Kurza ślepota – czym jest, jak się ją diagnozuje i leczy? Czy można zapobiec ślepocie zmierzchowej?

Kurza ślepota to zaburzenie widzenia, które ujawnia się przede wszystkim po zapadnięciu zmroku i w słabo oświetlonych miejscach. Osoba dotknięta tym problemem może mieć trudności z dostrzeganiem przedmiotów i szczegółów w ciemniejszym otoczeniu, a także z szybkim przystosowaniem wzroku po przejściu z jasnego do słabo oświetlonego miejsca. Ślepota zmierzchowa (nyktalopia) nie jest odrębną chorobą, lecz objawem, który może towarzyszyć m.in. niedoborowi witaminy A, chorobom siatkówki czy innym schorzeniom oczu.

Kurza ślepota co to?

Określenie „kurza ślepota” nawiązuje do zachowania kur, które po zapadnięciu zmroku mają znacznie ograniczoną zdolność widzenia. U ludzi termin ten odnosi się do problemów z widzeniem w warunkach słabego oświetlenia. Mogą one utrudniać dostrzeganie przedmiotów po zmroku, poruszanie się w ciemniejszych miejscach czy przystosowanie wzroku po przejściu z jasnego do ciemnego pomieszczenia.

Kurza ślepota objawy

Jednym z charakterystycznych objawów nyktalopii jest wydłużony czas adaptacji wzroku do ciemności, np. po wyjściu z jasno oświetlonego pomieszczenia. Może pojawić się również trudność w rozpoznawaniu szczegółów i ocenianiu przeszkód przy ograniczonej ilości światła. U niektórych osób problem staje się szczególnie zauważalny podczas prowadzenia samochodu nocą, gdy światła nadjeżdżających pojazdów powodują tzw. olśnienie. Nasilenie objawów zależy przede wszystkim od ich przyczyny.

Przyczyny kurzej ślepoty

Za widzenie przy niewielkiej ilości światła odpowiadają przede wszystkim pręciki znajdujące się w siatkówce. Zawierają one rodopsynę – barwnik wzrokowy niezbędny do odbierania bodźców świetlnych w ciemności. Zaburzenia działania pręcików lub procesów związanych z rodopsyną mogą powodować charakterystyczne objawy kurzej ślepoty. Ich przyczyną może być m.in. niedobór witaminy A, a także choroby oczu, w tym: barwnikowe zwyrodnienie siatkówki, zaćma, jaskra oraz inne choroby i zwyrodnienia siatkówki.

• Barwnikowe zwyrodnienie siatkówki – stopniowe uszkodzenie pręcików siatkówki powoduje coraz większe trudności z widzeniem po zmroku.
• Zaćma – zmętnienie soczewki ogranicza ilość światła docierającego do siatkówki, przez co widzenie w słabym oświetleniu może być gorsze.
• Jaskra – uszkodzenie nerwu wzrokowego może prowadzić do stopniowego pogarszania widzenia, także w warunkach słabego oświetlenia.

Kurza ślepota brak jakiej witaminy?

Jedną z przyczyn kurzej ślepoty może być niedobór witaminy A. Jest ona potrzebna do prawidłowego funkcjonowania siatkówki, ponieważ uczestniczy w produkcji rodopsyny – barwnika wzrokowego niezbędnego do widzenia przy słabym oświetleniu. Niewystarczająca ilość tej witaminy może zaburzać proces przystosowywania wzroku do ciemności i prowadzić do pogorszenia widzenia po zmroku. Witamina A wpływa również na prawidłowe funkcjonowanie komórek nabłonkowych, które pokrywają m.in. powierzchnię rogówki. Przy znacznym niedoborze witaminy A, prowadzącym do uszkodzenia rogówki, może rozwinąć się keratopatia, co dodatkowo pogarsza jakość widzenia.

Nyktalopia – badania

Rozpoznanie nyktalopii opiera się przede wszystkim na badaniu okulistycznym i dokładnym wywiadzie dotyczącym trudności z widzeniem po zmroku. W zależności od podejrzewanej przyczyny okulista może zlecić m.in. badanie dna oka, pola widzenia, ostrości wzroku oraz elektroretinografię (ERG), która pozwala ocenić funkcjonowanie siatkówki. Jeśli istnieje podejrzenie niedoboru witaminy A, pomocne może być również oznaczenie jej stężenia we krwi. Dobór badań zależy od objawów i chorób, które mogą odpowiadać za pogorszenie widzenia w ciemności.

Ślepota zmierzchowa leczenie. Czy kurzą ślepotę można wyleczyć?

Leczenie ślepoty zmierzchowej zależy przede wszystkim od jej przyczyny. Jeśli problemy z widzeniem po zmroku wynikają z niedoboru witaminy A, podstawą postępowania jest uzupełnienie jej poziomu, najczęściej poprzez odpowiednią dietę lub suplementację zaleconą przez lekarza. W przypadku chorób oczu konieczne jest natomiast leczenie schorzenia, które odpowiada za zaburzenia widzenia. Może ono obejmować m.in. odpowiednią korekcję wady wzroku, leczenie zaćmy lub postępowanie stosowane w chorobach siatkówki. Gdy przyczyną są choroby dziedziczne siatkówki, możliwości leczenia zależą od konkretnego rozpoznania.

