Atopowe Zapalenie Skóry co to, jakie daje objawy, i jakie są sposoby łagodzenia AZS?

Atopowe zapalenie skóry (AZS) to przewlekła choroba zapalna, która choć najczęściej pojawia się w dzieciństwie, może wystąpić również u osób dorosłych. Objawy AZS, takie jak suchość, swędzenie i zaczerwienienie skóry mogą znacząco wpłynąć zarówno na fizyczny, jak i emocjonalny komfort życia. Właściwe rozpoznanie oraz odpowiednie leczenie i pielęgnacja skóry atopowej pomogą złagodzić uciążliwe objawy i zapobiec nawrotom choroby.

AZS objawy

Atopowe zapalenie skóry objawia się zazwyczaj suchością, wysypką, zaczerwienieniem skóry oraz świądem i zwiększoną wrażliwością na czynniki zewnętrzne, a nasilenie tych dolegliwości może zmieniać się w zależności od wieku pacjenta i etapu choroby. 

• Suchość skóry – skóra staje się szorstka, przesuszona i skłonna do łuszczenia. Brak odpowiedniego nawilżenia może prowadzić do pęknięć naskórka i pogłębienia dolegliwości.
• Swędzenie – przewlekły świąd to jeden z głównych objawów AZS. Intensywne drapanie może prowadzić do pogorszenia stanu skóry, a także do powstawania ran i infekcji.
• Zaczerwienienie i stany zapalne – skóra w miejscach dotkniętych AZS staje się czerwona, podrażniona i może puchnąć. Zmiany te często występują na twarzy, łokciach, kolanach, a także na dłoniach i stopach.
• Wysypki i wypryski – zmiany skórne przybierają formę drobnych pęcherzyków, grudek, a czasem sączących się ranek, które mogą pojawić się w wyniku zaostrzenia choroby.
• Zwiększona wrażliwość na czynniki zewnętrzne – osoby z AZS często skarżą się na reakcje skórne na kosmetyki, detergenty, zmiany temperatury, stres czy alergeny.

Atopia skóry diagnozowanie

Diagnostyka atopowego zapalenia skóry (AZS) zaczyna się zazwyczaj od szczegółowego wywiadu lekarskiego oraz oceny objawów klinicznych. Lekarz dermatolog zwraca uwagę na historię choroby, uwzględniając zarówno ewentualne przypadki AZS w rodzinie, jak i obecność innych chorób alergicznych, takich jak astma czy katar sienny, których współistnienie może pomóc w postawieniu diagnozy. Podczas wizyty lekarz przeprowadza dokładne badanie skóry, zwracając uwagę na charakterystyczne zmiany skórne, takie jak suchość, zaczerwienienie, swędzenie czy wypryski. Na tej podstawie może zlecić dodatkowe testy, aby potwierdzić diagnozę lub wykluczyć inne choroby dermatologiczne. Do najczęstszych badań stosowanych w diagnostyce AZS należą testy alergiczne, takie jak testy skórne lub badania krwi, które pozwalają określić wrażliwość organizmu na określone alergeny. W niektórych przypadkach lekarz może również zalecić wykonanie biopsji skóry, szczególnie w przypadkach trudniejszych do zdiagnozowania.

AZS leczenie

Chociaż nie ma jednego sposobu na całkowite wyleczenie AZS, odpowiednia terapia może znacząco złagodzić objawy i poprawić komfort życia. Jak leczyć atopowe zapalenie skóry? Podstawą są zarówno działania farmakologiczne, jak i zmiany w codziennej pielęgnacji oraz odżywianiu.

• Leki stosowane miejscowo – w leczeniu AZS najczęściej stosuje się maści i kremy sterydowe, które pomagają zmniejszyć stan zapalny oraz świąd. Istnieją również preparaty zawierające inhibitory kalcyneuryny, które mogą być stosowane w miejscach, gdzie stosowanie sterydów jest ograniczone, np. na twarzy. Warto skonsultować się z dermatologiem, który dobierze odpowiedni preparat i dawkowanie.
• Leki doustne – w przypadku bardzo nasilonych objawów lekarz może zalecić stosowanie leków doustnych, takich jak leki przeciwhistaminowe, które pomagają w walce ze świądem. W rzadkich przypadkach, gdy stan zapalny jest szczególnie silny, może być konieczne leczenie sterydami doustnymi lub lekami immunosupresyjnymi.
• Terapie wspomagające – fototerapia to terapia wspomagająca leczenie AZS polegająca na naświetlaniu skóry promieniami UV. Takie leczenie pomaga w łagodzeniu stanów zapalnych i zmniejsza swędzenie skóry.
• Pielęgnacja skóry – łagodna pielęgnacja skóry atopowej to podstawa codziennej walki z AZS. Stosowane regularnie kremy i balsamy nawilżające dedykowane osobom z wrażliwą skórą atopową zmiękczą naskórek i będą zapobiegać nadmiernemu przesuszeniu skóry.
• Unikanie czynników zaostrzających objawy – ważnym elementem leczenia AZS jest unikanie czynników, które mogą nasilać objawy, takich jak alergeny (np. kurz, pyłki roślin), detergenty, zmiany temperatury czy stres.

Emolienty - kosmetyki do skóry atopowej

Emolienty to podstawa pielęgnacji skóry atopowej. Ich zadaniem jest nawilżenie, odbudowa bariery ochronnej skóry oraz złagodzenie objawów związanych z AZS. Właściwie dobrany balsam lub krem na atopowe zapalenie skóry pomoże w walce z suchością, swędzeniem i podrażnieniami. Emolienty należy stosować regularnie, najlepiej po każdym kontakcie z wodą – po kąpieli, prysznicu czy myciu rąk. 

