie z farmaceutą. 

Spirulina przeciwwskazania i skutki uboczne

Mimo że spirulina jest uznawana za bezpieczny suplement diety, nie każdy może ją stosować bez ograniczeń. Nie zaleca się jej między innymi osobom z alergią na algi, a także pacjentom z chorobami autoimmunologicznymi, takimi jak toczeń czy reumatoidalne zapalenie stawów, ponieważ spirulina może stymulować układ odpornościowy. Osoby cierpiące na fenyloketonurię powinny unikać spiruliny ze względu na zawartość fenyloalaniny. Ostrożność zaleca się także przy problemach z tarczycą, gdyż niektóre preparaty mogą zawierać jod. Kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny skonsultować suplementację z lekarzem. U niektórych osób przyjmujących spirulinę mogą wystąpić łagodne skutki uboczne, takie jak zaburzenia żołądkowo-jelitowe, wzdęcia, nudności, a czasami bóle głowy czy uczucie zmęczenia, szczególnie na początku suplementacji. Istotne jest również, aby pamiętać o możliwych interakcjach z lekami, na przykład immunosupresyjnymi, przeciwzakrzepowymi lub obniżającymi ciśnienie krwi. Świadome stosowanie spiruliny, wybór produktów wysokiej jakości oraz dostosowanie dawki do indywidualnych potrzeb pozwala w pełni wykorzystać jej potencjał odżywczy, minimalizując ryzyko niepożądanych efektów.

Bibliografia:

1. Fenert B., Zarzycki P.K., Charakterystyka wybranych właściwości leczniczych cyjanobakterii z rodzaju Arthrospira, Bromat. Chem. Toksykol. – XLVIII, 2, 2015.
2. Gumiela E., Szulińska M., Bogdański P., Wpływ suplementacji spiruliny na wybrane parametry antropometryczne i biochemiczne, Forum Zaburzeń Metabolicznych, tom 4, nr 4, 2013.
3. Kępińska—Pacelik J., Biel W., Spirulina – dlaczego określana jest mianem super food?  Przemysł spożywczy, 1(5), 2022.
4. Sidor E., Trybulec K., Tomczyk M., Dżugan M., Spirulina (Arthrospira Platensis) jako składnik napojów funkcjonalnych, Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 30, 1 (134), 2023.