W czym jest witamina A?

Witamina A występuje przede wszystkim w produktach pochodzenia zwierzęcego, natomiast jej prekursorem – beta-karotenem – są bogate niektóre warzywa i owoce. Dobrym źródłem witaminy A są m.in. wątroba, jaja, masło, sery i inne produkty mleczne. Beta-karoten znajduje się natomiast w marchewce, dyni, batatach, szpinaku, jarmużu oraz innych warzywach o intensywnie zielonym, żółtym lub pomarańczowym kolorze. Organizm może przekształcać beta-karoten w witaminę A, choć proces ten jest mniej efektywny. Witamina A jest rozpuszczalna w tłuszczach, dlatego jej przyswajanie z posiłku jest lepsze, gdy zawiera on również źródło tłuszczu. Przy prawidłowo zbilansowanej diecie jej niedobór występuje stosunkowo rzadko. Jeśli dieta nie dostarcza wystarczającej ilości witaminy A, jej uzupełnienie może wymagać zastosowania suplementu. Dawkę należy jednak dobrać z uwzględnieniem całkowitej podaży tego składnika z diety i innych preparatów, ponieważ jego nadmiar może powodować m.in. bóle głowy, nudności, zaburzenia widzenia i uszkodzenie wątroby. W przypadku podejrzenia niedoboru lub wystąpienia objawów kurzej ślepoty wskazana jest konsultacja z lekarzem, który może ocenić przyczynę problemu i zdecydować o potrzebie suplementacji.

Okulary do jazdy nocą

Kurza ślepota może być szczególnie dokuczliwa podczas prowadzenia samochodu po zmroku. Słabe oświetlenie utrudnia dostrzeganie przeszkód, a światła nadjeżdżających pojazdów mogą dodatkowo powodować olśnienie, czyli przejściowe pogorszenie widzenia lub dyskomfort związany z nadmierną ilością światła, gdy oczy nie są odpowiednio przystosowane do panujących warunków. Sposobem na ograniczenie niektórych problemów z widzeniem są odpowiednio dobrane okulary. Soczewki korekcyjne z powłoką antyrefleksyjną zmniejszają odblaski i poprawiają jakość widzenia u osób z wadą wzroku. Nie leczą jednak kurzej ślepoty ani jej przyczyn. Szczególnej ostrożności wymagają okulary z żółtymi lub pomarańczowymi szkłami – podczas jazdy nocą mogą ograniczać ilość światła docierającego do oka, dlatego nie powinny zastępować prawidłowo dobranej korekcji.

Jak zapobiegać kurzej ślepocie?

Nie wszystkim przypadkom kurzej ślepoty można zapobiec, szczególnie jeśli jest ona związana z chorobą dziedziczną. Ryzyko zaburzeń widzenia wynikających z niedoboru witaminy A można natomiast ograniczyć poprzez prawidłowo zbilansowaną dietę zawierającą jej odpowiednią ilość. Znaczenie ma również regularne kontrolowanie wzroku.

Kurza ślepota – kiedy do okulisty?

Konsultacja okulistyczna jest wskazana, jeśli problemy z widzeniem po zmroku pojawiają się regularnie, nasilają się lub zaczynają utrudniać codzienne funkcjonowanie. Szczególnej uwagi wymagają nagłe zmiany widzenia oraz sytuacje, gdy pogorszeniu widzenia po zmroku towarzyszą inne objawy, takie jak błyski, mroczki, ubytki w polu widzenia czy nagłe pogorszenie ostrości wzroku. Badanie pozwala ustalić przyczynę dolegliwości i w razie potrzeby rozpocząć odpowiednie leczenie.

Bibliografia:

1. Janosik E., Zdolność adaptacyjna narządu wzroku i czynniki ją zaburzające, 112 Klinika Oczna 2008, 110 (1-3).
2. Kotwas J., Składniki pokarmowe wpływające na stan narządu wzroku, OphthaTherapy, Vol. 4/Nr 2(14)/2017 (s. 117-120).
3. Skrzypecki J., Kurza ślepota – przyczyny słabego widzenia po zmroku, Okulistyka Akademicka, online: https://okulistykaakademicka.pl/kurza-slepota-przyczyny-slabego-widzenia-po-zmroku/ [dostęp: 10.09.2026]
4. Stodolska-Nowak A., Siwiec-Prościńska J., Ślepota zmierzchowa, online: https://podyplomie.pl/czasopisma/okulistyka-po-dyplomie/2018/04/slepota-zmierzchowa?srsltid=AfmBOooN_4IgearSRdW1IPobCdOAXbZl9kKvMuexxPmvTdIONe_ROmNR [dostęp: 10.09.2026]