18.11.2026
Żylaki powrózka nasiennego to nieprawidłowe poszerzenie żył odprowadzających krew z jąder. Schorzenie dotyczy przede wszystkim młodych mężczyzn i może przez długi czas nie powodować żadnych wyraźnych dolegliwości. U części pacjentów pojawia się jednak uczucie ciężkości w mosznie, ból nasilający się podczas wysiłku fizycznego lub widoczne poszerzenie naczyń krwionośnych. Żylaki powrózka nasiennego mają również znaczenie dla zdrowia reprodukcyjnego, ponieważ mogą wpływać na jakość nasienia i płodność.
Przebieg schorzenia bywa zróżnicowany – u wielu mężczyzn nie występują żadne zauważalne dolegliwości, a zmiany są wykrywane przypadkowo podczas badania urologicznego lub diagnostyki niepłodności. Jeśli pojawiają się objawy, najczęściej obejmują uczucie ciężkości lub rozpierania w mosznie, tępy ból jądra oraz widoczne albo wyczuwalne pod skórą poszerzone naczynia krwionośne. Dolegliwości mogą nasilać się podczas wysiłku fizycznego, długotrwałego stania lub pod koniec dnia, a ustępować po przyjęciu pozycji leżącej. Zmiany zdecydowanie częściej dotyczą lewej strony moszny. Wynika to z różnic anatomicznych w budowie układu żylnego – lewa żyła jądrowa uchodzi do lewej żyły nerkowej pod kątem prostym, co sprzyja zwiększeniu ciśnienia w jej obrębie i utrudnia odpływ krwi.
Do charakterystycznych objawów należą:
Nasilenie objawów nie zawsze odpowiada stopniowi zaawansowania zmian. Żylaki mogą być niewielkie i nie powodować dyskomfortu, a mimo to mieć znaczenie dla funkcji jąder i jakości nasienia. Nagły, silny ból jądra wymaga natomiast pilnej konsultacji lekarskiej, ponieważ może świadczyć o skręcie jądra – stanie wymagającym szybkiego leczenia.
Bezpośrednią przyczyną powstawania żylaków powrózka nasiennego jest zaburzenie odpływu krwi żylnej z jąder, prowadzące do wzrostu ciśnienia w naczyniach krwionośnych i ich stopniowego poszerzania. Istotną rolę odgrywa niewydolność zastawek żylnych, które w prawidłowych warunkach zapobiegają cofaniu się krwi. Jeśli zastawki nie działają prawidłowo, dochodzi do jej zalegania w żyłach splotu wiciowatego, co sprzyja powstawaniu i rozwojowi zmian. Na rozwój zmian wpływają również uwarunkowania anatomiczne. Lewa żyła jądrowa jest dłuższa od prawej i uchodzi do lewej żyły nerkowej pod kątem zbliżonym do prostego, podczas gdy prawa żyła jądrowa odprowadza krew bezpośrednio do żyły głównej dolnej. Różnice te mogą utrudniać odpływ krwi z lewej strony i sprzyjać powstawaniu żylaków właśnie po tej stronie. Wśród czynników i mechanizmów sprzyjających rozwojowi schorzenia wymienia się także:
W większości przypadków żylaki powrózka nasiennego mają charakter pierwotny i wynikają z budowy oraz funkcjonowania układu żylnego. Rzadziej mogą być następstwem innych schorzeń utrudniających odpływ krwi, np. zmian uciskających naczynia w jamie brzusznej. Szczególnej uwagi wymaga nagłe pojawienie się żylaków, zwłaszcza po prawej stronie, ponieważ może wskazywać na wtórną przyczynę zaburzeń krążenia żylnego.
