Propolis – co to, na co i jak go stosować?

Propolis to produkt pochodzenia naturalnego coraz częściej doceniany przez współczesną fitoterapię. Stanowi mieszaninę żywic roślinnych, wosku, pyłku kwiatowego oraz enzymów wytwarzanych przez pszczoły. Dzięki tej unikalnej kompozycji propolis wykazuje szerokie spektrum działania i znajduje zastosowanie zarówno w profilaktyce, jak i wspomaganiu leczenia wielu dolegliwości. Właściwości propolisu wynikają z obecności licznych związków biologicznie czynnych, takich jak flawonoidy, kwasy fenolowe czy olejki eteryczne. Substancje te odpowiadają za jego działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, przeciwgrzybicze oraz przeciwzapalne, dlatego też preparaty z propolisem są chętnie wybierane w okresie obniżonej odporności, przy infekcjach górnych dróg oddechowych, problemach skórnych czy podrażnieniach błon śluzowych.  Dzięki naturalnemu pochodzeniu i bogatemu składowi propolis pozostaje jednym z najbardziej wszechstronnych produktów pszczelich wykorzystywanych we współczesnej suplementacji i pielęgnacji.

Co to jest propolis?

Propolis, czyli inaczej kit pszczeli to naturalna substancja wytwarzana przez pszczoły z żywic zbieranych z pąków drzew i roślin, które następnie mieszane są z woskiem, pyłkiem kwiatowym oraz enzymami owadów. W ulu pełni funkcję ochronną – uszczelnia konstrukcję, zabezpiecza ją przed drobnoustrojami. Skład propolisu jest złożony i może różnić się w zależności od regionu oraz roślinności wykorzystywanej przez pszczoły. 

Propolis właściwości

Propolis wyróżnia się szerokim spektrum działania biologicznego, co wynika z obecności licznych związków aktywnych, takich jak flawonoidy, kwasy fenolowe, terpeny, olejki eteryczne oraz mikroelementy. Do najważniejszych właściwości propolisu zalicza się działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze. Substancja ta hamuje rozwój wielu drobnoustrojów, dlatego bywa wykorzystywana pomocniczo w stanach zapalnych gardła, jamy ustnej czy skóry. Wykazuje również działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne, wspierając organizm w walce z wolnymi rodnikami oraz procesami starzenia komórek. Propolis ceniony jest także za właściwości regenerujące i przyspieszające gojenie. Preparaty zawierające kit pszczeli stosowane są w przypadku drobnych skaleczeń, podrażnień, oparzeń czy zmian trądzikowych. Dodatkowo może wspomagać odbudowę błon śluzowych oraz wzmacniać naturalną barierę ochronną skóry. Właściwości immunomodulujące sprawiają, że propolis często pojawia się w składzie suplementów i preparatów przeznaczonych na okres jesienno-zimowy, kiedy organizm narażony jest na zwiększony kontakt z patogenami. Dzięki naturalnemu pochodzeniu i wielokierunkowemu działaniu pozostaje jednym z najbardziej wszechstronnych produktów pszczelich.

• Działa przeciwbakteryjnie, przeciwwirusowo i przeciwgrzybiczo.
• Wykazuje właściwości przeciwzapalne.
• Działa antyoksydacyjnie (neutralizacja wolnych rodników).
• Wspiera odporność organizmu.
• Przyspiesza gojenia ran i regenerację skóry.
• Łagodzi podrażnienia skóry i błon śluzowych.
• Wspomaga w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła.
• Wzmacnia naturalną barierę ochronną skóry.

Propolis na co pomaga?

Propolis znajduje szerokie zastosowanie jako naturalne wsparcie organizmu w wielu dolegliwościach, szczególnie tych związanych z obniżoną odpornością i stanami zapalnymi. Najczęściej wykorzystywany jest pomocniczo przy infekcjach górnych dróg oddechowych, takich jak przeziębienie, ból gardła czy chrypka. Dzięki właściwościom przeciwdrobnoustrojowym może wspierać organizm w walce z bakteriami i wirusami oraz łagodzić podrażnienia błon śluzowych. Preparaty z propolisem stosowane są również w stanach zapalnych jamy ustnej, przy aftach, krwawiących dziąsłach czy niewielkich uszkodzeniach śluzówki. W dermatologii ceniony jest za działanie regenerujące i przyspieszające gojenie drobnych ran, otarć, oparzeń oraz zmian trądzikowych. Często wykorzystuje się go także jako wsparcie przy opryszczce wargowej oraz w pielęgnacji skóry wymagającej regeneracji. Ze względu na właściwości wzmacniające naturalne mechanizmy obronne organizmu propolis bywa elementem profilaktyki w okresach zwiększonej zachorowalności. Warto jednak pamiętać, że stanowi wsparcie terapii, a w przypadku nasilonych objawów lub poważniejszych infekcji nie zastępuje konsultacji lekarskiej i leczenia farmakologicznego.

• Infekcje górnych dróg oddechowych.
• Ból gardła i chrypka.
• Stany zapalne jamy ustnej i afty.
• Podrażnienia, owrzodzenia i krwawienie dziąseł.
• Obniżenie odporności organizmu.
• Opryszczka wargowa.
• Drobne rany, skaleczenia i otarcia.
• Oparzenia i podrażnienia skóry.
• Problemy dermatologiczne, w tym trądzik.

Jak stosować propolis?

Sposób stosowania propolisu zależy od jego formy oraz celu użycia. Najczęściej występuje w postaci kropli, nalewek, sprayów, maści, kremów oraz pastylek do ssania. Preparaty doustne stosowane są zwykle w okresie obniżonej odporności, przy infekcjach oraz stanach zapalnych gardła i jamy ustnej. Dawka i częstotliwość przyjmowania powinny być zgodne z zaleceniami producenta lub farmaceuty, ponieważ stężenie substancji czynnej może się różnić w zależności od produktu.

