Lewatywa – co to jest, jak działa i jak ją prawidłowo wykonywać?

Lewatywa to znany od wieków zabieg stosowany zarówno w celach leczniczych, jak i profilaktycznych. Polega na wprowadzeniu płynów do jelita grubego przez odbyt, co wspomaga usuwanie zalegających resztek pokarmowych i toksyn, poprawia perystaltykę jelit i może pomóc w walce z zaparciami. Jak działa lewatywa? Kiedy po nią sięgnąć? Jak zrobić lewatywę w domu? Znajomość odpowiedzi na te pytania pozwoli skutecznie, a przy tym bezpiecznie korzystać z tej metody oczyszczania organizmu.

Lewatywa - co to?

Lewatywa to zabieg, który polega na wprowadzeniu płynu (najczęściej wody, soli fizjologicznej lub specjalnych roztworów) do jelita grubego przez odbyt, co rozciąga ściany jelita, pobudzając perystaltykę. Jej celem jest oczyszczenie jelit z zalegających resztek pokarmowych, toksyn i gazów, co może przynieść ulgę przy zaparciach lub przygotować organizm do badań diagnostycznych, takich jak np. kolonoskopia. Zabieg wspomaga również detoksykację organizmu, poprawiając ogólne samopoczucie i funkcjonowanie układu trawiennego. 

Wskazania do lewatywy

Wśród wskazań do wykonania lewatywy wymienia się najczęściej: zaparcia, przygotowanie do badań diagnostycznych lub porodu, oczyszczenie organizmu, a także leczenie niektórych schorzeń i postępowanie po zabiegach operacyjnych.

• Lewatywa pomaga w usuwaniu zalegających resztek pokarmowych i gazów, co przynosi ulgę przy przewlekłych zaparciach.
• Oczyszcza jelita, zapewniając lepszą widoczność i dokładność wyników kolonoskopii.
• Stosowana przed porodem może pomóc w zmniejszeniu ryzyka zakażeń i poprawie komfortu w trakcie porodu.
• Jako element detoksykacji może wspomóc usuwanie toksyn i poprawić funkcjonowanie układu trawiennego.
• Lewatywa może być zalecana w okresie pooperacyjnym w celu oczyszczenia jelit i wspomagania powrotu do zdrowia.

Lewatywa domowa

Lewatywa to zabieg, który przy zachowaniu odpowiednich zasad higieny i ostrożności można wykonać samodzielnie w warunkach domowych. Należy przygotować w tym celu płyn - np. letnią wodę, roztwór soli fizjologicznej lub specjalne preparaty do lewatywy oraz niezbędne akcesoria, takie jak gruszka do lewatywy lub gumowy wlewnik.

Z czego zrobić lewatywę?

Lewatywę można przeprowadzić za pomocą specjalnych, dostępnych w aptekach roztworów oraz odpowiedniego sprzętu, takiego jak gruszki lub wlewniki. 

• Roztwory do lewatywy to najczęściej preparaty zawierające sól fizjologiczną, fosforany lub ziołowe wyciągi, które pomagają w rozluźnieniu mas kałowych i ułatwiają ich wydalanie. Skład roztworu warto dopasować do indywidualnych potrzeb, korzystając z porady farmaceuty lub lekarza.
• Gruszki do lewatywy wykonane są zazwyczaj z miękkiego tworzywa sztucznego, które umożliwia łatwe i wygodne użycie. Są dostępne w różnych rozmiarach, co pozwala na dostosowanie objętości do potrzeb użytkownika. Każda gruszka wyposażona jest w kankę, czyli wąską rurkę aplikacyjną, którą wprowadza się do odbytnicy. Kanki wykonane są z delikatnego materiału, aby minimalizować ryzyko podrażnień podczas zabiegu.
• Wlewniki gumowe to bardziej zaawansowane zestawy, składające się zazwyczaj z pojemnika na roztwór i rurki zakończonej kanką. 

Wybór odpowiedniego rozwiązania zależy od celu lewatywy oraz preferencji użytkownika.

Jak zrobić lewatywę?