Rozpoznanie żylaków powrózka nasiennego opiera się na wywiadzie lekarskim, badaniu fizykalnym oraz diagnostyce obrazowej. Pierwszym etapem jest zazwyczaj konsultacja urologiczna, podczas której lekarz pyta o występujące dolegliwości, ich nasilenie, czas trwania oraz ewentualne problemy z płodnością.Podczas badania fizykalnego urolog ocenia wygląd moszny, wielkość i położenie jąder, a także obecność poszerzonych naczyń żylnych. Badanie przeprowadza się zarówno w pozycji stojącej, jak i leżącej. Wykorzystywana jest również próba Valsalvy, polegająca na wykonaniu wydechu przy zamkniętych ustach i zatkanym nosie. Zwiększenie ciśnienia w jamie brzusznej powoduje wówczas wyraźniejsze wypełnienie poszerzonych żył, co ułatwia ich wykrycie i ocenę stopnia zaawansowania zmian. Podstawowym badaniem obrazowym jest USG moszny z oceną przepływów metodą Dopplera. Pozwala ono uwidocznić poszerzone naczynia żylne, zmierzyć ich średnicę oraz wykryć wsteczny przepływ krwi, świadczący o niewydolności zastawek żylnych. Podczas badania ocenia się również objętość obu jąder i porównuje ich wielkość. USG Doppler jest nieinwazyjne i bezbolesne, a uzyskane wyniki pomagają potwierdzić rozpoznanie oraz zaplanować dalsze postępowanie. Jeśli żylaki powrózka nasiennego współwystępują z problemami z płodnością, lekarz może dodatkowo zlecić badanie nasienia (seminogram), które pozwala ocenić m.in. liczbę, ruchliwość i budowę plemników. W wybranych przypadkach wykonywane są również badania hormonalne, obejmujące oznaczenie stężenia testosteronu, FSH i LH. Zakres diagnostyki zależy od objawów, wieku pacjenta oraz planów dotyczących posiadania potomstwa.
Sposób postępowania w przypadku żylaków powrózka nasiennego zależy przede wszystkim od nasilenia dolegliwości, stopnia zaawansowania zmian, wieku pacjenta oraz ich wpływu na funkcjonowanie jąder i płodność. Jeśli schorzenie nie powoduje bólu, nie prowadzi do zmniejszenia objętości jądra i nie wiąże się z zaburzeniami parametrów nasienia, lekarz może zalecić jedynie regularne kontrole urologiczne. W przypadku niewielkich dolegliwości stosuje się postępowanie zachowawcze, którego celem jest przede wszystkim ograniczenie dyskomfortu. Może ono obejmować:
Metody zachowawcze nie usuwają jednak poszerzonych naczyń ani nie przywracają prawidłowego przepływu krwi. Nie ma również leków ani suplementów, które skutecznie likwidowałyby żylaki powrózka nasiennego. W przypadku utrzymujących się dolegliwości, zmniejszenia objętości jądra lub nieprawidłowych wyników badania nasienia lekarz może rozważyć leczenie zabiegowe.
Leczenie zabiegowe żylaków powrózka nasiennego polega na zamknięciu lub podwiązaniu niewydolnych naczyń żylnych, aby przekierować przepływ krwi do prawidłowo funkcjonujących żył. Celem procedury jest ograniczenie zastoju krwi, zmniejszenie dolegliwości bólowych oraz, w uzasadnionych przypadkach, poprawa warunków niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania jąder i produkcji plemników. Jedną z najczęściej stosowanych metod jest mikrochirurgiczna warikocelektomia. Zabieg wykonuje się przez niewielkie nacięcie w okolicy pachwinowej lub podpierścieniowej. Przy użyciu mikroskopu operacyjnego chirurg odnajduje poszerzone żyły powrózka nasiennego i podwiązuje je, jednocześnie oszczędzając tętnicę jądrową, nasieniowód oraz naczynia limfatyczne. Precyzja tej techniki pozwala ograniczyć ryzyko powikłań i nawrotu żylaków. Inną możliwością jest laparoskopowe usunięcie żylaków powrózka nasiennego. Procedura odbywa się przez niewielkie nacięcia w powłokach brzusznych, przez które wprowadzane są kamera i narzędzia chirurgiczne. Lekarz odnajduje niewydolne żyły i zamyka je, kontrolując przebieg operacji na monitorze. Metoda wymaga znieczulenia ogólnego. Alternatywą dla klasycznej operacji jest embolizacja żylaków powrózka nasiennego, wykonywana przez radiologa interwencyjnego. Polega na wprowadzeniu cienkiego cewnika do układu żylnego, najczęściej przez żyłę udową lub szyjną. Pod kontrolą obrazowania lekarz dociera do niewydolnego naczynia, a następnie zamyka je za pomocą specjalnych spiral lub innych materiałów embolizacyjnych. Jest to metoda małoinwazyjna, która zazwyczaj nie wymaga znieczulenia ogólnego. Wybór techniki zależy od stopnia zaawansowania zmian, stanu zdrowia pacjenta, wcześniejszego leczenia oraz doświadczenia ośrodka. Po zabiegu mogą wystąpić przejściowy ból, obrzęk lub zasinienie. Do możliwych powikłań należą również wodniak jądra, utrzymywanie się lub nawrót żylaków, a rzadziej uszkodzenie tętnicy jądrowej. Powrót do codziennych aktywności następuje zazwyczaj w ciągu kilku dni, natomiast intensywny wysiłek fizyczny i podnoszenie ciężarów należy ograniczyć na okres wskazany przez lekarza.