Propolis krople

Propolis w formie kropli czy nalewka propolisowa to jedna z najpopularniejszych postaci preparatów pszczelich dostępnych w aptekach. Krople propolisowe najczęściej przygotowywane są na bazie alkoholu, co ułatwia ekstrakcję substancji aktywnych z surowca pszczelego. Stosowanie doustne kropli polega zazwyczaj na rozcieńczeniu ich w niewielkiej ilości wody lub soku, co ułatwia przyjmowanie i minimalizuje intensywny smak. Częstotliwość i ilość kropli zależą od stężenia propolisu w produkcie oraz zalecenia producenta.

Propolis w tabletkach

Tabletki z propolisem to wygodna forma suplementacji. Preparaty w tej postaci często zawierają standaryzowany ekstrakt z propolisu, niekiedy wzbogacony o witaminę C, cynk lub inne składniki wspierające naturalne mechanizmy obronne organizmu. Stosowanie tabletek pozwala uniknąć intensywnego smaku i zapachu charakterystycznego dla kropli czy nalewek.

Maść propolisowa i krem z propolisem

Krem lub maść z propolisem to preparaty przeznaczone do stosowania zewnętrznego, wykorzystywane przede wszystkim w pielęgnacji i wspieraniu regeneracji skóry. Dzięki zawartości substancji biologicznie czynnych propolisu wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i wspomagające procesy gojenia, dlatego często stosowane są przy drobnych uszkodzeniach skóry oraz podrażnieniach. Maść ma zazwyczaj bardziej tłustą, ochronną konsystencję i tworzy na skórze warstwę zabezpieczającą, która sprzyja regeneracji naskórka. Sprawdza się przy suchych, pękających miejscach, otarciach, niewielkich ranach czy zmianach zapalnych. Krem ma lżejszą formułę, szybciej się wchłania i może być stosowany w codziennej pielęgnacji skóry problematycznej, trądzikowej lub skłonnej do podrażnień. Przed pierwszym zastosowaniem warto wykonać próbę uczuleniową, ponieważ propolis może wywoływać reakcje alergiczne.

Jak długo można stosować propolis?

Długość stosowania propolisu zależy od formy preparatu, celu suplementacji oraz indywidualnych potrzeb organizmu. W przypadku wspomagania odporności lub łagodzenia objawów infekcji preparaty doustne stosuje się zwykle przez okres trwania dolegliwości lub w kilkutygodniowych cyklach, zgodnie z zaleceniami producenta. Przy stosowaniu profilaktycznym często rekomenduje się krótsze serie z przerwami, aby organizm nie przyzwyczajał się do stałej stymulacji. Preparaty stosowane miejscowo wykorzystuje się zazwyczaj do momentu ustąpienia objawów. Jeśli po kilku dniach nie widać poprawy lub pojawiają się reakcje alergiczne, stosowanie należy przerwać i skonsultować się ze specjalistą. Ze względu na możliwość wystąpienia uczulenia na produkty pszczele, przy dłuższym stosowaniu warto obserwować reakcję organizmu i nie przekraczać dawek oraz czasu używania wskazanych w ulotce produktu.

Propolis przeciwwskazania i skutki uboczne

Propolis, mimo naturalnego pochodzenia i szerokiego zastosowania w profilaktyce oraz wspieraniu organizmu, jak każdy preparat biologicznie czynny, może wywoływać reakcje niepożądane i nie powinien być stosowany bez uwzględnienia indywidualnych uwarunkowań zdrowotnych. Świadomość potencjalnych przeciwwskazań oraz możliwych skutków ubocznych pozwala bezpieczniej korzystać z jego właściwości. Najczęstsze przeciwwskazanie stanowi nadwrażliwość lub alergia na produkty pszczele, pyłki roślinne oraz składniki zawarte w preparacie. Reakcja alergiczna może objawiać się wysypką, świądem, zaczerwienieniem skóry, obrzękiem czy podrażnieniem błon śluzowych. Ze względu na zawartość alkoholu w kroplach i nalewkach propolisowych nie są one zalecane dla małych dzieci, kobiet w ciąży, osób karmiących oraz pacjentów z przeciwwskazaniami do spożywania alkoholu. W takich przypadkach bezpieczniejszym wyborem mogą być roztwory wodno-glicerynowe czy propolis w proszku. Do możliwych skutków ubocznych należą przede wszystkim reakcje alergiczne, podrażnienia skóry przy stosowaniu miejscowym oraz dolegliwości żołądkowo-jelitowe przy przyjmowaniu doustnym w większych dawkach. Rzadziej mogą wystąpić bóle głowy lub dyskomfort w obrębie przewodu pokarmowego. Przed pierwszym zastosowaniem warto wykonać próbę uczuleniową, nakładając niewielką ilość preparatu na skórę i obserwując reakcję organizmu. W przypadku wystąpienia niepokojących objawów stosowanie należy przerwać i skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Bibliografia:

1. Juszczak L., Cabaj A., Propolis jako funkcjonalny składnik żywności, Żywność. Nauka. Technologia. Jakość,  30, 2 (135), 2023.
2. Kędzia B., Hołderna-Kędzia E., Immunostymulujące działanie propolisu, Postępy Fitoterapii 2/2019.
3. Wrońska A., Kuna A., Przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze i przeciwwirusowe działanie propolisu. Przegląd literatury, Kosmos. Problemy nauk biologicznych, Tom 72, Numer 1, 2023.