1. Przygotować płyn – letnią wodę, roztwór soli fizjologicznej lub gotową wlewkę doodbytniczą. Temperatura płynu powinna wynosić około 37°C.
2. Przygotować i zdezynfekować akcesoria do lewatywy – gruszkę lub gumowy wlewnik.
3. Aby ułatwić wprowadzenie gruszki/wlewnika warto nasmarować końcówkę aplikatora oliwką lub wazeliną - zmniejszy to ryzyko podrażnień i większy komfort zabiegu.
4. Przyjąć komfortową pozycję – najlepiej leżąc na boku lub na plecach z uniesionymi nogami - w zależności od preferencji.
5. Włożyć delikatnie końcówkę aplikacyjną do odbytu, a następnie powoli wprowadzać płyn do jelita.
6. Utrzymać płyn w jelitach przez kilka minut, aby dać czas na oczyszczanie.
7. Wydalić płyn wraz z zalegającymi resztkami.

Zalecenia po lewatywie

Aby zapewnić bezpieczeństwo i skuteczność zabiegu, po wykonaniu lewatywy warto odpocząć przez kilka minut, uzupełnić utracone płyny i zadbać o właściwe żywienie.

• Krótki odpoczynek po lewatywie pomoże organizmowi w przywróceniu równowagi.
• Właściwe nawodnienie uzupełni utracone płyny, niwelując ryzyko odwodnienia, szczególnie jeśli lewatywa została przeprowadzona z użyciem soli fizjologicznej.
• Spożywanie lekkostrawnych posiłków odciąży układ trawienny.

Przeciwwskazania i skutki uboczne lewatywy

Lewatywa, choć jest skuteczna w oczyszczaniu jelit i bywa pomocna w leczeniu wielu dolegliwości, nie jest odpowiednia dla każdego. Przed jej wykonaniem należy zwrócić uwagę na przeciwwskazania i możliwe skutki uboczne zabiegu, a w przypadku wątpliwości – skonsultować się z lekarzem.

Przeciwwskazaniami do wykonania lewatywy są przede wszystkim: ciąża oraz niektóre schorzenia.

• Ostre stany zapalne jelit, niedrożność lub perforacja jelit są przeciwwskazaniem do wykonania lewatywy.
• Osoby z nadciśnieniem tętniczym, niewydolnością serca lub innymi schorzeniami układu krążenia powinny unikać lewatyw.
  Osoby z problemami nerkowymi przed zastosowaniem lewatywy powinny skonsultować się z lekarzem.
• Ze względu na ryzyko wywołania skurczów macicy lewatywa nie jest zalecana w ciąży -  szczególnie w pierwszym trymestrze. 

Do możliwych skutków ubocznych lewatywy zalicza się: bóle brzucha, odwodnienie, podrażnienia jelit oraz zaburzenia mikroflory jelitowej.

• Niektóre osoby mogą odczuwać dyskomfort lub skurcze brzucha podczas lub po zabiegu.
• Stosowanie lewatyw, szczególnie przy użyciu soli fizjologicznej, może powodować odwodnienie organizmu.
• Częste stosowanie lewatyw może prowadzić do podrażnienia błony śluzowej jelit.
• Nadmierne oczyszczanie jelit może wpłynąć na równowagę mikrobioty, co może prowadzić do problemów trawiennych.

Mikrowlewka doodbytnicza – alternatywa dla lewatywy

Bezpieczną i wygodną alternatywę dla tradycyjnej lewatywy stanowią mikrowlewki doodbytnicze. Mikrowlewki są dostępne w formie gotowych do użycia, wyposażonych w aplikator ampułek zawierających substancje o działaniu nawilżającym i przeczyszczającym, które wspomagają perystaltykę jelit i przyspieszają wydalanie zalegających resztek. Ich zastosowanie nie wymaga żadnych specjalistycznych umiejętności, a zastosowane w ich formuły są opracowane w taki sposób, aby zminimalizować ryzyko błędów podczas aplikacji, co dodatkowo zwiększa ich bezpieczeństwo i komfort stosowania zarówno u dorosłych jak i u dzieci.

Bibliografia:

1. Borycka-Kiciak K., Hydrokolonoterapia – fakty i mity, Kosmos. Problemy nauk biologicznych, Tom 59 2010, Numer 3–4 (288–289), Strony 421–428.
2. Daniluk J., Przewlekłe zaparcia — niedoceniany problem kliniczny, Gastroenterologia Kliniczna 2018; 10 (1): 1–13.
3. Sikorski T., Zaparcie w wieku podeszłym – odrębności diagnostyczne i terapeutyczne, Postępy Nauk Medycznych, t. XXIV, nr 5, 2011