Kolagen na stawy – rodzaje, stosowanie i sposób działania

Kolagen jest jednym z najważniejszych białek strukturalnych organizmu, odpowiadającym za prawidłowe funkcjonowanie stawów, chrząstek, ścięgien i więzadeł. To właśnie on nadaje tkankom elastyczność, sprężystość oraz odporność na codzienne obciążenia mechaniczne. Z wiekiem, a także pod wpływem intensywnej aktywności fizycznej czy urazów , naturalna produkcja kolagenu stopniowo maleje. W efekcie może pojawiać się sztywność stawów, ograniczenie ruchomości czy uczucie dyskomfortu podczas poruszania się. Rosnąca świadomość znaczenia profilaktyki układu ruchu sprawia, że coraz większe zainteresowanie zyskują preparaty kolagenowe. Dostępne na rynku produkty różnią się nie tylko pochodzeniem surowca, ale także formą, stopniem przetworzenia oraz przyswajalnością przez organizm. Odpowiednio dobrany kolagen, stosowany regularnie i w zalecanych dawkach, może wspierać naturalne procesy odbudowy tkanki chrzęstnej. Często jego działanie wzmacniane jest obecnością składników pomocniczych, takich jak witamina C, cynk, mangan czy kwas hialuronowy, które wspomagają syntezę kolagenu i prawidłowe funkcjonowanie stawów. Świadomy wybór preparatu kolagenowego oraz znajomość zasad jego stosowania pozwalają lepiej zadbać o sprawność ruchową i komfort codziennego funkcjonowania. Suplementacja kolagenu może stanowić wartościowe wsparcie zdrowej diety i aktywnego stylu życia, szczególnie w okresach zwiększonego obciążenia stawów.

Kolagen co to?

Kolagen to naturalnie występujące w organizmie białko, stanowiące podstawowy budulec tkanki łącznej. Jest obecny m.in. w stawach, chrząstkach, kościach, skórze, ścięgnach oraz więzadłach, gdzie odpowiada za ich wytrzymałość, elastyczność i prawidłową strukturę. Białko to składa się z charakterystycznych aminokwasów, takich jak glicyna, prolina i hydroksyprolina, które decydują o jego właściwościach mechanicznych. Dzięki swojej włóknistej budowie kolagen tworzy swoiste „rusztowanie” dla tkanek, zapewniając im odporność na rozciąganie i nacisk. Organizm potrafi samodzielnie syntetyzować kolagen, jednak proces ten z czasem ulega spowolnieniu, co jest naturalnym elementem starzenia się oraz następstwem intensywnej eksploatacji stawów.

Na co jest kolagen?

Kolagen odpowiada za prawidłową strukturę i wytrzymałość wielu tkanek. Jego odpowiedni poziom wspiera sprawność układu ruchu, procesy regeneracyjne oraz ogólną kondycję, szczególnie w sytuacjach zwiększonego obciążenia lub starzenia się organizmu.

Suplementacja kolagenu jest wykorzystywana m.in. do wspierania:

• stawów i chrząstek – sprzyja utrzymaniu ich elastyczności, sprężystości i odporności na przeciążenia,
• ścięgien i więzadeł – pomaga zachować wytrzymałość struktur narażonych na intensywną pracę,
• kości – wspiera strukturę kości i utrzymanie prawidłowej gęstości,
• regeneracji po urazach i wysiłku fizycznym – wspomaga procesy odbudowy tkanki łącznej,
• skóry – wpływa na jej jędrność, elastyczność oraz poziom nawilżenia,
• włosów i paznokci – przyczynia się do poprawy ich kondycji i zwiększenia odporności na uszkodzenia.

Rodzaje i typu kolagenu

Kolagen można rozpatrywać zarówno pod względem typów, jak i źródła pochodzenia, a każdy z nich pełni w organizmie określone funkcje i znajduje zastosowanie w suplementacji. W organizmie występuje kilka podstawowych typów kolagenu, różniących się budową, miejscem występowania oraz funkcją. Kolagen typu I jest najbardziej rozpowszechniony i obecny w skórze, ścięgnach, kościach oraz więzadłach, odpowiadając za wytrzymałość i strukturę tkanek. Typ II jest głównym składnikiem chrząstki stawowej i wspiera jej elastyczność oraz odporność na nacisk. Kolagen typu III występuje w tkance miękkiej, naczyniach krwionośnych i narządach wewnętrznych, często współwystępując z typem I, wspomagając regenerację i elastyczność tkanek. Typ IV buduje błony podstawne i wspiera strukturę komórek, natomiast typ V obecny jest w macierzy komórkowej skóry, włosach i łożysku, stabilizując włókna kolagenowe. Oprócz typów, kolagen dzieli się także ze względu na pochodzenie. Najczęściej spotykany jest kolagen zwierzęcy, pozyskiwany z kości, skóry i chrząstek wołowych lub wieprzowych, który dobrze wspiera stawy i kości. Kolagen rybi, otrzymywany ze skóry i łusek ryb, cechuje się wysoką biodostępnością i jest chętnie stosowany w produktach poprawiających kondycję skóry i włosów. W suplementach dla stawów pojawia się także kolagen drobiowy, głównie jako źródło kolagenu typu II. Coraz większą popularność zdobywają preparaty roślinne, które nie zawierają kolagenu, lecz dostarczają aminokwasów wspierających jego naturalną syntezę w organizmie. 