Domowe sposoby na atopowe zapalenie skóry

Choć domowe sposoby nie zastępują profesjonalnej terapii, mogą stanowić cenne uzupełnienie codziennej pielęgnacji skóry atopowej. 

• Płatki owsiane do kąpieli – kąpiel w owsie jest jedną z najstarszych i najskuteczniejszych metod łagodzenia podrażnień skóry. Owies ma właściwości kojące i nawilżające, dzięki czemu pomaga w redukcji swędzenia i zaczerwienienia. Wystarczy dodać do ciepłej kąpieli garść mielonego owsa (lub specjalnych preparatów owsianych) i zanurzyć się w wodzie na 15–20 minut.
• Oleje roślinne – naturalne oleje, takie jak olej kokosowy, migdałowy czy oliwa z oliwek, są bogate w witaminy i nienasycone kwasy tłuszczowe, które intensywnie nawilżają skórę, poprawiają jej elastyczność i łagodzą stany zapalne. Regularne olejowanie skóry pomaga utrzymać jej odpowiednią wilgotność oraz chroni przed nadmiernym przesuszeniem.
• Aloes – sok z aloesu to doskonały sposób na łagodzenie podrażnionej skóry. Ma właściwości chłodzące, przeciwzapalne i nawilżające, co sprawia, że jest idealnym środkiem do stosowania na miejsca objęte stanem zapalnym. 
• Ziołowe okłady – zioła takie jak rumianek, nagietek czy lawenda mają działanie łagodzące i przeciwzapalne. Można przygotować napar z tych ziół, a następnie przyłożyć nasączoną nim gazę lub waciki na zmienione chorobowo miejsca. Regularne stosowanie takich okładów może pomóc w zmniejszeniu zaczerwienienia i swędzenia.

Atopowe zapalenie skóry dieta. Czego nie można jeść przy atopowym zapaleniu skóry?

Dieta ma istotny wpływ na przebieg atopowego zapalenia skóry (AZS), a odpowiednie zmiany w jadłospisie mogą pomóc w łagodzeniu objawów oraz zmniejszeniu częstotliwości zaostrzeń. Choć nie ma jednej, uniwersalnej diety dla wszystkich osób z AZS, istnieje lista produktów, które mogą nasilać objawy choroby, a należą do nich między innymi alergeny, produkty bogate w histaminę, gluten, cukry proste i konserwanty, a także sól i ostre przyprawy.

• Osoby z atopowym zapaleniem skóry mogą mieć skłonność do reakcji alergicznych na określone pokarmy. Do najczęstszych alergenów należą: mleko krowie, jaja, orzechy, soja, pszenica, ryby i owoce morza. Eliminacja tych produktów z diety, po wcześniejszym zbadaniu ich wpływu na organizm, może pomóc w łagodzeniu objawów AZS.
• Histamina to substancja, która może wywoływać reakcje alergiczne i nasilać objawy AZS, takie jak świąd i zaczerwienienie skóry. Produkty bogate w histaminę, takie jak wędliny, sery dojrzewające, kiszonki, alkohol, ryby wędzone i konserwowe, warto ograniczyć w diecie osób z AZS.
• Nadmierne spożycie cukrów prostych i przetworzonej żywności, bogatej w tłuszcze trans i sztuczne dodatki, może prowadzić do stanu zapalnego w organizmie, co może zaostrzać objawy atopowego zapalenia skóry. Warto unikać słodyczy, napojów gazowanych, fast foodów oraz gotowych dań.
• Choć nie każdy pacjent z AZS ma problem z tolerancją glutenu, u niektórych osób ta substancja może powodować reakcje alergiczne i nasilać stan zapalny skóry. Osoby podejrzewające, że gluten może wpływać na ich stan zdrowia, powinny skonsultować się z dietetykiem, by rozważyć dietę bezglutenową.
• Pikantne potrawy oraz alkohol i napoje z kofeiną takie jak kawa czy „energetyki” mogą powodować rozszerzenie naczyń krwionośnych i nasilenie objawów AZS, takich jak zaczerwienienie skóry czy uczucie pieczenia. Osoby cierpiące na atopowe zapalenie skóry powinny ograniczyć spożycie ostrych przypraw, alkoholu oraz kofeiny.
• Nadmiar soli w diecie może prowadzić do odwodnienia organizmu, co może pogłębiać problemy skórne. Ograniczenie soli, zwłaszcza w gotowych produktach spożywczych będzie korzystne dla osób z atopowym zapaleniem skóry.

Każda osoba z AZS może reagować inaczej na różne produkty spożywcze. Prowadzenie dziennika żywieniowego pozwoli zaobserwować, które pokarmy mają negatywny wpływ na skórę, by następnie z pomocą dermatologa lub dietetyka stworzyć plan żywieniowy, który będzie wspomagał leczenie atopowego zapalenia skóry i poprawiał jakość życia.

Bibliografia:

1. Bieber T., M.D., Ph.D., Atopowe zapalenie skóry, Dermatologia po Dyplomie 2010;1(4):17-30, online: https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/014/634/original/17-30.pdf?1481034030 [dostęp: https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/014/634/original/17-30.pdf?1481034030]
2. Czerwionka-Szaflarska M., Adamska I i inni, Wyprysk atopowy jako jeden z objawów alergii pokarmowej u dzieci, Forum Medycyny Rodzinnej, 4, 2010, 181-188.
3. Kowalska-Bąbik J., Dieta antyhistaminowa – Czy histamina może szkodzić?, 2023, online: https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/alergie-i-nietolerancje-pokarmowe/dieta-antyhistaminowa-czy-histamina-moze-szkodzic/ [dostęp: 26.04.2025]