Żylaki powrózka nasiennego nie zawsze prowadzą do poważnych konsekwencji zdrowotnych. U wielu mężczyzn schorzenie przez lata pozostaje bezobjawowe i nie wpływa istotnie na funkcjonowanie jąder. W przypadku bardziej zaawansowanych zmian lub długotrwałego zastoju krwi może jednak dochodzić do zaburzeń termoregulacji moszny, pogorszenia warunków produkcji plemników i stopniowego uszkodzenia tkanki jądra. Do najważniejszych możliwych powikłań należą: niepłodność, zanik jądra, ból i dyskomfort oraz zaburzenia hormonalne.
Zaburzenia odpływu krwi z jąder prowadzą do zastoju żylnego, który może powodować wzrost temperatury w mosznie i nasilać stres oksydacyjny. Czynniki te niekorzystnie oddziałują na proces spermatogenezy, czyli powstawania i dojrzewania plemników. W efekcie może dochodzić do pogorszenia jakości nasienia, a tym samym zmniejszenia szans na naturalne poczęcie. Nie u każdego mężczyzny z żylakami powrózka nasiennego dochodzi jednak do zaburzeń płodności. Zmiany mogą mieć różne nasilenie, a ich wpływ na parametry nasienia zależy m.in. od stopnia zaawansowania schorzenia i indywidualnych predyspozycji. U części pacjentów poprawę jakości nasienia obserwuje się po leczeniu zabiegowym, choć nie daje ono gwarancji uzyskania ciąży. Ocena płodności wymaga przede wszystkim wykonania seminogramu, a dalsze postępowanie powinno uwzględniać również wyniki badań partnerki i czas starań o potomstwo.
Bibliografia:
PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
Ewa Rutkowska-Król
Redaktor naczelna
Żylaki powrózka nasiennego to nieprawidłowe poszerzenie żył odprowadzających krew z jąder. Schorzenie dotyczy przede wszystkim młodych mężczyzn i może przez długi czas nie powodować żadnych wyraźnych dolegliwości. U części pacjentów pojawia się jednak uczucie ciężkości w mosznie, ból nasilający się podczas wysiłku fizycznego lub widoczne poszerzenie naczyń krwionośnych. Żylaki powrózka nasiennego mają również znaczenie dla zdrowia reprodukcyjnego, ponieważ mogą wpływać na jakość nasienia i płodność.
czytaj
Ewa Rutkowska-Król
Redaktor naczelna
Nieprzyjemny zapach z ust – halitoza, to problem, który może wpływać na codzienne funkcjonowanie, samopoczucie i relacje społeczne. Jego przyczyną nie zawsze jest niewłaściwa higiena – nieświeży oddech może towarzyszyć również chorobom zębów i dziąseł, suchości w ustach, a także niektórym schorzeniom ogólnoustrojowym. Znaczenie mają również dieta, używki i przyjmowane leki. Choć problem bywa krępujący, po poznaniu jego źródła można znaleźć skuteczne metody przywracające świeży oddech.
czytaj
Ewa Rutkowska-Król
Redaktor naczelna
Rosnąca popularność egzotycznych podróży sprawia, że zagrożenie wystąpienia chorób tropikalnych staje się coraz bardziej realne zarówno dla turystów jak i osób pracujących za granicą. Do najczęściej diagnozowanych chorób tropikalnych należą m.in. malaria, denga, dur brzuszny czy żółta febra. Wiele z tych schorzeń przenoszonych jest przez owady – głównie komary – i może mieć poważny przebieg, jeśli nie zostaną szybko rozpoznane i odpowiednio leczone. Znajomość objawów oraz skutecznej profilaktyki pozwoli zapobiec zarażeniu i niebezpiecznym powikłaniom.
czytaj
Ewa Rutkowska-Król
Redaktor naczelna
Przebarwienia skóry to problem, który dotyka wielu osób – niezależnie od wieku czy typu cery. Mogą mieć różne przyczyny - od nadmiernej ekspozycji na słońce, przez zmiany hormonalne, aż po pozostałości po trądziku. Choć często są jedynie defektem estetycznym, potrafią wpływać na nasze samopoczucie i pewność siebie. Istnieje jednak wiele skutecznych metod, które pomagają rozjaśnić istniejące przebarwienia oraz zapobiegać powstawaniu nowych zmian.
czytaj