Jaki kolagen na stawy?

Najlepszy kolagen na stawy to taki, który jest łatwo przyswajalny i skutecznie wspiera odbudowę chrząstki stawowej oraz innych struktur tkanki łącznej. Szczególnie polecany jest kolagen hydrolizowany, czyli poddany procesowi enzymatycznego rozkładu na mniejsze peptydy. Taka forma charakteryzuje się wysoką biodostępnością, co oznacza, że organizm może szybciej i efektywniej wykorzystać dostarczone aminokwasy do syntezy własnego kolagenu. Dzięki temu hydrolizowane peptydy kolagenowe szybciej trafiają do stawów, ścięgien i więzadeł, wspomagając ich regenerację oraz utrzymanie elastyczności i sprężystości. 

Kolagen rybi czy wołowy?

Wybierając kolagen na stawy, warto zwrócić uwagę nie tylko na jego formę, ale też źródło pochodzenia. Kolagen wołowy lub drobiowy, szczególnie bogaty w kolagen typu II, jest najczęściej polecany do suplementacji wspierającej stawy. Wspomaga odbudowę chrząstki stawowej, wzmacnia więzadła i ścięgna oraz pomaga utrzymać elastyczność i sprężystość tkanek układu ruchu. Jego działanie najlepiej sprawdza się w długotrwałym stosowaniu u osób z przeciążonymi lub zużytymi stawami. Kolagen rybi, pozyskiwany ze skóry i łusek ryb, wyróżnia się bardzo wysoką przyswajalnością, dzięki czemu jego peptydy szybciej trafiają do tkanek. Choć także wspiera stawy, jego głównym atutem jest działanie korzystne dla skóry, włosów i paznokci. Może być jednak dobrym wyborem dla osób, które unikają kolagenu pochodzenia zwierzęcego. 

Kolagen z witaminą C

Po wyborze odpowiedniego kolagenu na stawy warto zwrócić również uwagę na składniki dodatkowe, które zwiększają jego skuteczność. Szczególną rolę odgrywa witamina C, która jest niezbędna do prawidłowej syntezy kolagenu w chrząstkach i tkance łącznej. Dzięki niej aminokwasy kolagenu łączą się w stabilne włókna, które wzmacniają chrząstki stawowe, ścięgna i więzadła, poprawiając ich elastyczność i odporność na przeciążenia. Suplementacja kolagenu hydrolizowanego razem z witaminą C pozwala organizmowi szybciej wykorzystać dostarczone peptydy, wspierając regenerację stawów oraz utrzymanie sprawności ruchowej. Dodatkowo witamina C działa jako antyoksydant, chroniąc komórki stawowe przed stresem oksydacyjnym, który może przyspieszać degradację chrząstki. W praktyce preparaty łączące kolagen na stawy z witaminą C uznawane są za jedne z najskuteczniejszych rozwiązań wspierających zdrowie układu ruchu.

Bibliografia:

1. Banaś M., Pietrucha K., Typy i struktura białka kolagenowego, Wydział Technologii Materiałowych i Wzornictwa Tekstyliów Politechnika Łódzka, Zeszyty Naukowe Politechniki Łódzkiej, Nr 1058 Chemia Spożywcza i Biotechnologia, z. 73, 2009.
2. Czubak K.A., Żbikowska H.M., Struktura, funkcja i znaczenie biomedyczne kolagenów, Ann. Acad. Med. Siles., 68, 4, 2014.
3. Kaziród K. et al., Suplementacja kolagenem - czy przynosi realne korzyści? Quality in Sport, 13(1), 2023.
4. Materkowski M., Rola kolagenu w formie doustnej w schorzeniach i urazach narządu ruchu, Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja, MEDSPORTPRESS, 1(6); Vol. 25, 2023.
   Schab P., Witamina C – najpopularniejsza i nadal odkrywana witamina,Eliksir nr 12, 2023.